Dom Izraela

Tych to Dwunastu wysłał Jezus i dał im takie wskazanie: „Nie idźcie do pogan i nie wstępujcie do żadnego miasta samarytańskiego. Idźcie raczej do owiec, które poginęły z domu Izraela” (Mt 10, 5–6).

Ten nakaz z drugiej z pięciu mów rozświetlających Ewangelię wg św. Mateusza (zwanej kazaniem misyjnym) skierowany przez Chrystusa do Dwunastu na czas ich pierwszej misji jest paradoksalny, ponieważ stanowi zaprzeczenie ostatniego rozesłania z tej samej Ewangelii, kiedy Zmartwychwstały napomina ich: „Idźcie i nauczajcie wszystkie narody” (28, 19). Jest paradoksalny także dlatego, że św. Paweł bez wahania rozerwie zamknięty krąg „domu Izraela” – jest to biblijne określenie narodu hebrajskiego – i zwróci się do pogan, powtarzając, że w Chrystusie „nie ma już różnicy między Żydem a Grekiem” (Rz 10, 12), „nie ma już Żyda ani poganina (…) barbarzyńcy, Scyty (…) wszyscy bowiem jesteście kimś jednym w Chrystusie Jezusie” (zob. Ga 3, 28 i Kol 3, 11).

Tymczasem sam Chrystus zastrzegał: „Jestem posłany tylko do owiec, które poginęły z domu Izraela” (Mt 15, 24), a Samarytance przy studni Jakubowej oświadczył, że „zbawienie bierze początek od Żydów” (J 4, 22). Św. Paweł również wiedział, że „Chrystus (…) stał się sługą obrzezanych dla ukazania wierności Boga i potwierdzenia przez to obietnic danych ojcom” (Rz 15, 8). To właśnie Pawłowe spostrzeżenie jest bardzo istotne dla wyjaśnienia paradoksu w tekstach mówiących o misji Jezusa i Dwunastu w Izraelu. 

U jego podstaw leży fundamentalna dla historii zbawienia kategoria, jaką jest „wybranie”. Dla zapoczątkowania dialogu z ludzkością Bóg wybiera na swego ambasadora jeden naród; musi mu udzielić oficjalnej inwestytury, którą jest właśnie wybranie. Dokonuje się ono najpierw przez obietnice dane patriarchom począwszy od Abrahama; następnie przechodzi na Mojżesza i wydarzenia wyjścia i Synaju: „Wy będziecie Mi królestwem kapłanów i ludem świętym” (Wj 19, 6), w końcu na Dawida i jego potomstwo, którzy mają prowadzić historię zbawienia do mesjańskiej przyszłości. Ujmując to syntetycznie: „Do Pana, Boga twojego, należą niebiosa, niebiosa najwyższe, ziemia i wszystko, co jest na niej. Tylko do twoich przodków skłonił się Pan z miłością; spośród wszystkich narodów wybrał ich potomstwo, czyli was” (Pwt 10, 14–15).

Wybranie nie jest przywilejem czy honorową misją albo potwierdzeniem wyższości etnicznej lub społeczno-kulturowej (wiemy, jak niebezpieczna jest etykietka „narodów wybranych”), co poświadcza Mojżesz: „Pan wybrał was i znalazł upodobanie w was nie dlatego, że liczebnie przewyższacie inne narody, gdyż ze wszystkich narodów jesteście najmniejszym, lecz ponieważ Pan was umiłował i chce dochować przysięgi danej waszym przodkom” (Pwt 7, 7–8). Wybranie jest zatem aktem miłości, jest łaską i zadaniem. Izrael musi zapowiadać Pana i głosić Jego zbawczą wolę narodom całej Ziemi. Musi być kapłanem dla wszystkich plemion świata, tak jak był nim w łonie swego plemienia (wspomniane powyżej „królestwo kapłanów”).

W tym świetle widać, że Chrystus jest zakotwiczony w wybraniu Izraela, a Jego misja wychodzi właśnie z tego narodu, który jest także Jego narodem, by następnie objąć wszystkie ludy. Tą drogą otwierania się – jaką jest historia zbawienia – szedł już Stary Testament dzięki różnym tekstom o uniwersalistycznym charakterze (np. Księgi Jonasza i Rut; Iz, 1–5; 19, 24–25 i 56, 6–7; So 3, 9 i tak dalej). Później wkroczył na nią Kościół, poczynając od apostołów z ich powszechną misją, której symbolem i sztandarem jest św. Paweł.

Tłumaczenie: Dorota Stanicka-Apostoł