Mądry sen

O tym, że dobrym uczniem jest tylko uczeń wyspany, wiadomo nie od dziś. Naukowcy już dawno dowiedli, że sen pobudza wnikliwość umysłu, poprawia zdolność mózgu do zapamiętywania informacji zdobytych w okresie aktywności. Podczas snu są one przetwarzane i utrwalane.

Po nieprzespanej lub źle przespanej nocy mamy problemy z koncentracją uwagi, gorzej zapamiętujemy i wolniej reagujemy na bodźce. Sen jest dobrodziejstwem dla naszego zdrowia, ale zdaniem naukowców najbardziej potrzebuje go nasz mózg. Regularne niedobory snu, nawet jeśli są niewielkie, mogą mieć długoterminowy negatywny wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego.

Twórcza drzemka

Prawidłowy sen nocny składa się z czterech lub pięciu cykli trwających po około 1,5 godziny, przedzielonych krótkimi okresami przebudzenia. Sen jest najbardziej regenerujący podczas pierwszych cykli. Każdy cykl składa się z trzech różnych rodzajów snu: sen płytki, z niską aktywnością ciała, sen głęboki, charakteryzujący się wolnymi falami mózgowymi i brakiem marzeń sennych (nasze ciało i mózg są wtedy w całkowitym odpoczynku) i sen REM z gwałtownymi ruchami gałek ocznych, gdy mózg zachowuje się w podobny sposób, jak wtedy, gdy jesteśmy obudzeni. Podczas fazy REM mamy marzenia senne. Badania naukowe wskazywały, że obydwie fazy snu: głębokiego i REM korzystnie wpływają na zapamiętywanie, choć odgrywają różną, uzupełniającą się rolę. W długich okresach występowania fazy snu głębokiego zachodzi przywoływanie i wzmacnianie śladów pamięciowych. Z kolei w krótkich fazach snu REM dochodzi do aktywacji genów, które umożliwiają zmagazynowanie i utrwalenie informacji przetworzonych w fazie snu głębokiego.

Przynajmniej dziewięć godzin

Naukowcy z University of Arizona zaobserwowali, że nawet małe dzieci lepiej przyswajają sobie abstrakcyjne pojęcia, jeśli po nauce następuje drzemka. Czterdzieściorgu ośmiorgu dzieciom w wieku 15 miesięcy odtwarzano zdania utworzone w sztucznym języku przypominającym angielski. Po przerwie, w czasie której część maluchów mogła się zdrzemnąć, odtwarzano im nieco zmienione zdania, bacznie obserwując ich reakcje. Okazało się, że dzieci, które spały, reagowały na zmieniony szyk zdań. Natomiast te pozbawione możliwości drzemki nie kojarzyły cech pierwszego i drugiego zdania.

Choć sen jest dobrodziejstwem, na całym świecie zwiększa się tendencja do wydłużania okresu aktywności kosztem snu. Z przeprowadzonych w tym roku analiz TNS OBOP wynika, że w Polsce niemal jedna czwarta nastolatków ma problemy ze snem. Zdaniem specjalistów ich źródłem jest najczęściej nieregularny tryb życia, stresy, stosowanie używek, w tym alkoholu, oraz produktów zawierających kofeinę. Nastolatki powinny spać średnio przynajmniej dziewięć godzin na dobę, tymczasem większość śpi mniej niż osiem godzin na dobę, a jedna trzecia przesypia nawet tylko sześć godzin lub mniej. Zamiast się wysypiać, młodzi ludzie do późna w nocy grają w gry komputerowe, surfują w Internecie, oglądają telewizję, co prowadzi do zaburzeń rytmu okołodobowego i zmniejszenia ich wydolność intelektualnej.