Sanktuarium Matki Bożej Pani Kujaw w Ostrowąsie, jedno z centralnych sanktuariów maryjnych na ziemi kujawskiej (diecezja włocławska), od ponad trzech wieków stanowi cel licznych pątniczych szlaków. Od niedawna pielgrzymi mają sposobność podziwiać replikę słynącego łaskami wizerunku Matki Bożej Ostrowąskiej na tafli pobliskiego jeziora. Instalacja obiektu, stanowiąca unikat w skali kraju i Europy, związana jest z historią pojawienia się obrazu Matki Bożej w Ostrowąsie w połowie XVII w.
Ostrowąs – prekursorem chrześcijaństwa na Kujawach
Malownicza wieś Ostrowąs, usytuowana nad brzegiem jeziora Plebanka, położona jest kilka kilometrów od Aleksandrowa Kujawskiego i Ciechocinka, pomiędzy Toruniem i Włocławkiem (województwo kujawsko-pomorskie). Według najstarszych informacji z 1185 r. osada wraz z kościołem pod wezwaniem św. Józefa należała do konwentu zakonnego sióstr norbertanek z Płocka. Te dane stawiają Ostrowąs w rzędzie najstarszych osad, w których rozwijało się chrześcijaństwo na ziemiach polskich. Parafia erygowana została w latach 1325–1327. Późniejsza drewniana świątynia pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny powstała w roku 1527, przetrwała jednak tylko sto lat. W 1631 r. Albert Słupski, przełożony klasztoru Norbertanów z Płocka, wystawił nowy drewniany kościół, który w 1672 r. konsekrował biskup włocławski Mikołaj Gniewosz. Już wówczas główny jego ołtarz ze słynącym łaskami obrazem Najświętszej Maryi Panny cieszył się przywilejami Stolicy Apostolskiej. W roku 1816 – po kasacie zakonu norbertańskiego – podupadły kościół został rozebrany, a dla miejscowych wiernych wybudowano drewnianą kapliczkę. Budowę murowanego kościoła rozpoczęto w 1863–1864 r. Również ta budowla nie wytrzymała próby czasu, w związku z czym niedługo potem rozebrano ją, stawiając drewnianą kaplicę. Obecną świątynię wybudowano w latach 1914–1921. Konsekracji dokonał 8 września 1925 r. bp Wojciech Owczarek. Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Ostrowąsie w latach 1950–1978 znajdowała się pod opieką księży michaelitów, od 1978 r. wróciła pod opiekę duchowieństwa diecezjalnego. Proboszczem, który objął wówczas parafię i zapisał się w niezwykle wdzięcznej pamięci parafian był ks. Jan Matusiak. Zorganizował on sanktuarium i przygotował uroczystości koronacyjne obrazu w 1986 r.
Cud w aureoli światła
Początki kultu obrazu Najświętszej Maryi Panny w Ostrowąsie osnute są legendą, podająca, iż na wzgórzu, nad południowym brzegiem jeziora Plebanka, pasterka pilnująca stada zauważyła na drzewie obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem na ręce w otoczeniu aniołów. Nigdy wcześniej go tu nie było. Wieść o niezwykłym znalezisku szybko rozeszła się po okolicy i przed wizerunkiem Matki Bożej zaczęli gromadzić się wierni przejęci cudownością wydarzenia. Mieszkańcy uznali to za znak upodobania sobie przez Maryję Ostrowąsa, jako miejsca Jej kultu. Po jakimś czasie obraz przeniesiono jednak do położonego po drugiej stronie jeziora Brzeźna, w którym planowano budowę kościoła. Stąd jednak, jak głosi podanie, obraz „uszedł przez jezioro (...) nocą, w aureoli blasku i niezwykłego światła” na pierwotne miejsce, zostawiając na tafli wody widoczną „drogę Matki Bożej”. To wydarzenie odczytano jednoznacznie, że Maryja upodobała sobie i dopomina się o Ostrowąs, jako miejsce swej obecności na ziemi kujawskiej. Wdzięczni za ten wybór i obfitość zsyłanych łask mieszkańcy regionu nazwali ją Panią Kujaw. Usypali wzgórze nad brzegiem jeziora i wybudowali murowaną świątynię. Obraz Matki Bożej umieścili w głównym ołtarzu ostrowąskiego kościoła.
Uśmiechnięta Madonna
Barokowy wizerunek Najświętszej Maryi Panny z Dzieciątkiem adorowanej przez aniołów jest dziełem nieznanego autora. Ze sposobu przedstawienia Świętych Postaci wnioskować można, że dzieło wzorowane jest na wizerunku Salus Populi Romani z rzymskiej bazyliki Santa Maria Maggiore, który w polskim nazewnictwie określany jest jako Matka Boska Śnieżna. Namalowany został według kanonu ikonograficznego Hodegetrii i przedstawia Matkę Bożą z Dzieciątkiem siedzącą na tronie i odbierającą hołd od Trzech Mędrców, których obecności możemy się domyślać, gdyż nie zostali ujęci w ramach obrazu. Oblicze Maryi przedstawia twarz młodej niewiasty o ciemnych oczach, z wyraźnie zarysowanymi brwiami, wąskim, prostym nosem. Oczy Matki Bożej patrzą z wielkim spokojem, a usta zdają się lekko uśmiechać. Postać Matki Bożej jest pełna spokoju i dostojeństwa. Dynamicznego akcentu nadaje obrazowi Dzieciątko siedzące na lewym Jej ręku. Wizerunek Maryi i Dzieciątka zdobią srebrne sukienki, a od czasu koronacji – złocone korony papieskie.
Modlitwy i adoracje pielgrzymów
Na małym skrawku kujawskiej ziemi Maryja przygotowała dla swoich czcicieli oazę życia duchowego, z którego wytryska źródło obfitych łask. Księżna Kujaw pochyla się nad losami swoich dzieci, nie onieśmiela majestatem, nie przytłacza bogactwem. Jest przede wszystkim kochającą Matką, która łagodnie, z uśmiechem spogląda na wiernych, zasłuchana w ich modlitwy.
Początki rozwoju ruchu pątniczego związane są z wybudowaniem w 1631 r. kościoła parafialnego i umieszczeniem w jego głównym ołtarzu wizerunku Matki Bożej z Dzieciątkiem. Istotne w tej materii znaczenie nadały otrzymane od Stolicy Apostolskiej w latach 1772 i 1778 przywileje na odpusty odprawiane przy głównym ołtarzu. Odnosiły się do święta Nawiedzenia i Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Począwszy od XVIII w., nieprzerwanie cudowny obraz Matki Bożej przyciąga tłumy pielgrzymów skutecznie wypraszających łask, czego świadectwem są ofiarowane przez nich wota. Nawiedzają sanktuarium głównie w uroczystość Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w dniu 8 września i w niedzielę następującą po tej uroczystości. Każdego jednak tygodnia, zwłaszcza w okresie letnim, przybywają pielgrzymki autokarowe oraz indywidualni pątnicy pragnący spotkać się z Maryją, powierzyć Jej opiece i wstawiennictwu. Tutaj pielgrzymi doświadczają dobroci i pomocy Matki Bożej dotyczącej wielorakich problemów rodzinnych, małżeńskich i macierzyńskich. Rozwijający się z roku na rok pośród wiernych kult Matki Bożej Ostrowąskiej sprawił, że w 1982 r. ks. Jan Matusiak, ówczesny proboszcz parafii, podjął starania o nobilitację wizerunku przez przyozdobienie go koronami. Aktu koronacji obrazu papieskimi diademami 24 sierpnia 1986 r. dokonał prymas Polski kard. Józef Glemp.
Drugim unikatem, który wyróżnia Ostrowąs spośród innych sanktuariów maryjnych w naszym kraju, jest Droga Różańcowa z 20 stacjami oraz pomnikiem bł. Jana Pawła II. Jej inspiratorem i twórcą był ks. Jan Matusiak. Dzieło stanowi wotum dziękczynne z okazji jubileuszu 2000-lecia chrześcijaństwa.
Cudowne uzdrowienia
Do naszych czasów zachowały się świadectwa łask doznanych pod koniec XIX i w XX w. Najstarsza informacja pochodzi z roku 1881. Przytacza ona historię niewidomej dziewczynki, Zofii Berezanki z Aleksandrowa Kujawskiego. Wobec bezskuteczności zabiegów lekarskich, ojciec chorej przybył w pielgrzymce do Ostrowąsa, prosząc Matkę Bożą o łaskę odzyskania wzroku dla córki. Po jego powrocie do domu, córka powitała go słowami: „tato, widzę”. Fakt tego cudownego uzdrowienia został powszechnie uznany, także przez okolicznych innowierców.
Kolejne świadectwa pochodzą z XX w. W roku 1954 Maria Woszczyk z Woli Jasienickiej odzyskała władze w nodze, mimo niedającego rezultatów wielomiesięcznego leczenia. Stało się to po gorliwych modlitwach do Matki Boskiej Ostrowąskiej, do których zachęcał ją spokrewniony z nią ks. Józef Królicki. Uzdrowienie nastąpiło już w drugim dniu modlitw, a choroba ustąpiła bezpowrotnie. Chora na dusznicę uczuleniową Amelia Kośmider z Witowa przez kilkanaście lat leczyła się bezskutecznie u wielu lekarzy, także u swojego syna – lekarza. Uczestnicząc w uroczystościach odpustowych w 1962 r., oddała się pod opiekę Najświętszej Maryi Pannie Ostrowąskiej. Po ucałowaniu ze czcią przez chorą słynącego łaskami obrazu dolegliwość ustąpiła natychmiast i nieodwracalnie. W 1964 r. uleczony z epilepsji Zygmunt Marcinkowski z Przyborówka jako wotum dziękczynne złożył Matce Bożej obrączkę ślubną.
***************************************************************************
Sanktuarium Matki Bożej Pani Kujaw
Ostrowąs 80
87–700 Aleksandrów Kujawski