Uczeń

“Wyznaczył Pan jeszcze innych siedemdziesięciu dwu i wysłał ich po dwóch” (Łk 10, 1)

W Ewangeliach ukazany jest pewien stały rys Jezusa: jest On zawsze otoczony uczniami, podobnie jak rabin, mistrz hebrajskiej tradycji, ale również starożytni prorocy (jak Elizeusz, uczeń Eliasza i Baruch, sekretarz Jeremiasza). Jeśli jednak przyjrzymy się z uwagą ewangelijnym tekstom dotykającym tej kwestii, spostrzeżemy różnice w łonie Jego specyficznego audytorium (wokół Jezusa zbierały się bowiem także tłumy). Najszerszy jest krąg "uczniów", termin pochodzący od greckiego mathetái, który rozbrzmiewa w Nowym Testamencie 261 razy i wywodzi się od czasownika manthánein, "uczyć" (występującego 25 razy).

Chodzi tu o mężczyzn i kobiety, którzy "chodzili za" Jezusem w sensie fizycznym, ale przede wszystkim duchowym, gotowych nawet na poniesienie krzyża mężnego świadectwa aż po męczeństwo, ale niestety zdolnych także do upadku. Jak zauważa Jan – po mowie o chlebie życia w synagodze w Kafarnaum – "wielu uczniów Jego odeszło i już z Nim nie chodzili" (6, 66). W środowisku przyjaciół wiernych Chrystusowi wyróżnia się postać "ucznia, którego Jezus miłował", wspomniana tylko przez Jana w opowiadaniu o Męce. Chociaż nie został on zidentyfikowany, tradycja utożsamia go z samym Ewangelistą.

W tym miejscu przechodzimy do węższego kręgu – "apostołów", które to pojęcie jest transkrypcją greckiego apóstoloi, obecnego w NT 80 razy, i oznaczającego po prostu "posłany". Stąd 132 razy słyszymy także czasownik, od którego pochodzi ten termin – apostéllein, "posyłać". Fundamentalną cechą tej postaci zdaje się być jej naoczne świadectwo historycznej i chwalebnej obecności Chrystusa, na co wskazano przy wyborze Macieja na miejsce Judasza (Dz 1, 21-26) i co z mocą podkreśla św. Paweł, świadek Zmartwychwstałego (1 Kor 9, 1 i 15, 8).

Apostołów określa się też jako Dwunastu (cytowane 75 razy) i podaje się listę ich imion (Mt 10, 2-4; Dz 1, 13). Ich wybór wynika z wolnej woli Chrystusa, który określa również ich misję: "przywołał do siebie tych, których sam chciał. [...] I ustanowił Dwunastu, aby Mu towarzyszyli, by mógł ich wysyłać na głoszenie nauki i by mieli władzę wypędzać złe duchy" (Mk 3, 13-14; por. 6, 7-13). Ta liczba jest analogiczna do liczby uczniów – 72 (lub 70) – jaką podaje Łukasz (10, 1-12), tak jak symboliczne jest 12, nawiązujące do liczby pokoleń Izraela. Jednak Apostołów cechuje jeden specyficzny rys: moc odpuszczania grzechów (Mt 16, 19; 18, 18; J 20, 22-23). Miano ucznia natomiast staje się wyznacznikiem chrześcijanina, który naśladuje swego Pana i Nauczyciela, co przebija ze sceny Kazania na Górze, gdzie Chrystus siedzi pośród uczniów, których poucza o swoim przesłaniu (Mt 5, 1-2). Zadanie formacji kolejnych uczniów przypada samym apostołom, co nakazuje Zmartwychwstały pozostałym Jedenastu na górze w Galilei: "Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego" (Mt 28, 19).

Stygmaty - w Liście do Galatów Paweł wyznaje: "ja na ciele swoim noszę blizny, znamię przynależności do Jezusa" (6, 17). Ten grecki termin, który pojawia się w Nowym Testamencie tylko tu, oznacza "ślad, znak". Pawłowi, bardziej niż o rany Chrystusa wyryte na ciele – czyli zjawisko "stygmatów", które było udziałem niektórych świętych – chodzi o ślady biczowań, których doznał jako "znaku" swego oddania Ewangelii i jako udziału w Męce Chrystusa.

Siedemdziesiąt - liczba oznaczająca pełnię i doskonałość, jako że składa się z dwóch symbolicznych cyfr 7 i 10. Liczbą tą (w zapisie rzymskim: LXX) określa się zazwyczaj grecką wersję Starego Testamentu, którą zgodnie z przekazem miało skomponować siedemdziesięciu mędrców w Aleksandrii Egipskiej. Siedemdziesięciu miało być też starców, którzy pomagali Mojżeszowi w rządzeniu Izraelem na pustyni (Wj 24, 1).

Tłum. Dorota Stanicka-Apostoł