Logo Przewdonik Katolicki

Czwarte przykazanie kościelne

ks. Janusz Gręźlikowski
Fot.

Episkopat Polski pozwala na huczne imprezy w piątek, Wolno imprezować i tańczyć w piątek, Otwarta furtka dla zabawy w piątek! rozkrzyczały się tytuły prasowe i na portalach internetowych. Kto żyw, rozpisuje się na temat treści i obowiązywalności czwartego przykazania kościelnego. Większość artykułów wywołuje dezorientację, budzi niepokój u części wiernych.

„Episkopat Polski pozwala na huczne imprezy w piątek”, „Wolno imprezować i tańczyć w piątek”, „Otwarta furtka dla zabawy w piątek!” – rozkrzyczały się tytuły prasowe i na portalach internetowych. Kto żyw, rozpisuje się na temat treści i obowiązywalności czwartego przykazania kościelnego. Większość artykułów wywołuje dezorientację, budzi niepokój u części wiernych.

A wszystko przez niezrozumienie, mimo wyjaśnień, decyzji Konferencji Episkopatu Polski, która na 362. zebraniu plenarnym 22 czerwca 2013 r. zmieniła treść czwartego przykazania kościelnego określonego przez KEP w roku 2001 i zatwierdzonego przez Stolicę Apostolską 22 maja 2002 r. Wersja przykazania z 2001 r. brzmiała: „Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach”. Po ostatniej decyzji Konferencji Episkopatu przykazanie brzmi: „Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w czasie Wielkiego Postu powstrzymywać się od udziału w zabawach”. Co zmienia wprowadzona korekta słów: „w okresach pokuty” na „w czasie Wielkiego Postu” w treści i obowiązywalności przykazania?

Wyjaśnienia zacznijmy od tego, że dokonywanie zmian w przykazaniach kościelnych nie powinno ani dziwić, ani gorszyć. To nie są przykazania Boże (Dekalog) będące z ustanowienia Bożego. Przykazania kościelne ustanawia i formułuje Urząd Nauczycielski Kościoła, a ogłasza kościelna władza pasterska. Podlegają one zmianom na skutek przemian społecznych, kulturowych i religijnych. Mogą brzmieć nieco inaczej w różnych częściach świata. W Kościele w Polsce, poczynając od 1948 r., były zmieniane kilkakrotnie. Jak stwierdza Katechizm Kościoła Katolickiego: „odnoszą się one do życia moralnego, które związane jest z życiem liturgicznym i czerpie z niego moc. Obowiązujący charakter tych praw pozytywnych ma na celu zagwarantowanie wiernym niezbędnego minimum ducha modlitwy i wysiłku moralnego we wzrastaniu miłości do Boga i bliźniego” (nr 2014). Stanowią „niezbędne minimum” praktyk religijnych każdego wiernego i są skrótowym, symbolicznym, przypomnieniem, że oprócz przykazań Bożych istnieje i obowiązuje katolika także pozytywne (spisane) prawo kościelne. Mimo że są zmieniane, ich sens pozostaje taki sam, gdyż stanowią moralne zobowiązanie, apel do ludzkiego sumienia, wskazujący, jak należy żyć po chrześcijańsku i praktykować wiarę w Boga. Dokonana zmiana w treści czwartego przykazania ma związek z funkcjonującymi w Kościele dniami i okresami pokuty (kan. 1249–1253 Kodeksu Prawa Kanonicznego). Pokuta polega na znienawidzeniu grzechu, zwróceniu się do Boga, podjęciu zadośćuczynienia za swoje grzechy oraz wykonywaniu dzieł umartwienia, pobożności i miłosierdzia. Otóż – jak stwierdza KPK – „wszyscy wierni, każdy na swój sposób, są zobowiązani czynić pokutę na podstawie prawa Bożego. Żeby jednak wszyscy poprzez jakieś wspólne zachowywanie pokuty utrzymywali łączność ze sobą, zostały ustanowione dni pokuty, w których wierni powinni w sposób szczególny modlić się, wykonywać uczynki pobożności i miłości, umartwiać się, wierniej wypełniając własne obowiązki, przede wszystkim zaś zachowując post i wstrzemięźliwość, zgodnie z przepisami prawa” (kan. 1249).

W całym Kościele dniami i okresami pokuty są poszczególne piątki całego roku i czas Wielkiego Postu. W te dni obowiązują katolika post i wstrzemięźliwość od spożywania potraw mięsnych. Post, zwany też postem ilościowym albo ścisłym, polega na ograniczeniu posiłków w dniu pokutnym, mianowicie na spożywaniu w ciągu dnia tylko jednego posiłku do syta, z dopuszczeniem rano i wieczorem posiłków w niewielkiej ilości. Post ten nie występuje osobno, lecz w połączeniu ze wstrzemięźliwością. Taki post, zwany też ścisłym, obowiązuje dwa razy w roku: w Popielec i Wielki Piątek. Wstrzemięźliwość, zwana też postem jakościowym, polega na wstrzymaniu się od spożywania potraw mięsnych oraz udziału w zabawach. Obowiązuje ona, oprócz wymienionych dni postnych, we wszystkie piątki całego roku. Do wstrzemięźliwości są zobowiązane wszystkie osoby, które ukończyły 14. rok życia, do postu – wszystkie osobny pełnoletnie, do 60. roku życia (kan. 1252 KPK).

W myśl wersji czwartego przykazania z roku 2001 należało powstrzymywać się od zabaw we wszystkie piątki całego roku i nie można było piątkowej wstrzemięźliwości zawężać do okresu Wielkiego Postu. Decyzja Konferencji Episkopatu Polski zmieniająca treść czwartego przykazania zmieniła ten nakaz, wprowadzając złagodzenie jego obowiązywalności, a tym samym wyjście naprzeciw sytuacji praktycznej, która powodowała niekiedy łamanie sumień. Dostrzegając organizowanie przez katolików różnych imprez szkolnych (dyskoteki, studniówki, zabawy taneczne), wesel i imprez rodzinnych w piątki, biskupi polscy zawęzili tzw. czas zakazany, w którym nie należy organizować i uczestniczyć w zabawach, do okresu Wielkiego Postu. Przykazanie to zostało niejako uzupełnione tak, by zachowywać w piątki wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych – i tu nic się nie zmienia, a w czasie Wielkiego Postu powstrzymać się od udziału w zabawach. Decyzja ta nie oznacza, aby nie można było powstrzymać się od zabaw hucznych w pozostałe piątki roku, sprawia jednak, że katolicy uczestniczący w zabawach w piątki – poza okresem Wielkiego Postu – czynią to ze spokojnym sumieniem. Tym samym katolicy muszą ograniczyć swój udział w zabawach jedynie w piątki w okresie między Popielcem a Niedzielą Wielkanocną. Nie oznacza to jednak, że Kościół nie zaleca unikania zabawy w piątek. I choć formalnie nie zakazuje w nowej wersji czwartego przykazania kościelnego udziału w zabawach w piątki, to jednak dzień ten pozostaje niezmiennie dniem pokuty.

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki