Uniwersalny patron

Nabożeństwo do św. biskupa Mikołaja znacznie rozpowszechniło się po jego śmierci na całym obszarze chrześcijaństwa. Do dziś widoczne jest to choćby w liczbie kościołów, miast (jak choćby Moskwa, Berlin czy Antwerpia), a nawet państw (chociażby Grecja) jemu poświęconych.

Pod wezwaniem św. Mikołaja

Jednym z najstarszych śladów tego kultu jest pochodząca z VI w. bazylika ku jego czci, wybudowana przez cesarza Justyniana w Konstantynopolu. Imię św. Mikołaja nosi też jedna z kaplic na Lateranie, ufundowana w IX w. przez papieża Mikołaja I Wielkiego. Święty ten posiada liczne świątynie w całej Europie, a w samej Polsce znajduje się ich przeszło trzysta. Tym samym jest on jednym z najpopularniejszych patronów kościołów w naszym kraju. Do jednego z najokazalszych należy świątynia w Gdańsku, a jednym z najbardziej niegdyś znanych sanktuariów był Pierściec na Śląsku Cieszyńskim.

Wielkopolskie arcydzieło

Ma nasz święty pod swoją opieką również sporo drewnianych kościółków wiejskich, wśród których wyróżnia się świątynia w Słopanowie, położonym w północnej Wielkopolsce niedaleko Szamotuł. Jest to wręcz małe arcydzieło sztuki późnego renesansu i baroku, pochodzące z końca XVII w. Ściany jego nawy głównej i prezbiterium pokryte są barwną polichromią, obrazującą życie św. Mikołaja. Z tym, że sceny z prezbiterium przedstawiają ziemskie życie świętego, natomiast te z nawy dotyczą już sfery niebiańskiej jego żywota.

Próbują one również wyjaśnić, skąd wzięły się tradycje, według których św. Mikołaj patronuje rozmaitym stanom i zawodom. A wśród długiej i rosnącej z upływem wieków listy „protegowanych” świętego znajdują się m.in. panny na wydaniu, jeńcy, kupcy i marynarze, pielgrzymi i piekarze, więźniowie, a nawet studenci i sędziowie, no i oczywiście dzieci.

Słopanowo – św. Mikołaj, patron pasterzy. Biskup gestem ręki karci wilka, wysłuchując prośby pasterza o uratowanie stada owiec

Słopanowo – św. Mikołaj, patron kupców. Polichromia przedstawia nawrócenie kupca żydowskiego, który wskazuje biskupowi złodzieja. Gestem ręki nakazuje zwrot dóbr właścicielowi

Słopanowo – św. Mikołaj, patron żeglarzy. Biskup Mikołaj, już święty, ukazany w niebieskiej chwale, wstawia się za błagającymi marynarzami, uciszając burzę na morzu