Słowniczek pojęć etycznych - Tomasz o prawie naturalnym

Punktem wyjścia w syntezie Tomasza jest ogólna definicja prawa przez jego przyczyny. Tak więc, prawo jest nakazem rozumu, zmierzającym do wspólnego dobra i obwieszczanym przez tego, który ponosi odpowiedzialność za wspólnotę.

Dla Tomasza znamienne jest przyznanie prawu naturalnemu charakteru rozumowego. To ustawia jego poglądy w opozycji do tych myślicieli greckich czy łacińskich, którzy używali terminu "ius naturale" na oznaczenie praw właściwych naturze wszystkich zwierząt, łącznie z człowiekiem.

Tomasz zachowując pojęcie prawa naturalnego wyłącznie dla człowieka jako istoty racjonalnej, wskazuje na różnorodność prawa, wyodrębniając prawo wieczne i prawo naturalne.

Relację między nimi widzi następująco: prawo naturalne jest funkcją prawa odwiecznego. Różni się przy tym tutaj od stoików, gdyż dla nich prawo odwieczne oznaczało tyle, co odwieczny porządek natury rzeczy. Natomiast dla niego: prawo odwieczne to istnienie Boga, Jego Opatrzność i panowanie. Tomasz stwierdza, że także rzeczywistość kosmiczna uczestniczy w prawie odwiecznym. Jest to konsekwencją faktu, że wszystkie rzeczy są poddane Opatrzności i uprzednio uregulowane przez prawo wieczne. Uczestnictwo to nie jest jednak prawem nawet "przez uczestnictwo", jedynie "jakby przez uczestnictwo" lub "przez podobieństwo". Inaczej natomiast uczestniczy stworzenie rozumne, uczestnicząc w wiecznej Opatrzności, która udziela mu skłonności do czynów i celów wyznaczonych przez Boga. Ten właśnie rodzaj uczestnictwa św. Tomasz nazywa prawem naturalnym: "Prawo naturalne jest uczestnictwem istot rozumnych w prawie wiecznym".