Smak Wielkanocy

Po okresie Wielkiego Postu najwyższy już czas, by zabrzmiało radosne: Alleluja. Zasiądziemy w gronie najbliższych do świątecznego biesiadowania i podzielimy się święconym jajkiem, składając sobie najlepsze życzenia.

O. Michał

27.02.2013

Czyta się kilka minut

A na obficie zastawionych świątecznych stołach zagoszczą, zgodnie z tradycją, prawdziwe delicje. Będą więc strojne baby lukrowane, strucle i serniki – zaś na Kresach Wschodnich pascha – sękacze, kołacze i malowniczo zdobione mazurki. Te ostatnie słodkości, zdobione fantazyjnie bakaliami, mają prawdopodobnie rodowód turecki. W wielu domach wielkanocną zupą jest żurek z chrzanem, przyrządzony na zakwasie z mąki żytniej i na wędzonych żeberkach, z grzybami, białą kiełbasą i jajkiem. Pojawiają się również jajka – zarówno malowane, jak i faszerowane – pasztety, galarety, szynki, białe i wędzone kiełbasy, rolady, pieczone mięsiwa i rozmaite wykwintne przekąski. A wszystkie te specjały zdobi bukszpan i świeża zieleń rzeżuchy czy owsa. Na stole nie może zabraknąć oczywiście agnuska, czyli baranka wielkanocnego z masła albo cukru. Zwyczaj ten zawdzięczamy papieżowi Urbanowi V, który w XVI w. zatroszczył się o to, by chrześcijanie podczas biesiady nie zapominali o istocie świąt Zmartwychwstania Pańskiego. Baranek ów symbolizuje samego Zmartwychwstałego, natomiast wszechobecne jajka – życie mocniejsze niż śmierć. Sól jest symbolem oczyszczenia, chrzan – tężyzny fizycznej, zaś wędliny – zdrowia oraz dostatku, zgodnie z życzeniami: „Niechaj każdy będzie syty, zdrów i wesół – i niesłaby/ Miejmy wygląd znakomity, jak te placki oraz baby”.

Wielkanocna baba drożdżowa z bakaliami

· 1/2 kg mąki

· jajko i 4 żółtka

· 5 dag świeżych drożdży

· 15 dag margaryny

· cukier waniliowy i cukier puder

· pół szklanki cukru, rum

· szklanka mleka

· rodzynki, skórka pomarańczowa (kandyzowana), migdały, orzechy

Z niewielkiej ilości przesianej mąki oraz rozdrobnionych drożdży, zalanych letnim mlekiem, sporządzamy rozczyn gęstości śmietany i odstawiamy w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. Bakalie sparzamy wrzątkiem i obieramy; migdały i orzechy drobno siekamy, a rodzynki namaczamy w rumie. Jajko i żółtka ubijamy z cukrem na pulchną masę, którą łączymy z wyrośniętym rozczynem. Wsypujemy resztę mąki i szczyptę soli, wlewamy resztę mleka i starannie wyrabiamy, aby nie było grudek. Dodajemy roztopioną, ale schłodzoną margarynę i mieszamy ciasto, a potem wsypujemy bakalie, ponownie wyrabiamy i odstawiamy do wyrośnięcia pod przykryciem. Formę smarujemy tłuszczem, oprószamy mąką i nakładamy ciasto tylko do 1/3 wysokości – bo mocno wyrośnie – i odstawiamy pod przykryciem w ciepłe miejsce. Kiedy dwukrotnie zwiększy objętość, wstawiamy na godzinę do piekarnika nagrzanego do temperatury 200ºC. Przed wyjęciem sprawdzamy patyczkiem lub szpilką czy ciasto jest wewnątrz suche. Po schłodzeniu i oddzieleniu nożem od formy przekładamy babę na deskę, lukrujemy albo oprószamy pudrem i przystrajamy bukszpanem.

Mąkę do baby przesiewamy przez sito, aby ją napowietrzyć. I warto ją ogrzać nad letnim palnikiem albo pozostawić przez dwie godziny w ciepłym pomieszczeniu.

Biała kiełbasa pieczona

· 1 kg białej kiełbasy

· 2 cebule

· kilka ząbków czosnku

· smalec

Obieramy ząbki czosnku i tniemy w plasterki, a cebulę obieramy i kroimy w krążki. Kiełbasę układamy ciasno w żaroodpornym naczyniu, wysmarowanym smalcem i obkładamy krążkami cebuli oraz plasterkami czosnku. Naczynie wstawiamy na godzinę do piekarnika rozgrzanego do temperatury ok. 180–200°C. Podczas pieczenia kiełbasę nakłuwamy kilkakrotnie widelcem, dzięki czemu wypłynie z niej woda i nadmiar tłuszczu.

Ale możemy również zapiec surową białą kiełbasę. Należy ponakłuwać ją widelcem i pozostawić na noc w zalewie sporządzonej z oliwy i sosu sojowego, zmieszanych z posiekaną cebulą i zmiażdżonymi ząbkami czosnku. Po wyjęciu z zalewy kiełbasę zapiekamy w piekarniku.

Jajka faszerowane

Jajka gotujemy na twardo, przekrawamy wzdłuż na pół, wyjmujemy żółtka i miksujemy je, przecieramy przez sitko albo rozkruszamy. Mieszamy je m.in. z:

- majonezem i rzeżuchą,

- masłem, szczypiorkiem, słodką papryką, solą i pieprzem,

- majonezem, tuńczykiem i natką,

- musztardą i zmieloną szynką oraz śliwkami marynowanymi,

- majonezem, chrzanem, tuńczykiem i solą,

- majonezem, musztardą, sardynkami, cebulą, sokiem z cytryny, curry, solą i pieprzem,

- majonezem, łososiem wędzonym, szczypiorkiem i solą.

Rodzaje farszu zależą wyłącznie od naszej fantazji, a wykorzystać możemy także np. pieczarki, wątróbkę czy brokuły. Połówki białek wypełniamy farszami i podajemy na półmisku wyłożonym liśćmi sałaty.

Świąteczna karkówka z melonem

składniki:

· 1,5 kg karkówki bez kości

· 7–8 ząbków czosnku

· melon, cytryna, imbir

· brokuł

· sól, pieprz, cukier

· kilka gałązek świeżego rozmarynu

marynata:

· szklanka czerwonego wytrawnego wina

· 1/2 szklanki bulionu

· łyżeczka czarnego pieprzu

· po łyżce oregano i tymianku

· łyżka musztardy francuskiej

Mięso myjemy, osuszamy i nacieramy ze wszystkich stron ząbkiem czosnku. Pozostałe ząbki tniemy w słupki i szpikujemy nimi karkówkę. Przyrządzamy marynatę: wino i bulion mieszamy z pieprzem, oregano i tymiankiem, a potem wkładamy mięso na przynajmniej 12 godzin. Po tym czasie mięso przekładamy do rękawa kulinarnego, wlewamy do środka marynatę, a po zamknięciu końcówek rękawa klipsami nakłuwamy go widelcem w kilkunastu miejscach. Pieczemy ok. półtorej godziny, a kilka minut przed końcem rękaw rozcinamy, aby skórka nabrała złocistej barwy. Brokuły rozbieramy na różyczki, płuczemy je w zimnej wodzie i gotujemy w lekko osolonym i osłodzonym wrzątku, bez przykrycia, aby zachowały barwę świeżej zieleni. Melon szorujemy, przekrawamy na pół, łyżką usuwamy pestki i małą, okrągłą łyżeczką wydrążamy z miąższu kulki. Skrapiamy je sokiem wyciśniętym z cytryny albo oprószamy zmielonym imbirem. Po przestygnięciu pieczeń kroimy w plastry i podajemy z kulkami melona oraz różyczkami brokułu. Całość ozdabiamy gałązkami tymianku.

Rękaw kulinarny z mięsem należy zawsze przed wstawieniem do piekarnika nakłuć w kilkunastu miejscach widelcem albo szpikulcem, aby podczas pieczenia pozbyć się nadmiaru pary.

Cały artykuł przeczytasz z aktywną subskrypcją

Odblokuj ten tekst i czytaj cały „Przewodnik Katolicki”.

W subskrypcji otrzymujesz dostęp do:

- wszystkich wydań on-line papierowego „Przewodnika Katolickiego”;

- wszystkich wydań online dodatków i wydań specjalnych „Przewodnika Katolickiego”;

- wszystkich płatnych treści publikowanych na stronie „przewodnik-katolicki.pl”.

Subskrybuj, pogłębiaj perspektywę i inspiruj w rozmowach.

Subskrypcja miesięczna

Zyskaj codzienny dostęp do wartościowych treści, które pomagają lepiej rozumieć świat, wiarę i współczesne wydarzenia — gdziekolwiek jesteś i kiedy tylko chcesz.

Co otrzymujesz w subskrypcji?

- Nieograniczony dostęp do wszystkich nowych wydań online oraz bogatego archiwum numerów

- Możliwość czytania aktualnych komentarzy i analiz jeszcze przed wydaniem papierowym

- Dostęp do pełnej zawartości tygodnika w wersji internetowej

- Ekskluzywne materiały publikowane wyłącznie online

- Wygodne korzystanie na telefonie, tablecie i komputerze — w domu, pracy i podróży

- Dodatkowo: e-wydanie każdego numeru w wygodnym formacie PDF

Wypróbuj bez ryzyka

Rozpocznij od 14 dni bezpłatnego dostępu i sprawdź wszystkie możliwości serwisu.
Po okresie próbnym subskrypcja kosztuje tylko 19,90 zł miesięcznie.

↺ Subskrypcja odnawia się automatycznie — możesz zrezygnować w dowolnym momencie.

19,90 zł

Wypróbuj za darmo