Autor: ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR

Materiały autora

Berety i chusty

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Oczywiście, że trudno oprzeć się poszukiwaniu moherowych beretów, po tym, jak Prezydent Tusk (przepraszam, ale z wiszących jeszcze plakatów rozumiem, że "…

Waga problemów

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Uczestniczyłem kilkanaście dni temu w Wielkopolskim Forum Szkolnych Klubów Europejskich. W czasie bardzo interesującego spotkania wiele wypowiedzi nawiązywało…

Słowniczek pojęć etycznych - Wolność sumienia a norma

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Od początku myśli ludzkiej pojawia się przekonanie o prawie sumienia do wolności swych przekonań, wolności, która wyrastając z rozpoznanej prawdy, ma moc…

Pamięć

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Powracam na chwilę do najbardziej bolesnego w kampanii wyborczej incydentu, jakim było ujawnienie służby w Wehrmachcie dziadka kandydata na prezydenta. Czyn to…

Słowniczek pojęć etycznych - Normatywny charakter sumienia (2)

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Należy pamiętać, że uwarunkowania ludzkiej egzystencji podlegają zmianom - podmiot jest zobowiązany wybierać swój kairos - odrębny od innych, odrębny od…

Świt IV RP

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Poranek 24 października może spowodować powrót wielu z wewnętrznej emigracji po dziesięciu latach. Jest poczucie, że wygrał wybory ktoś, kto jest…

Słowniczek pojęć etycznych - Normatywny charakter sumienia (1)

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Normatywny charakter sumienia wskazuje nade wszystko na kwestię właściwej relacji sumienia, jako czynnika aplikującego w konkretnej sytuacji wezwania etyczne z…

Pamięć i tożsamość

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Ponieważ Bóg sam własną ręką pisze tę historię, nie może nic w niej właściwie dziwić. Ostatnia, testamentalna książka Jana Pawła II została przez Autora…

Słowniczek pojęć etycznych - Sumienie w sytuacji

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Łatwo można zauważyć dużą zbieżność elementów sytuacyjnych z tradycyjnymi kategoriami okoliczności czynu ludzkiego. Jest to jednak zbieżność materialna.…

Na ulicach ''cichosza…''

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Tekst piosenki Grzegorza Turnaua brzmi w tych dniach w moich uszach. Nie bez przyczyny. Oczywiście, trudno o ciszę w dniach dublowanej kampanii wyborczej.…

Słowniczek pojęć etycznych - Sytuacja etyczna

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Sytuacja etyczna obejmuje cały kompleks składników zewnętrznych jak i wewnętrznych, które określają aktualny i konkretny stan duchowy podmiotu działania…

Źli i dobrzy

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Przed kilku dniami obejrzałem fragmenty programu TVN z cyklu "Uwaga". Rzecz pozornie dotyczyła tego, co kiedyś zostało nazwane "imperium ojca Rydzyka".…

Słowniczek pojęć etycznych - Sumienie jako sprawność wartościowania moralnego

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Na podkładzie sumienia jako zdolności wartościowania i jako sądu wartościującego rozwija się sumienie jako sprawność. Występuje przy tym w dwojakiej postaci:…

Krajobraz po bitwie

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Wychodzimy z jednej bitwy wyborczej. Okazało się, że politycy i polityka przegrali z siatkarkami, których sukces wzbudził o wiele więcej zainteresowania.…

Słowniczek pojęć etycznych - Sumienie uprzedzające i następcze

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Ze względu na stosunek do czynu można mówić o sumieniu prospektywnym i retrospektywnym. Świadomość takiego sumienia, ujmowanego jako specyficzna "choroba",…

Słowniczek pojęć etycznych - Sumienie jako zdolność wartościowania moralnego

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Sumienie bywa często nazywane "zmysłem moralnym" ze względu na intuicyjny i afektywny charakter poznania dobra i zła. Zdolność rozeznania wartości moralnych…

Sprzątanie

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Działacze gdańskiej SLD zażądali od Cimoszewicza zwrotu kosztów wyłożonych przez nich na jego kampanię wyborczą. Kandydat, jak wiadomo, z przyczyn niejasnych,…

Krótkie myśli o śmierci

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Ostatnio nasunęło mi się kilka myśli o śmierci, choć czas jest nietypowy, bo to nie okolice Wspomnienia Zmarłych ani żaden z wielkich tego świata nie prowokuje…

Słowniczek pojęć etycznych - Autonomia sumienia

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Do istoty sumienia (jako sądu rozumnego) należy jego odniesienie do prawdy (co implikuje ograniczenia autonomii sumienia w zakresie powinności działania i jego…

Plakaty wyborcze

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Z soboty na niedzielę rozplakatowano ulice wokół mojego miejsca zamieszkania plakatami wyborczymi. Nie były to pierwsze plakaty, ale te przykuły moją uwagę. Na…

Słowniczek pojęć etycznych - Sumienie a błąd

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Sumienie, jak wskazują dotychczasowe rozważania, jest rzeczywistością dość złożoną. Można jednak spojrzeć na zagadnienie sumienia bardzo prosto - jest ono…

Solidarność

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
W dniach rocznicy Sierpnia '80 trudno oprzeć się pragnieniu powrotu do jednej z najważniejszych kart polskiej historii. I nie tylko polskiej. Sierpień roku…

Słowniczek pojęć etycznych -Sumienie - sprawność czy akt?

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Charakterystycznym w myśli Tomasza było zauważenie w człowieku jakby dwóch ośrodków centralnych. Jednym jest miłość, która ożywia i jednoczy wszystkie cnoty.…

Pokolenie JP2

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Jak często zaskakują mnie niektóre komentarze prasowe po Kolonii. Rozumiem, że dziennikarze nadający swoje relacje z bogato wyposażonych namiotów prasowych…

Słowniczek pojęć etycznych - Tomaszowa refleksja o sumieniu

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Zjawisko sumienia ma pewien walor psychologiczny, ale on podprowadza do wymiaru o wiele bardziej głębszego. Odsłania niejako sedno sprawy sumienia, jakim jest…

Rola pamięci

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Wracam raz jeszcze do obaw związanych z budowaniem IV RP. Jedną z największych, jakie się pojawiają, jest upiór lustracji. Wielu autorów (ostatnio Adam Michnik…

Słowniczek pojęć etycznych - Psychologiczny fenomen sumienia

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Centralnym zagadnieniem etyki jest sumienie. Stanowi ono swoisty czynnik, w którym dokonuje się - najogólniej ujmując - konfrontacja normy i czynu ludzkiego.…

Jana Pawła II budowa IV RP

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Powracam do tekstu prof. A. Romanowskiego "Polska bez zasad" zamieszczonego w "Gazecie Wyborczej" z 29 lipca. Autor zostawia nas w niepokoju o los…

Słowniczek pojęć etycznych - Etyczne uwolnienie z prawa

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Wypowiada się niekiedy łacińską sentencję, która głosi "dura lex sed lex", co oznacza, że prawo może być twarde, ale pozostaje prawem. W niektórych jednak…

Zbliża się IV Rzeczpospolita

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
W "Gazecie Wyborczej" z 29 lipca ukazał się interesujący artykuł prof. A. Romanowskiego "Polska bez zasad". Przyciąga uwagę czytelnika, który z różnymi…

Słowniczek pojęć etycznych - Charakter prawa stanowionego ludzkiego

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Prawo świeckie zawiera normy, którym przysługuje także moc zobowiązania w sumieniu. Wynika to z całej struktury życia społecznego i roli władzy i jej…

Słowniczek pojęć etycznych - Dynamizm prawa naturalnego

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Dynamizm prawa naturalnego stanowi, obok obiektywności i absolutności tegoż prawa, kolejną jego cechę. Można zauważyć, że jest on zwykłą konsekwencją…

Dewaluacja sumień

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Sierpień sprzyja poważnym refleksjom, mimo sezonu urlopowego. W tym roku te przemyślenia sięgają rocznicy Sierpnia, wielkiego wydarzenia, wciąż nie do końca…

Publiczna debata?

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Ostatni raz wracam już do tekstów Bartosia - Gawrysia na temat homoseksualizmu. Ten drugi zarzucił mi język pogardy, dokonując przy tym charakterystycznej…

Słowniczek pojęć etycznych - Obiektywność prawa naturalnego

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Cecha obiektywności prawa naturalnego jest jedną z najważniejszych cech i zarazem najbardziej kontrowersyjnych współcześnie. Przypomnijmy, że prawo naturalne…

Lobby homoseksualne

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Wracam z uporem do tekstów o. Bartosia i p. Gawrysia o paradzie gejów, bo sądzę, że trzeba. Bartoś pisze: "wymowa Parady była wieloznaczna: począwszy od obrony…

Słowniczek pojęć etycznych - Podmiot i przedmiot prawa naturalnego

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Podmiotem prawa naturalnego są wszyscy ludzie, żyjący w jakiejkolwiek epoce historycznej. Są nimi także dzieci przed dojściem do używania rozumu, a także…

Dlaczego etyka i wiara

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Zarzucił mi p. redaktor Gawryś, ("Gazeta Wyborcza", 25.06.05) że swoje wypowiedzi (a zwłaszcza tę o paradzie homoseksualistów w Warszawie) zamieszczam w…

Słowniczek pojęć etycznych - Kierunki refleksji współczesnej

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Problem prawa naturalnego pozostaje problemem interpretacji natury. W czasach nowożytnych, a zwłaszcza w oświeceniu, zakwestionowano radykalnie starą,…

Ekspiacja

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Mój tekst "Parada koślawych" doczekał się ostrej riposty ze strony p. Cezarego Gawrysia "publicysty "Więzi", b. redaktora naczelnego", opublikowanej w "Gazecie…

Słowniczek pojęć etycznych - Tomasz o prawie naturalnym

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Punktem wyjścia w syntezie Tomasza jest ogólna definicja prawa przez jego przyczyny. Tak więc, prawo jest nakazem rozumu, zmierzającym do wspólnego dobra i…

Nie można zostać obojętnym

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
W ostatnich dniach trochę emocji wywołała sprawa nadania jednemu ze szpitali poznańskich imienia Jana Pawła II. Dokładniej mówiąc - sprawa odmówienia nadania…

Klasyczne poglądy na temat prawa naturalnego

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
W starożytnej Grecji stosunkowo wcześnie zaczęto odróżniać to, co jest "z natury" od tego, co jest "z mocy prawa". Pojęcie "natury" pozostawało przy tym bardzo…

O tym, że wszystko jest polityką

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Niedawna parada gejów i lesbijek w stolicy Polski była - o czym przekonywano tu i tam - manifestacją zasad demokracji. Oznacza to, że demokracja jest niczym…

Parada koślawych

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Jak ironia brzmi uzasadnienie odmowy parady gejów i lesbijek w Warszawie - brak przedłożonych dokumentów w sprawie zmian organizacji ruchu. Aż nie chce się…

Słowniczek pojęć etycznych - Typologia prawa moralnego

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Prawo moralne ma różne pochodzenie i zróżnicowany tytuł zobowiązania. Z tego względu można wyróżnić dwa rodzaje prawa. Pierwsze z nich to naturalne prawo…

''Nie'' - dlaczego i dla czego?

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Francuskie "nie" wypowiedziane w referendum na temat Konstytucji Europejskiej budzi wiele komentarzy, co dziwić nie może. Paradoksem jest to, że Francja, która…

Słowniczek pojęć etycznych - Norma moralności

ks. prof. dr hab. Paweł Bortkiewicz TCHR
Pytanie stymulujące proces rozumienia moralności jest nie tyle pytaniem teoretycznym o moralność ("co to jest moralność?", "co stanowi jej istotę?"), ile…