Przejdź do treści
Widziane z przeszłości
Jeszcze Polska nie zginęła
Bernadeta Kruszyk
„Każdy ptak powinien tak śpiewać, jak jemu dziób urósł. Ponieważ nam po polsku urósł, więc chcemy po polsku śpiewać”. 125 lat wybuchł strajk dzieci…
Nie byliśmy piekłem chłopów
Jacek Borkowicz
Czego uczy młodych Polaków Kamil Janicki, zachęcający do likwidacji święta 3 maja: szacunku dla prawdy czy pogardy dla przeszłości własnego narodu? Spróbujmy…
Zmarnowana szansa
Jacek Borkowicz
Przypadek polskich Tatarów znakomicie ilustruje przyczynę, dla której Konstytucja 3 maja – owoc wysiłku narodu ku naprawie Rzeczypospolitej – tak prędko…
Historia, pamięć i tożsamość
Paweł Stachowiak
29 kwietnia, w rocznicę wyzwolenia obozu koncentracyjnego w Dachau, obchodzimy Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego. Dyskusja o martyrologii księży podczas…
13 lat więzienia i „1001 kropel Ewangelii”. Niezwykła historia kard. Van Thuana
Jacek Borkowicz
Aresztowany przez komunistów, przez lata odcięty od świata, bez pewności, czy kiedykolwiek odzyska wolność. W więziennej celi kard. Nguyen Van Thuan stworzył…
Kulturowa pozycja seniorów
Bartłomiej Gapiński
Od posągowego autorytetu, przez partnera w dialogu, aż po ucznia nowoczesności. Choć modele kultury się zmieniają, to osoby starsze pozostają bezcenne, będąc…
Zbrodnia katyńska. Bohaterska ucieczka
Wojciech Bogajewski
Kozielsk, obóz dla polskich żołnierzy, powstał 25 września 1939 roku. Szóstego dnia wojny Beria wystał pismo do wszystkich dowódców frontowych, że polskich…
Ostatnia z „Parasola"
Karolina Sternal
Jej losy nierozerwalnie łączą się z powstaniem warszawskim i słynnym „Parasolem”. To z tym batalionem walczyła na Woli oraz Starym Mieście i kanałami…
Wielkanoc, która zmieniła Polskę
Jacek Borkowicz
Wielkanoc 1791 roku stała się tłem dla jednego z najbardziej przełomowych momentów w historii Rzeczypospolitej. W cieniu rodzinnego spotkania i politycznych…
Pius XII i milczenie wobec Zagłady. Co ujawniają tajne archiwa?
Szymon Bojdo
Nowe badania nad watykańskimi archiwami pokazują, że Pius XII wiedział o Holokauście znacznie więcej, niż sądzono. Tysiące dramatycznych listów z prośbami o…
Arka polskiej kultury
Jacek Borkowicz
Gdy zabrakło polskiego państwa, w imieniu narodu zastąpiły je wybitne jednostki. Robiły swoje, nawet lepiej niżby robili to państwowi urzędnicy. Józef…
Najwyższe dobro
Bartłomiej Gapiński
Chleb był na wsi tradycyjnej podstawowym produktem spożywczym. Jedno z przysłów ludowych wyrażało tę prawdę dosadnie: „Gdzie jest chleb, sól i woda, tam nie ma…
Wybaczcie tym, którzy mnie skrzywdzili
Jacek Borkowicz
80 lat temu z rąk komunistów poniosła męczeńską śmierć grupa katolików z albańskiego miasta Szkodra. Inni skazani zostali na długoletnie wyroki ciężkiego…
Kłopotliwa kanonizacja
Dawid Gospodarek
Rumuńscy męczennicy są oskarżani o sprzyjanie faszyzmowi i antysemityzm, a jednocześnie wokół niektórych mają miejsce cudowne wydarzenia. Prawosławie w Rumunii…
Gdynia – mit założycielski odrodzonej Polski
Paweł Stachowiak
Rok setnej rocznicy narodzin miasta skłania do spojrzenia na Gdynię nie tylko jak na port czy urbanistyczny sukces, lecz jak na opowieść o ludziach.
Ciocia, co sobie męża nie brała
Bartłomiej Gapiński
Samotne kobiety na wsi tradycyjnej nie miały łatwego życia. Z czasem jednak znajdywano dla nich miejsce. Już nie jako „stare panny”, a „ciocie”, pomagały w …
Walcząc o sprawiedliwość
Agnieszka Kostuch
Ta książka to dużo więcej niż dziennikarska relacja z procesu strażnika obozowego. To kompendium wiedzy o niemieckim wymiarze sprawiedliwości, socjologiczna…
Człowiek z obrazu
Jacek Borkowicz
Scena z kazania ks. Piotra Skargi na obrazie Jana Matejki nigdy się nie wydarzyła. Czy oznacza to, że wizerunek oddaje nam fałszywy obraz kaznodziei? Nie,…
Bohaterstwo obowiązku
Paweł Stachowiak
Biografia Cyryla Ratajskiego stanowi przykład myślenia o państwie w kategoriach trwałości i funkcjonalności. Nie przypisywał dużego znaczenia charyzmie…
Żywotna tradycja
Bartłomiej Gapiński
Dziś obalanych jest szereg stereotypów odnośnie do dawnej duchowości. W tym artykule chciałbym przyjrzeć się religijności ludowej. Wiara była w świecie kultury…
Rozum ponad wszystko
Paweł Stachowiak
Zmarły równe 200 lat temu Stanisław Staszic nie pasuje do naszej romantyczno-martyrologicznej tradycji, bo nie był powstańcem, konspiratorem ani zesłańcem. Był…
Starość nie radość
Bartłomiej Gapiński
Tytułowe powiedzenie odnosiło się nie tylko do problemów zdrowotnych seniorów, ale także do ich coraz mniejszego znaczenia w rodzinie i coraz większego ubóstwa…
Wielkopolska droga do niepodległości
Wojciech Bogajewski
Po powstaniu styczniowym tylko około 10 procent Polaków uważało, że Polska w przyszłości się odrodzi, a po 55 latach Wielkopolanie własnymi siłami odzyskali…
Między prawdą a mitem
Paweł Stachowiak
Wydarzenia przełomu 1918 i 1919 roku głęboko zakorzeniły się w pamięci Wielkopolan. Nie ma już pośród nas powstańców, a samo powstanie wielkopolskie przechodzi…
Znów budzą się demony
Paweł Stachowiak
Niemal trzy lata temu zerwaliśmy się do powszechnego, fenomenalnego i podziwianego aktu pomocy i solidarności z Ukraińcami. Dziś niewiele z tego wzmożenia…
Dwie niepodległości
Paweł Stachowiak
Dwukrotnie – u zarania i o zmierzchu XX wieku – nasza ojczyzna „wybijała się na niepodległość”. Najpierw w roku 1918, później – w 1989. Które pokolenia Polaków…
Ludowa interpretacja „szaleństwa”
Bartłomiej Gapiński
W dawnej kulturze chłopskiej odium szaleństwa przypisywano nie tylko osobom chorym psychicznie, ale także tym z niepełnosprawnością intelektualną, podobnie jak…
Choinka dla barona
120 lat temu rewolucja na Łotwie i w Estonii puściła z dymem kilkaset dworów i pałaców niemieckiej szlachty. Ten splot wrogości klasowej i etnicznej był czymś…
Wyjątkowy wśród polskich miesięcy
Paweł Stachowiak
Bunt w sierpniu 1980 roku był wyjątkowy. Nie było demonstracji, płonących komitetów, pacyfikacji protestów. Były za to rozmowy, które zakończyły się…
Duch 1920 roku
Paweł Stachowiak
Jeśli chcemy mówić o „cudzie”, to raczej dostrzeżmy go w „duchu 1920 roku”, w masowym odruchu ratowania państwa, którego istnienia do niedawna wcale nie…
Zachciało się starej babie młodego galanta
Bartłomiej Gapiński
W wiejskim świecie bardzo silnie obecne były patriarchalne wzorce oglądu świata. Dlatego związek starszej kobiety z młodym mężczyzną był czymś niedorzecznym i …
Oj biada, mi biada, żem poszła za dziada
Bartłomiej Gapiński
Motyw ślubu starego z młodą zachwycił ludoznawców i stał się inspiracją m.in. dla literatów, na czele z Reymontem. Może to właśnie dzięki Chłopom przetrwał on…
Czyi chłopcy?
Paweł Stachowiak
Spór o „naszych chłopców” w mundurach Wehrmachtu pokazuje zawiłości polskiej pamięci historycznej. Została ona uformowana wokół rzeczywistości warszawsko-…
(Nie)zależni od innych
Bartłomiej Gapiński
Dożywocia pozwalały zapewnić życie na starość przed pojawieniem się rent i emerytur rolniczych. W Wielkopolsce seniorzy mogli liczyć wręcz na komfort, w…
Kobiety w kulturze ludowej
Bartłomiej Gapiński
Przez lata była to grupa pomijana w refleksji etnograficznej czy historycznej. Współcześnie nakłada się na nią dość stereotypowe kalki, tymczasem życie…
Mord założycielski Polski Ludowej
Paweł Stachowiak
W lipcu 1945 roku doszło do największej zbrodni dokonanej na ludności polskiej po zakończeniu II wojny światowej. W ramach obławy augustowskiej zatrzymano…
Po prostu człowiek
Paweł Stachowiak
Zbyt mało jest miejsca w tym artykule, aby opisać życie tak bogate w myśli, zaangażowania i zdarzenia. Dlatego chciałbym pokazać nieco mniej znane oblicze ks.…
Na skraju poznania
Książka Najdalsza Polska. Szczecin 1945–1950 Piotra Semki mówi nam o kluczowym okresie kształtowania się nowego, obowiązującego do dziś modelu polskości po tym…
Trzeci Maja wielu narodów
Paweł Stachowiak
Pamięć o Konstytucji 3 maja wciąż dzieli współczesnych Polaków i Litwinów, choć w ostatnich latach różnice te są coraz mniej eksponowane.
Chrobry znaczy mężny
Bernadeta Kruszyk
Był Bolesław wielki i ciężki, że ledwie na koniu mógł usiedzieć, ale bystrego umysłu. W roku 1025 – prawdopodobnie na Wielkanoc – na jego własny rozkaz i bez…
Grzech pierworodny Polski Ludowej
Paweł Stachowiak
W 85. rocznicę rosyjskiej zbrodni na polskich bohaterach w Katyniu, Charkowie, Miednoje, Bykowni i innych nieodkrytych jeszcze miejscach Sejm ustanowił jako…
Kalwaryjska nierozróżnialność
Bartłomiej Gapiński
Prowadzący w połowie lat 70. XX w. badania terenowe na Roztoczu Lubelskim etnografowie rejestrowali, że tamtejsi chłopi twierdzili, iż rzeczywisty dramat…
Śmierć ludowa
Bartłomiej Gapiński
W kulturze chłopskiej śmierć była dostrzegalna w rytmie natury, przemianie przyrody, następstwie pór roku, wegetacji, ale też poprzez obecność tanatologii w …
Kłoda popielcowa i przywoływki
Bartłomiej Gapiński
Poprzez wyśmianie i napiętnowanie samotnych w okresie Wielkiego Postu i Wielkanocy lud chciał ich zachęcić do wejścia w związki małżeńskie. Wszystko po to, by…
Zjazd gnieźnieński: nowy porządek
Bernadeta Kruszyk
Boso i z modlitwą na ustach wkraczał w marcu 1025 lat temu do Gniezna cesarz Otton III. Największy władca ówczesnej Europy przybył do grobu swojego przyjaciela…
„Patriotyzm inkluzywny” Armii Krajowej
Paweł Stachowiak
Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. Jest to święto państwowe przypadające 14 lutego, czyli…
Rycheza – pierwsza królowa Polski
Bernadeta Kruszyk
Kronikarze powtarzali, że była przebiegłą i przewrotną Niemką, która gardziła Polakami. Czy rzeczywiście zasłużyła na swoją czarną legendę?
Czasy i chwile
Szymon Bojdo
Czas przecieka nam przez palce. Tracimy czas lub wyruszamy w poszukiwaniu straconego czasu. Ponadto nie raz coś jest kwestią czasu. Przyjrzyjmy się więc…
Stronicowanie
Strona
1
Strona
2
Strona
3
Strona
4
Następna strona
Następna strona ›
Ostatnia strona
Koniec »
User menu
Zaloguj
Prenumerata
☰
Użytkownik
Zaloguj
Szukaj
Menu
Najnowsze wydanie
Archiwum
Autorzy
Serwisy
Podkast
Tematy
Kategorie
Kościół
Duchowość
Relacje
Polska
Świat
Kultura
Historia
Archiwum
Autorzy
Serwisy specjalne
Najnowsze wydanie
Podkast
Więcej
Regulamin serwisu
Tematy
Kategorie
Kościół
Duchowość
Relacje
Polska
Świat
Kultura
Historia
Archiwum
Autorzy
Serwisy specjalne
Najnowsze wydanie
Podkast
Prenumerata
Ścieżka nawigacyjna
Strona główna
Widziane z przeszłości
