Wyśnione zdrowie

Badania nad niewyspaniem przeprowadzili naukowcy z University of Pennsylvania School of Medicine pod kierownictwem prof. Davida F. Dingesa. Grupa ochotników w wieku od 21 do 38 lat brała udział w dwutygodniowym eksperymencie. Okazało się, że osoby, które spały tylko cztery godziny na dobę, po dwóch tygodniach wypadały w testach sprawnościowych i intelektualnych równie źle, jakby nie spały przez trzy doby. W takim stanie badani nie byliby w stanie bezpiecznie prowadzić samochodu czy pilotować samolotu. Słabo radzili sobie z wykonywaniem wielu zadań naraz. Mimo to uważali się za "tylko trochę" zmęczonych. Zdaniem badaczy, to, że niedosypiający nie zdają sobie sprawy ze swojego niewyspania, wynika właśnie z tego, że nie są wyspani.

Bezsenne komplikacje

Bezsenność, do niedawna uważana za dolegliwość względnie łagodną, jest obecnie uznana za znaczący problem społeczny. Badania z udziałem ochotników wykazały, że u osób, które nie przespały doby, występują symptomy podrażnienia, zmiany nastroju oraz brak zainteresowania otoczeniem. Dalszy brak snu wywołuje objawy podniecenia i kłopoty ze wzrokiem, po których następuje zwiększona wrażliwość na ból. Pojawia się też często zamęt umysłowy, a nawet agresja. W porównaniu ze śpiącymi prawidłowo chorzy na bezsenność są ponad dwukrotnie bardziej narażeni na zachorowanie na chorobę wieńcową. Osoby z bezsennością częściej skarżą się również na problemy żołądkowo-jelitowe, bóle głowy, karku i krzyża. Aż 25-40 procent chorych ma zaburzenia lękowe. Także ryzyko rozwoju depresji jest u nich czterokrotnie większe niż u osób bez zaburzeń snu. U chorych na bezsenność częściej pojawiają się również problemy z alkoholem. Choroba jest jedną z najważniejszych przyczyn nieobecności w pracy, wpływa także na zmniejszenie wydajności. Następstwem bezsenności są też różnego rodzaju wypadki. Przypuszcza się, że ponad 52 procent wszystkich wypadków przy pracy może mieć związek z bezsennością. Obliczono także, że ponad 50 procent wypadków z udziałem pojazdów silnikowych zdarzających się w nocy ma związek z uczuciem senności.

W USA koszty związane z bezsennością wynoszą ponad 100 mld USD rocznie. Na kwotę tę składają się bezpośrednie koszty leczenia choroby, takie jak: leki i wizyty ambulatoryjne oraz koszty pośrednie związane ze zdrowotnymi skutkami bezsenności (np. depresja i nadużywanie alkoholu), pogorszeniem wydajności pracy, wypadkami pojazdów silnikowych, wypadkami przy pracy oraz w domu i miejscach publicznych.

Zamiast liczenia baranów

W Polsce zaledwie jedna trzecia osób zgłasza się do lekarzy ze swoimi problemami ze snem, reszta radzi sobie na własną rękę, nie wiedząc, że w ostatnich latach dokonał się duży postęp w zakresie przeciwdziałania i leczenia zaburzeń snu. Dostępne są już nowoczesne leki przeznaczone szczególnie do leczenia przemijającej, krótkotrwałej bezsenności. Przyjmowanie ich nie grozi powstaniem uzależnienia, nie wywołuje nieprzyjemnych działań ubocznych - koszmarów sennych, upośledzonej pamięci, trudności w budzeniu się - charakterystycznych dla starszych leków.