Bez chleba ani rusz

 Liturgia bliska

Krążą wśród niezorientowanych mity na temat mszalnego wina – jakby jakieś niezwyczajne było. A ono jest najzwyczajniejsze, gronowe. Tyle tylko, że starannie dobierane, żeby nie było w nim żadnych domieszek.

Takie szczegóły również regulują liturgiczne przepisy.

Chleb

Zgodnie ze starożytną tradycją chleb do sprawowania Eucharystii musi być pszenny bez domieszek innej mąki, wypieczony świeżo i bez zakwasu. Oprócz mąki i wody nie wolno niczego dodawać do jego wypieku. Osoby wypiekające hostie muszą zobowiązać się wobec przedstawiciela diecezji do używania czystej, pszennej mąki bez dodatków – dopiero po takim zobowiązaniu otrzymują zaświadczenie, uprawniające do wypieku chleba eucharystycznego. Przepisy regulują nawet kształt i wielkość hostii i komunikantów: te ostatnie muszą być na przykład na tyle grube, żeby było możliwe udzielanie Komunii pod dwiema postaciami (przez zanurzenie).

Pewien problem z przyjmowaniem Komunii św. pod postacią chleba przez długi czas miały osoby chore na celiaklię, których organizm nie toleruje obecnego w mące glutenu – mogły one przyjmować Komunię św. tylko pod postacią wina. Od 2009 r. Konferencja Episkopatu Polski zezwoliła na wypiekanie hostii niskoglutenowych – zezwolenie takie ma tylko jedna firma w Polsce. Hostie te powinny być konsekrowane na oddzielnej patenie, a szafarz przed podaniem ich osobie chorej powinien dokładnie wypuryfikować palce, tak żeby nie pozostały na nich odrobiny szkodliwego glutenu.

Wino

Wino do sprawowania Eucharystii powinno być z owocu winogron, czyste, niezepsute, bez żadnych obcych domieszek. Nie wolno podczas Mszy św. używać win sztucznie dosładzanych czy wzmacnianych spirytusem. Za to kolor wina nie ma już znaczenia: może być ono zarówno białe, jak i czerwone. Fakt, że zwykle używa się białego uzasadniony jest wyłącznie troską o konieczność późniejszego odplamiania bielizny liturgicznej.

Podczas Eucharystii do wina dolewa się odrobinę wody, na znak człowieczeństwa Chrystusa, połączonego z Jego Bóstwem.

Podobnie jak w przypadku chleba, nie wolno podczas Eucharystii używać wina, co do pochodzenia którego byłyby jakieś wątpliwości.

Problemy

Bywają sytuacje, kiedy kapłan nie może przyjmować Komunii św. pod postacią wina. Zdarza się tak, kiedy ze względu na chorobę alkoholową albo inne schorzenie unikać musi najmniejszej choćby kropli alkoholu. Kapłan taki, po przedstawieniu swojemu biskupowi stosownego zaświadczenia lekarskiego, może otrzymać zezwolenie na używanie moszczu z winogron: świeżo wyciśniętego soku, w którym nie rozpoczął się proces fermentacji w wino. Prostszym rozwiązaniem w takiej sytuacji jest jednak zakaz przewodniczenia Mszy św. i możliwość jej sprawowania wyłącznie w koncelebrze: wówczas liturgia sprawowana jest z winem pod przewodnictwem innego kapłana, a kapłan niemogący używać alkoholu przyjmuje Komunię św. wyłącznie pod postacią chleba.

Teoretycznie jest możliwe udzielenie zgody świeckim na przyjęcie Komunii św. pod dwiema postaciami: chleba i moszczu, ale nie stosuje się takiej praktyki. Wymaga ona każdorazowej zgody Stolicy Apostolskiej, a przecież Komunia św. pod postacią chleba jest pełnym przyjęciem Eucharystycznego Jezusa.