Przejdź do treści
widziane z przeszłości: najważniejsze informacje
Ludowa interpretacja „szaleństwa”
Bartłomiej Gapiński
W dawnej kulturze chłopskiej odium szaleństwa przypisywano nie tylko osobom chorym psychicznie, ale także tym z niepełnosprawnością intelektualną, podobnie jak…
Choinka dla barona
120 lat temu rewolucja na Łotwie i w Estonii puściła z dymem kilkaset dworów i pałaców niemieckiej szlachty. Ten splot wrogości klasowej i etnicznej był czymś…
Wyjątkowy wśród polskich miesięcy
Paweł Stachowiak
Bunt w sierpniu 1980 roku był wyjątkowy. Nie było demonstracji, płonących komitetów, pacyfikacji protestów. Były za to rozmowy, które zakończyły się…
Duch 1920 roku
Paweł Stachowiak
Jeśli chcemy mówić o „cudzie”, to raczej dostrzeżmy go w „duchu 1920 roku”, w masowym odruchu ratowania państwa, którego istnienia do niedawna wcale nie…
Zachciało się starej babie młodego galanta
Bartłomiej Gapiński
W wiejskim świecie bardzo silnie obecne były patriarchalne wzorce oglądu świata. Dlatego związek starszej kobiety z młodym mężczyzną był czymś niedorzecznym i …
Oj biada, mi biada, żem poszła za dziada
Bartłomiej Gapiński
Motyw ślubu starego z młodą zachwycił ludoznawców i stał się inspiracją m.in. dla literatów, na czele z Reymontem. Może to właśnie dzięki Chłopom przetrwał on…
Czyi chłopcy?
Paweł Stachowiak
Spór o „naszych chłopców” w mundurach Wehrmachtu pokazuje zawiłości polskiej pamięci historycznej. Została ona uformowana wokół rzeczywistości warszawsko-…
(Nie)zależni od innych
Bartłomiej Gapiński
Dożywocia pozwalały zapewnić życie na starość przed pojawieniem się rent i emerytur rolniczych. W Wielkopolsce seniorzy mogli liczyć wręcz na komfort, w…
Kobiety w kulturze ludowej
Bartłomiej Gapiński
Przez lata była to grupa pomijana w refleksji etnograficznej czy historycznej. Współcześnie nakłada się na nią dość stereotypowe kalki, tymczasem życie…
Mord założycielski Polski Ludowej
Paweł Stachowiak
W lipcu 1945 roku doszło do największej zbrodni dokonanej na ludności polskiej po zakończeniu II wojny światowej. W ramach obławy augustowskiej zatrzymano…
Po prostu człowiek
Paweł Stachowiak
Zbyt mało jest miejsca w tym artykule, aby opisać życie tak bogate w myśli, zaangażowania i zdarzenia. Dlatego chciałbym pokazać nieco mniej znane oblicze ks.…
Na skraju poznania
Książka Najdalsza Polska. Szczecin 1945–1950 Piotra Semki mówi nam o kluczowym okresie kształtowania się nowego, obowiązującego do dziś modelu polskości po tym…
Trzeci Maja wielu narodów
Paweł Stachowiak
Pamięć o Konstytucji 3 maja wciąż dzieli współczesnych Polaków i Litwinów, choć w ostatnich latach różnice te są coraz mniej eksponowane.
Chrobry znaczy mężny
Bernadeta Kruszyk
Był Bolesław wielki i ciężki, że ledwie na koniu mógł usiedzieć, ale bystrego umysłu. W roku 1025 – prawdopodobnie na Wielkanoc – na jego własny rozkaz i bez…
Grzech pierworodny Polski Ludowej
Paweł Stachowiak
W 85. rocznicę rosyjskiej zbrodni na polskich bohaterach w Katyniu, Charkowie, Miednoje, Bykowni i innych nieodkrytych jeszcze miejscach Sejm ustanowił jako…
Kalwaryjska nierozróżnialność
Bartłomiej Gapiński
Prowadzący w połowie lat 70. XX w. badania terenowe na Roztoczu Lubelskim etnografowie rejestrowali, że tamtejsi chłopi twierdzili, iż rzeczywisty dramat…
Śmierć ludowa
Bartłomiej Gapiński
W kulturze chłopskiej śmierć była dostrzegalna w rytmie natury, przemianie przyrody, następstwie pór roku, wegetacji, ale też poprzez obecność tanatologii w …
Kłoda popielcowa i przywoływki
Bartłomiej Gapiński
Poprzez wyśmianie i napiętnowanie samotnych w okresie Wielkiego Postu i Wielkanocy lud chciał ich zachęcić do wejścia w związki małżeńskie. Wszystko po to, by…
Zjazd gnieźnieński: nowy porządek
Bernadeta Kruszyk
Boso i z modlitwą na ustach wkraczał w marcu 1025 lat temu do Gniezna cesarz Otton III. Największy władca ówczesnej Europy przybył do grobu swojego przyjaciela…
„Patriotyzm inkluzywny” Armii Krajowej
Paweł Stachowiak
Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. Jest to święto państwowe przypadające 14 lutego, czyli…
Rycheza – pierwsza królowa Polski
Bernadeta Kruszyk
Kronikarze powtarzali, że była przebiegłą i przewrotną Niemką, która gardziła Polakami. Czy rzeczywiście zasłużyła na swoją czarną legendę?
Syryjski przekładaniec
Chrześcijaństwo w Syrii reprezentuje najstarszą historię Kościoła. To tutaj narodziły się pierwsze wspólnoty chrześcijan, tutaj też po raz pierwszy zaczęły się…
Otwarta rana
60 lat temu Stambuł definitywnie przestał być Konstantynopolem. Społeczność grecka, która przez wieki nadawała ton temu miastu, zniknęła z jego ulic.
Człowiek z kryształu
Dominik Robakowski
Mówienie o Romualdzie Traugucie jest rzeczą trudną. Przyzwyczailiśmy się bowiem do odbrązawiania naszych narodowych pomników. Co jednak zrobić w sytuacji, gdy…
Za aksamitną kurtyną
Dominik Robakowski
35 lat temu oczy całego świata zwrócone były na Czechosłowację. Aksamitna rewolucja, w wyniku której komuniści stracili władzę, była prawdziwym paradoksem. A…
Dziura w kalendarzu
Dominik Robakowski
Korzystając z kalendarza, nawet nie przypuszczamy, z jak rewolucyjnym wynalazkiem mamy do czynienia. Przez wieki mierzenie dni i lat było prawdziwym problemem…
Ten dzień
Paweł Stachowiak
Przyjrzyjmy się listopadowym dniom 1918 r., które wspominamy dziś świętem niepodległości. Czy 11 listopada był rzeczywiście dniem przełomu? Czy 10 listopada…
Polska Arka Noego
Karolina Sternal
Przygotowywane w polskiej placówce dyplomatycznej w Szwajcarii fałszywe paszporty trafiały do Żydów w całej Europie. O ludziach, którzy ratowali życie tym,…
Naprawdę Boży człowiek
Paweł Stachowiak
Polska pogrążająca się w plemiennych walkach, w której z życia publicznego niemal całkiem zniknęło miłosierdzie i tolerancja, zastąpione mową nienawiści, jak…
Przeczytaj i spal
Dominik Robakowski
Dziś klasyczne szyfry są już raczej ciekawostką, a ciężar ukrywania wiadomości wzięły na siebie komputery. Nie oznacza to jednak, że do stworzenia szyfru…
Śmierć puszczy i życie miasteczka
Co ma wspólnego Międzychód z Ottawą? Ta historia zaczyna się w połowie XIX wieku pośrodku kanadyjskiej puszczy, a kończy we wrześniu 1939 r. w Polsce.
Drugie dno diabolicznego paktu
Choć symbol 17 września przywróciliśmy naszej potocznej świadomości, data 28 września 1939 r. nadal pozostaje niezauważana. A przecież wyjaśnia ona pełny…
Hrabia z innej bajki
Dominik Robakowski
Ze swoim pochodzeniem i pieniędzmi mógł zostać królem życia. Ostatecznie bliżej mu było jednak do góralskiego harnasia, który daje biednym, ale zabiera tylko…
Lilla Weneda na Łysej Górze
Na północnym Mazowszu odkryto celtycki hełm sprzed dwóch i pół tysiąca lat. Jakie to ma dla nas znaczenie? Ano wielorakie, a czasem nawet znacznie od…
Dwa Sybiry
Dominik Robakowski
17 września przypada kolejna rocznica napaści Związku Radzieckiego na Polskę. W tym dniu pamiętamy jednak nie tylko o ofiarach września 1939 r. 17 września to…
Apokalipsa według Słowackiego
Wojciech Żmudziński SJ
W jakiej epoce żyjemy? Jesteśmy piewcami romantycznych idei czy zwolennikami pracy u podstaw? Czucie i wiara silniej mówią do nas czy mędrca szkiełko i oko?
Pamięć o wojnie trwa
Szymon Bojdo
Na nadchodzącą wojnę patrzono w kontekście I wojny światowej, która była wojną armii, ale nie cywili. Byli oni wprawdzie ofiarami działań wojennych, ale nie…
Kujawscy bohaterowie
Bartłomiej Gapiński
Byli propagatorami kultury regionalnej, dla których przestrzenią aktywności stały się kościoły. O ojcu Kazimierzu Józefie Łabińskim OMI i Marii Patyk mówi się…
Wielka gra
Książka W zwarciu i dialogu jest opowieścią o relacjach, jakie łączyły Stolicę Apostolską ze Związkiem Radzieckim. Każda ze stron, na swój sposób zaangażowana…
Niewarci, by żyć
Karolina Sternal
Zanim na masową skalę hitlerowcy zaczęli mordować ludzi w obozach koncentracyjnych, za „króliki doświadczalne” posłużyli im chorzy psychicznie. Rozmowa z …
Antypolskie kłamstwo
Kłamstwo dotyczące polskiego sprawstwa pogromu żytomierskich Żydów w 1920 r. zostało sprokurowane już sto lat temu przez sowiecką propagandę. Na długo…
Jak Jezus z apostoły
Bartłomiej Gapiński
Religijność ludową cechowało bardzo silne zespolenie z chłopskim światem wartości. Gromada była niczym Kościół lokalny, a jej życie uzupełniały religijne…
Jak mucha przy słoniu
Jak zachowali się katolicy w Niemczech wobec reżimu III Rzeszy? Podane w książce Księża Hitlera fakty są praktycznie nieznane. Bieda tylko w tym, że wnioski,…
Naród: byt, a może konstrukt?
Paweł Stachowiak
Zanim zadamy sobie pytanie „Czym jest polskość?”, powinniśmy być świadomi, że bycie Polakiem nie zawsze było rozumiane tak jak teraz. Dziś „polskość…
Obijanie starych kawalerów
Bartłomiej Gapiński
W kulturze ludowej istniały grupy marginalizowane, które spirala przemocy dotykała szczególnie. Na dnie społeczności wiejskiej znajdowali się słabi, niemal…
Nadal są znakiem sprzeciwu
160 lat temu przed dowódcami carskich wojsk na Kaukazie złożyli broń ostatni walczący Czerkiesi, kończąc w ten sposób heroiczną, trwającą ponad pół wieku…
Zatarte ślady zbrodni
Agnieszka Kostuch
W świadectwach dotyczących ofiar Holokaustu złożonych w Jad Waszem w rubryce „okoliczności śmierci” często widnieje jedynie słowo: „Szoa”. Dlatego tak bezcenne…
List biskupów światowym dziedzictwem?
Tomasz Budnikowski
Słynne zdanie „Przebaczamy i prosimy o wybaczenie” przeszło do historii polsko- -niemieckich relacji. Czy listy, jakie 60 lat temu wymienili między sobą…
Stronicowanie
Strona
1
Strona
2
Strona
3
Następna strona
Następna strona ›
Ostatnia strona
Koniec »
User menu
Zaloguj
Prenumerata
☰
Użytkownik
Zaloguj
Szukaj
Menu
Najnowsze wydanie
Archiwum
Autorzy
Serwisy
Podkast
Tematy
Kategorie
Kościół
Duchowość
Relacje
Polska
Świat
Kultura
Historia
Archiwum
Autorzy
Serwisy specjalne
Najnowsze wydanie
Podkast
Więcej
Regulamin serwisu
Tematy
Kategorie
Kościół
Duchowość
Relacje
Polska
Świat
Kultura
Historia
Archiwum
Autorzy
Serwisy specjalne
Najnowsze wydanie
Podkast
Prenumerata
Ścieżka nawigacyjna
Strona główna
widziane z przeszłości
