KRÓL KRÓLUJĄCYCH I PAN PANUJĄCYCH

Błogosławiony i jedyny Władca, Król królujących i Pan panujących, jedyny mający nieśmiertelność, który zamieszkuje światłość niedostępną. (1 Tm, 15–16)

Zbiór listów Pawłowych kończy się trzema jednorodnymi pismami, które od XVIII w. zwane są listami pasterskimi z powodu ich głównego tematu oraz adresatów – Tymoteusza i Tytusa – współpracowników św. Pawła i duszpasterzy lokalnych Kościołów. Te stronice ukazują tak znaczną ewolucję zarówno języka, jak i przemyśleń św. Pawła, że niektórzy badacze uznali za uzasadnione przypisanie ich autorstwa innej osobie, na przykład któremuś z jego uczniów. Niemniej możliwe jest, że upływ czasu, wzrost duszpasterskiego doświadczenia i zmiany w sytuacji Kościoła spowodowały zwrot w stylu i w teologii apostoła, którego umysł pozostał chłonny, żywy i twórczy.

W listach nierzadko natrafiamy na cytaty z hymnów pochwalnych (które technicznie określane są jako „doksologie”, czyli „słowa chwały”, inaczej wielbienie, oddawanie czci, wysławianie). Jest tak w przypadku krótkiego tekstu, który włączyliśmy do naszej antologii biblijnych fragmentów ważnych dla doktryny i zachwycających swym pięknem, przedstawianych przez nas od pewnego czasu. Pełny tekst oryginału tego minihymnu wpisanego w Pierwszy List do Tymoteusza – którego przytoczyliśmy tylko centralną część – zawiera siedem sformułowań inspirowanych Pismem Świętym, ale wyrażonych w języku grecko-rzymskiego kultu cezarów.

Jest to ważny element formalny. Z jednej strony ukazuje to, co zwykło się nazywać inkulturacją, czyli zakorzenianie się pierwotnego Kościoła w nowym środowisku, którego pojęcia i  wyrażenia przyswaja. Jednak z drugiej strony pozwala dostrzec radykalną przemianę, która dotyka zastaną rzeczywistość: wszelkim przejawom kultu oddawanego ludziom przeciwstawiana jest jedyność i transcendencja Tego, kto powinien być adorowany, czyli Boga i Chrystusa. To nie cesarze, istoty przemijające, które umrą i obrócą się w proch, zasługują na uwielbienie, chwałę i cześć, lecz „jedyny Władca, Król królujących i Pan panujących”, Chrystus, Syn Boży.

Te linie kreślą uroczyście ikonę Chrystusa Króla, słynnego Pantokratora (Wszechmocnego), podobną tym, jakie widnieją w absydach wielu wspaniałych starożytnych bazylik: wystarczy wspomnieć katedrę w Montrealu czy św. Marka w Wenecji. Wspólnota chrześcijan wyraża swoją wiarę w hymnie i wznosi oczy, by kontemplować „jedynego mającego nieśmiertelność, który zamieszkuje światłość niedostępną”. Analogiczna inwokacja, zachowująca ton celebracji liturgicznej, zawarta została we wstępie listu: „Królowi wieków, nieśmiertelnemu, niewidzialnemu , Bogu samemu – cześć i chwała na wieki wieków. Amen” (1, 17). Św. Paweł zachęca czytelnika, by przyłączył się do chóru głosów od stuleci wznoszących się do nieba w uwielbieniu i modlitewnej kontemplacji.

Tłumaczenie Dorota Stanicka-Apostoł