Błogosławiony ostatni cesarz

21 listopada 1916 r. zmarł Franciszek Józef, który władał wielonarodową monarchią austro-węgierską przez pół wieku. Wraz z jego odejściem monarchia habsburska zaczęła chylić się ku upadkowi i postępował jej wewnętrzny rozpad, bo - w następstwie pierwszej wojny światowej - nasilały się tendencje odśrodkowe, o charakterze narodowościowym. Po zabójstwie w Sarajewie arcyksięcia Franciszka Ferdynanda tron monarchii austro-węgierskiej przypadł stryjecznemu wnukowi Franciszka Józefa: jako Karol I został on władcą Austrii, a jako Karol IV przyjął koronę Węgier.

Chrześcijanin

Przyszedł na świat 17 sierpnia 1887 r. na zamku w Persenbeug w Dolnej Austrii. Pochodził z dynastii habsbursko-lotaryńskiej, a jego rodzicami byli arcyksiążę Otto oraz księżniczka Maria Józefa, córka ostatniego króla Saksonii. Wychowywany w duchu katolickim, już od najmłodszych lat otrzymał duchowe wsparcie stałej grupy modlitewnej, ponieważ pewna zakonnica-stygmatyczka przepowiedziała, że będzie wiele cierpiał i napotka w życiu liczne trudności.

Przyszły cesarz odznaczał się wielką miłością do Eucharystii oraz do Serca Jezusowego. Wszystkie ważne decyzje podejmował na modlitwie. 21 października 1911 poślubił Zytę, księżniczkę z parmeńskich Burbonów, której w dniu ślubu oświadczył: "Teraz musimy, jeden drugiego, doprowadzić do nieba". To przykładne małżeństwo doczekało się ośmiorga potomstwa, a Karol, jeszcze na łożu śmierci, zapewniał Zytę o bezgranicznej miłości.

Swoje panowanie pojmował jako drogę naśladowania Chrystusa, z miłością do swoich narodów i w trosce o nie, aż po ofiarę własnego życia. Podejmował starania o pokój, wspierał starania pokojowe Benedykta XV, a także próbował wychodzić naprzeciw nowym rozwiązaniom prawnym w duchu chrześcijańskiej nauki społecznej. Ale dla Austro-Węgier było już za późno...

Władca

Kiedy minister spraw zagranicznych Czernin ustalał z sojusznikiem niemieckim wspólne cele wojenne, Karol I i Zyta w ścisłej konspiracji szukali kontaktu z państwami tzw. Ententy, aby znaleźć Austro-Węgrom drogę wycofania się z wojny. Rozmowy były sekretne, a ich ryzyko niemałe, bo zerwanie sojuszu z Niemcami mogło zagrozić tronowi Karola. Misji pomiędzy Wiedniem a Paryżem pośredniczył brat cesarzowej książę Sykstus Parmeński, któremu Karol w 1917 r. przekazał dwa listy w sprawie przyszłego pokoju.

Później jednak Czernin oświadczył w przemówieniu, iż to Francja zabiegała o rokowania pokojowe, więc premier Francji Clemenceau nazwał go kłamcą oraz ujawnił facsimile listu Karola I do księcia Sykstusa. Po tej kompromitacji cesarz został zmuszony do upokarzającej wizyty u Wilhelma II i dalszego podporządkowania Niemcom.

Mocarstwa zachodnie nie chciały już dłużej podtrzymywać monarchii habsburskiej. Na niewiele się więc zdał manifest cesarski do "wiernych ludów austriackich", bo Czesi, Słoweńcy, Chorwaci, Serbowie, Ukraińcy i Polacy nie godzili się, aby ich przyszłość miała być wewnętrzną sprawą Austrii. W końcu Karol zerwał sojusz z Niemcami, ale wkrótce utracił władzę; 11 listopada 1918 r. zrzekł się udziału w sprawach państwowych, ale formalnej abdykacji nigdy nie podpisał, bo swoją władzę uważał za misję od Boga. Usunął się z Wiednia do jednego ze swych zamków, a 13 listopada złożył rezygnację jako król Węgier.

Wygnaniec

Ostatecznie w czerwcu 1919 r. został skazany na wygnanie do Szwajcarii, a miesiąc później parlament austriacki zdetronizował go. W 1921 r. dwukrotnie próbował odzyskać tron węgierski. Internowany przez aliantów na Maderze zachorował na zapalenie płuc. Swoje cierpienia ofiarował za jedność i pokój narodów, nad którymi panował, wybaczając wszystkim, którzy zawinili wobec niego. Umierając, wyznał, że mottem jego życia było staranie ze wszystkich sił, aby jasno poznać wolę Bożą i wypełnić ją w jak najdoskonalszy sposób.

Zmarł 1 kwietnia 1922 r., z oczyma utkwionymi w Najświętszy Sakrament. Po śmierci Karola cesarzowa Zyta do końca swych dni nosiła szaty żałobne. Zmarła w 1989 r. w Szwajcarii, jako 96-letnia niewiasta. Ich pierworodny syn, dziś 92-letni arcyksiążę Otton Habsburski, uczestniczył czynnie w procesie beatyfikacyjnym ojca.

A 3 października, obok Karola Habsburskiego, beatyfikowani zostaną: Piotr Vigne, Józef Cassant, Anna Katarzyna Emmerick i Maria Ludwika de Angelis.