Logo Przewdonik Katolicki

Ostrobramska Matka Miłosierdzia

Michał Gryczyński
Fot.

Do wileńskiej Ostrej Bramy, w której króluje Matka Miłosierdzia, pielgrzymują od lat zarówno chrześcijanie ze Wschodu, jak i z Zachodu. To najważniejsze miejsce kultu na Litwie, które należy do europejskiej sieci sanktuariów maryjnych.

Do wileńskiej Ostrej Bramy, w której króluje Matka Miłosierdzia, pielgrzymują od lat zarówno chrześcijanie ze Wschodu, jak i z Zachodu. To najważniejsze miejsce kultu na Litwie, które należy do europejskiej sieci sanktuariów maryjnych.

 
Spośród ponad pół miliona pielgrzymów, przybywających każdego roku z różnych zakątków świata, najliczniejszą grupę stanowią chrześcijanie z Litwy, Białorusi, Ukrainy i, oczywiście, Polski. Wielu z nich na kolanach pokonuje schody prowadzące do kaplicy.
Jedna piąta mieszkańców Wilna to Polacy, a prawie wszyscy wilnianie rozumieją naszą mowę ojczystą. Z Inwokacji do Pana Tadeusza wiemy, że Adam Mickiewicz w latach dzieciństwa został uzdrowiony...
 
dzięki Pannie Świętej z Ostrej Bramy
Po tym, jak wypadł z rąk niani, która wychylała się przez okno, uderzył o bruk i stracił przytomność. Znajdował się w stanie krytycznym i dopiero kiedy matka ofiarowała go Pani Ostrobramskiej, odzyskał świadomość, a potem wrócił do pełni sił. O Matce Miłosierdzia z Ostrej Bramy pisali także inni nasi wileńscy pisarze i poeci: Juliusz Słowacki, Władysław Syrokomla i Józef Ignacy Kraszewski. Natomiast Stanisław Moniuszko skomponował cztery litanie ostrobramskie na chór i orkiestrę.
Ostra Brama to dawna brama miejska Wilna. Za panowania Aleksandra Jagiellończyka – syna Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Habsburskiej, a brata króla Jana Olbrachta – z powodu zagrożenia najazdami tatarskimi wokół miasta wzniesiono mury obronne z bramami miejskimi i basztami warownymi. Obecnie jedyną pozostałością po dawnej fortyfikacji jest Ostra Brama, do której przylega od strony wewnętrznej kaplica z obrazem Matki Miłosierdzia.
Jako część umocnień brama uchodziła za słabą, jednak pełniła rolę reprezentacyjną, bo witano w niej oficjalnych gości przybywających do Wilna. Wieńczy ją barokowa attyka polska z początku XVII w. z herbem Pogoni od frontu. Nazywano ją Bramą Miednicką – od drogi prowadzącej do wsi Miedniki Królewskie – a później Ostrą, ponieważ znajdowała się na południowym przedmieściu, zwanym „Ostrym Końcem”. We wnękach wież nad bramami miejskimi, z okiennicami chroniącymi przed śniegiem i deszczem...
 
zawieszano święte obrazy
Ostrą Bramę zdobił obraz Chrystusa Zbawiciela z kulą ziemską w ręku (na zewnątrz) oraz Matki Bożej (od strony wewnętrznej). Ok. 1630 r. został on zastąpiony innym wizerunkiem Maryi, który zaczął się cieszyć szczególną czcią wiernych po najeździe Rosjan na Wilno w 1655 r., kiedy to zginęło 20 tys. mieszkańców miasta.
W pierwszej połowie XVII w. karmelici bosi założyli w pobliżu Ostrej Bramy klasztor o kilku dziedzińcach i wybudowali barokowy kościół św. Teresy z Àvila. W jego wnętrzach można podziwiać sklepienie ozdobione pięknymi freskami, przedstawiającymi sceny z życia wielkiej reformatorki Karmelu, oraz bogato zdobiony ołtarz główny z wyobrażeniem ekstazy św. Teresy. Natomiast na Bramie mnisi zbudowali niewielką drewnianą kaplicę, do której wprowadzili obraz Panny Maryi. Uroczystość poświęcenia odbyła się 12 kwietnia 1671 r., a przewodził jej biskup wileński Aleksander Sapieha, w obecności m.in. dostojników Wielkiego Księstwa Litewskiego, profesorów oraz studentów Akademii Wileńskiej. Wtedy na postać Maryi nałożono srebrną, pozłacaną sukienkę. Podczas pożaru w 1715 r. drewniana kaplica spłonęła, ale obraz został wyniesiony przez młodego mnicha i ocalał. Umieszczono go w kościele św. Teresy do chwili zbudowania nowej, murowanej kaplicy. W okresie rozbiorowym kult nabrał szczególnej siły i żywotności, bo był to...
 
symbol utraconej Ojczyzny
a także pragnienia odzyskania wolności. Karmelitów, którzy byli kustoszami tego świętego miejsca, ukazem carskim wygnano za udzielanie pomocy powstańcom, klasztor przekazano prawosławnym, a kościół św. Teresy – wraz z Kaplicą Ostrobramską – katolickim księżom diecezjalnym. Karmelici powrócili dopiero w 1926 r., zaś w 1935 r. ponownie przejęli kościół i kaplicę; podczas II wojny światowej władze sowieckie wysiedliły ich do Polski.
W 1828 r. na frontonie Bramy umieszczono polskie słowa: „Matko Miłosierdzia, pod Twoją obronę uciekamy się”, zastąpione przez Rosjan w 1867 r. tekstem łacińskim: „Mater Misericordiae – sub Tuum praesidium confugimus!”. Po odzyskaniu Wilna Polacy przywrócili pierwotny napis, który w 1946 r. ponownie zastąpiono łacińskim.
Liczne wota – tabliczki, ryngrafy, medaliony, korale – zdobią ściany kaplicy, tworząc srebrną okładzinę ścian. Są one wymownym świadectwem skuteczności modłów zanoszonych...
 
przed obrazem Matki Miłosierdzia
Nieznany jest autor obrazu, który pochodzi z początku XVII w. Niekiedy wskazuje się na Łukasza, artystę z Krakowa, ponieważ w 1624 r. namalował on podobny obraz dla krakowskiego kościoła Bożego Ciała. Postać Maryi jest lekko pochylona, Jej pociągłe oblicze ma przymknięte oczy, ręce są skrzyżowane na piersiach, a smukłą szyję zdobi szal. Głowę Madonny otacza aureola z dwunastu gwiazd i wielu promieni, a zdobią ją dwie korony, jedna nałożona na drugą. Pierwsza, barokowa – dla Królowej Niebios – pochodzi z końca XVII w., dwa stulecia później została przybrana klejnotami, ofiarowanymi jako wota dziękczynne. Druga, rokokowa – dla królowej Polski – z połowy XVIII w., podtrzymywana jest przez dwa anioły, a zdobią ją sztuczne kamienie. Nieodłącznym elementem jest srebrzysty półksiężyc umieszczony w dolnej części obrazu, z wygrawerowanym napisem: „Dzięki Tobie składam Matko Boska za wysłuchanie próśb moich i proszę Cię Matko Miłosierdzia zachowaj mnie w łasce” – to wotum z 1849 r.
Obraz ma wymiary 200 x 165 cm, a namalowany został temperą na ośmiu dębowych deskach, pokrytych cienkim gruntem kredowym. W okresie późniejszym został przemalowany farbą olejną. Dokonano także korekty wizerunku Maryi, m.in. przez skrócenie palców dłoni oraz zamalowanie pukla włosów wystającego spod chusty. W ołtarzu, po bokach obrazu, znajdują się pozłacane figury św. Joachima i św. Anny, rodziców Maryi Panny.
Wierni coraz liczniej zbierali się na modłach...
 
do Ostrobramskiej Królowej Korony Polskiej
Po pożarze Wilna w 1706 r. mieszkańcy uznali, ze ocalenie zawdzięczają Jej opiece. I dlatego od 1735 r. co roku w listopadzie obchodzono święto Opieki Matki Najświętszej, podczas którego obraz przenoszono do kościoła św. Teresy. Wizerunek otaczano coraz większą czcią i wkrótce zyskał sławę dzięki cudom, o których świadczą liczne wota dziękczynne. W latach 1829–1830 do kaplicy dobudowana została galeria ze schodami.
Pius X udzielił zezwolenia na Mszę św. o Najświętszej Pannie Matce Miłosierdzia, a w 1920 r. Achille Ratti, ówczesny nuncjusz papieski w Polsce, odprawił w Ostrej Bramie Mszę św. Potem, jako Pius XI, wyraził zgodę na koronację obrazu złotymi koronami. Uroczystość ta miała miejsce 2 lipca 1927 r., a przewodniczył jej metropolita warszawski kard. Aleksander Kakowski, w obecności m.in. prymasa Augusta Hlonda, prezydenta Rzeczpospolitej Ignacego Mościckiego i marszałka Józefa Piłsudskiego oraz licznie przybyłych wiernych.
4 września 1993 r. u stóp Matki Miłosierdzia modlił się Jan Paweł II. 13 maja 1994 r. wyznał, że dziękował wtedy Maryi za ocalenie życia po zamachu w 1981 r. Ofiarował Jej wówczas złotą różę, a kilka dni później powiedział, że w momencie wyboru na Stolicę Piotrową pobiegł myślami do Matki Najświętszej z Ostrej Bramy, a niedługo potem udał się do litewskiej kaplicy Matki Miłosierdzia w podziemiach Bazyliki Watykańskiej, aby pomodlić się za wiernych.
Ostra Brama ma szczególne znaczenie dla wszystkich czcicieli Miłosierdzia Bożego. Kiedy św. Faustyna przebywała przez trzy lata w wileńskim klasztorze Zgromadzenia Matki Bożej Miłosierdzia, wielokrotnie trwała na modlitwie przed obrazem ostrobramskiej Madonny. W tym okresie powstał pierwszy obraz Jezusa Miłosiernego, namalowany według jej wskazówek przez Eugeniusza Kazimirowskiego. Obraz ten został po raz pierwszy wystawiony w Ostrej Bramie na widok publiczny podczas triduum wieńczącego Jubileusz Tysiąclecia Odkupienia, pomiędzy 26 a 28 kwietnia 1935 r.
Po nawiedzeniu Ostrej Bramy warto znaleźć czas na...
 
zwiedzanie Wilna

W tym celu należy udać się na aleję Giedymina – główną ulicę miasta – która prowadzi do gmachu parlamentu. A potem na Górę Zamkową, z ruinami zamku wielkich książąt litewskich, skąd rozciąga się panorama Wilna. U podnóża Góry Zamkowej, na głównym placu miasta, wznosi się archikatedra wileńska z kaplicą św. Kazimierza Jagiellończyka. Jest jeszcze gotycki kościół św. Anny, Starówka, Uniwersytet Wileński – założony przez króla Stefana Batorego – Góra Trzech Krzyży i Muzeum Adama Mickiewicza. I, oczywiście, cmentarz Na Rossie, z grobem, w którym spoczywa matka marszałka Piłsudskiego i jego serce.

 

 
 
*
Informacje:
Sanktuarium Matki Bożej Ostrobramskiej, Parafia pw. św. Teresy
(Vilniaus Šv.Teres?s parapija), Aušros vart? g. 14
LT-01129 Vilnius
Tel.: + 37052123.513
Website: www.ausrosvartai.lt; e-mail: rastine@ausrosvartai.lt
Godziny otwarcia: 6:00–19:00
Porządek Mszy św.
w języku litewskim: niedziele, godz. 9:30,
dni powszednie, godz. 9:00
w języku polskim: dni powszednie, godz. 10:00.
Odpusty: przez 8 dni w tygodniu, w którym przypada 16 listopada,
a także 16. dnia każdego miesiąca.
W listopadzie odprawiane są Godzinki Ostrobramskie ku czci Najświętszej Maryi Panny

Komentarze

Zostaw wiadomość

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki