Logo Przewdonik Katolicki

"Polski" Londyn

Małgorzata Szewczyk
Fot.

Polska emigracja w Londynie lat 19401990 musiała stworzyć własne życie społeczne, kulturalne i polityczne, nieraz stając przed różnymi dylematami i problemami. Wystawa Londyn stolica Polski to opowieść o największej polskiej społeczności emigrantów i ich codzienności w mieście nad Tamizą.

Polska emigracja w Londynie lat 1940–1990 musiała stworzyć własne życie społeczne, kulturalne i polityczne, nieraz stając przed różnymi dylematami i problemami. Wystawa „Londyn – stolica Polski” to opowieść o największej polskiej społeczności emigrantów i ich codzienności w mieście nad Tamizą.

Ekspozycja przygotowana przez Muzeum Historii Polski, a prezentowana w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie na blisko pięciuset metrach kwadratowych składa się z przestrzeni symbolicznie rekonstruujących newralgiczne dla Polaków miejsca Londynu, łączące się z różnymi sferami ich bogatej działalności na obczyźnie. Nie brakuje więc polskich instytucji politycznych, kulturalnych i artystycznych upamiętniających dziedzictwo polskiego uchodźstwa. Wystawa daje możliwość niezapomnianego spaceru po (nie)polskim mieście, zgodnego z siatką jego ulic, posłuchania nagrań historii mówionej i obejrzenia autentycznych przedmiotów należących do londyńskich emigrantów.

 

Polityka i kultura

Opowieść o „polskim” Londynie byłaby niepełna, gdyby nie materiały audio-wideo wyjaśniające, dlaczego Polacy osiedlali się po II wojnie światowej w Wielkiej Brytanii oraz jaka była polityka dotycząca sprawy polskiej podczas działań wojennych i po 1945 r. Zwiedzający mogą obejrzeć gabinet prezydenta RP na uchodźstwie, wyposażony w oryginalne meble, zobaczyć tłoki pieczętne Rządu na Uchodźstwie i wysłuchać anegdotycznych wspomnień Bohdana Wendorffa – szefa Kancelarii Prezydenta, współpracującego ze wszystkimi sześcioma prezydentami na uchodźstwie. Nie zabrakło też akcentów mówiących o fenomenie wydawniczym i publicystycznym „polskiego” Londynu. Organizatorzy ekspozycji zrekonstruowali gabinet Mieczysława Grydzewskiego, legendarnego redaktora „Wiadomości” (1946–1970). Nie mniej ważnym aspektem emigracyjnego życia Polaków były liczne wydawnictwa i olbrzymie jak na liczebność polskiej emigracji nakłady książek. Ci, którzy odwiedzą wystawę, będą mieli niepowtarzalną okazję użycia oryginalnej, tyglowej maszyny drukarskiej z 1872 r. z Oficyny Stanisława Gliwy. Nie zapomniano też o jednej z ważniejszych instytucji polskiego życia w Londynie – Bibliotece Polskiej. Na symbolicznych regałach zamieszczono oryginalne wydawnictwa londyńskie.

Centrum emigracyjnego życia towarzysko-kulturalnego stanowiło Ognisko polskie przy Exhibition Road, otwarte w 1940 r. przez króla Jerzego VI, w polskiej dzielnicy Kensington. To tutaj prowadzono poważne rozmowy polityczne, organizowano odczyty naukowe, spotkania literackie, kabarety i dancingi. Co czwartek restaurację Ogniska odwiedzał gen. Władysław Anders, który miał tu swój stolik. Dzięki aranżacji zwiedzający poznają najważniejszych polskich artystów estradowych: poetę i reżysera Mariana Hemara, pisarza i aktora Feliksa Konarskiego, Irenę Anders oraz tancerkę i choreografkę Lodę Halamę. Zwiedzający mogą zobaczyć fragment próby teatralnej, w minikinie obejrzeć ujęcia ulic wojennego i powojennego Londynu lub zajrzeć do pracowni plastycznej i galerii malarza, wyposażonej w sztalugi, pędzle oraz obrazy Marka Żuławskiego.

 

Historia zatoczyła koło

Warszawska ekspozycja to także opowieść o ludziach. Miłośnicy historii dowiedzą się, jak trudne były początki polskich emigrantów lat 40. i 50. ubiegłego wieku. Symboliczną rekonstrukcję emigracyjnego życia stanowi karton/walizka, mówiące o tymczasowości, pomocy Polakom żyjącym w PRL, którym wysyłano paczki, ale i o trudnej sytuacji materialnej wybitnych postaci polskiego uchodźstwa. Jedną z takich osób, uwiecznionych na ekspozycji, był gen. Stanisław Sosabowski, który po wojnie musiał pracować fizycznie. Na wystawie nie zabrakło też oceny rzeczywistości w Polsce w latach 60. i 70. XX w. oraz realiów życia w PRL. 

Dzięki instalacji połączonej z videoprojekcją zwiedzający będą mogli „dołączyć” do antysowieckiej manifestacji politycznej z 1956 r. przeciwko Chruszczowowi i Bułganinowi wizytującym Wielką Brytanię, w której uczestniczyli generałowie Władysław Anders i Tadeusz Bór-Komorowski. 

Ekspozycję uzupełniają wybrane plansze z wystawy z 1944 r. zorganizowanej przez rząd na uchodźstwie, opowiadające o służbie kobiet w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, oraz reprodukcje dokumentów archiwalnych Instytutu Sikorskiego w Londynie.

Swoistym epilogiem wystawy jest historyczny moment przekazania insygniów władzy na Zamku Królewskim w Warszawie 22 grudnia 1990 r. przez śp. prezydenta na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego prezydentowi Lechowi Wałęsie. Organizatorzy przygotowali też materiał z wypowiedziami współczesnych londyńczyków, młodych Polaków pracujących i mieszkających w tym mieście.

Wśród wydarzeń towarzyszących ekspozycji warto zwrócić uwagę na zajęcia i warsztaty dla rodzin z dziećmi „Rodzinny weekend w Londynie”, które odbędą się 18 i 19 października. W programie znajdzie się opowieść o legendarnym niedźwiedziu Wojtku, adoptowanym przez żołnierzy 22. Kompanii Zaopatrywania Artylerii w 2. Korpusie Polskim dowodzonym przez gen. Andersa. Po ekspozycji najmłodszych oprowadzi miś Paddington – bohater książek M. Bonda. Ciekawie zapowiada się też konferencja „Albin Tybulewicz (1929–2014). Kurier  Londynu”, poświęcona pamięci działacza polonijnego i organizatora pomocy humanitarnej (29 października), oraz debata „Między niezłomnością a kompromisem – dziedzictwo dwudziestowiecznej emigracji politycznej. W 70. rocznicę powstania rządu Tomasza Arciszewskiego” (28 listopada).

Historia zatoczyła koło. Przez pół wieku w mieście nad Tamizą mieszkało kilkadziesiąt tysięcy osób, w całej Anglii – ok. 200 tys. Polaków. Dziś Londyn jest nie tylko żywym miejscem pamięci, ale i na nowo ważnym skupiskiem naszych rodaków.


 

Wystawa „Londyn – stolica Polski. Emigracja polska 1940–1990” będzie prezentowana w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie do 30 listopada. 

 

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki