Logo Przewdonik Katolicki

Europa Jagiellonów

Małgorzata Szewczyk
Fot.

Europa Jagellonica 13861572 Sztuka i kultura w Europie Środkowej za panowania Jagiellonówto wystawa poświęcona okresowi największej potęgi politycznej i kulturalnej Jagiellonów. I jedna z najważniejszych ekspozycji roku, współorganizowana przez Muzeum Narodowe oraz Zamek Królewski w Warszawie wspólnie z instytucjami czeskimi i niemieckimi.

„Europa Jagellonica 1386–1572 Sztuka i kultura w Europie Środkowej za panowania Jagiellonów” to wystawa poświęcona okresowi największej potęgi politycznej i kulturalnej Jagiellonów. I jedna z najważniejszych ekspozycji roku, współorganizowana przez Muzeum Narodowe oraz Zamek Królewski w Warszawie wspólnie z instytucjami czeskimi i niemieckimi.

 

Jak opowiedzieć o dynastii, która w Polsce panowała przez niemal dwa wieki, kontynuując dzieło zjednoczenia ziem polskich, przywracając panowanie nad Pomorzem Gdańskim i stopniowo inkorporując Mazowsze, dokonując najpierw personalnej, a potem realnej unii polsko-litewskiej i przekształcając ją w państwo demokracji szlacheckiej? Europa Jagiellońska to dla Polski „złoty wiek”. Ale okres świetności europejskiej dynastii Jagiellonów ma przybliżyć otwarta właśnie w dwóch odsłonach –  na Zamku Królewskim w Warszawie i w Muzeum Narodowym – międzynarodowa, wyjątkowa ekspozycja. Jak zaznaczono podczas konferencji prasowej otwierającej wystawę, nie jest to projekt typowo muzealniczy, opiera się bowiem na badaniach naukowych prowadzonych w centrum naukowo-badawczym  w instytucie w Lipsku. To właśnie strona niemiecka była głównym inspiratorem zorganizowania tego wielkiego przedsięwzięcia, mającego swoją premierę u naszych południowych sąsiadów w Kutnej Horze, gdzie cieszyła się ogromnym zainteresowaniem.

 

Europejska różnorodność w jedności

Zakres chronologiczny wystawy wyznaczają dwa wydarzenia historyczne – koronacja Władysława Jagiełły w 1386 r. oraz śmierć Zygmunta Augusta, ostatniego męskiego potomka Jagiellonów w 1572 r. Za pośrednictwem zabytków malarstwa, rzeźby, grafiki, złotnictwa, a więc artystycznych świadectw epoki, zaakcentowany zostanie okres, w którym większa część Europy Środkowej rządzona była przez władców należących do tej dynastii lub ich bliskich krewnych. Trzeba przyznać, że Jagiellonowie potrafili umacniać swoje wpływy dzięki przemyślanym układom politycznym – uzyskali koronę Czech wraz ze Śląskiem (1471 r.) oraz Węgier (1490 r.). Tym samym doprowadzili do powstania wspólnoty państw obejmujących swym zasięgiem terytoria o powierzchni ponad 2 mln km kwadratowych.  

Europa Jagellonica sięgała od Bałtyku po morza Czarne i Adriatyckie. Prowadzona równocześnie przezorna polityka mariaży polskich królewien rozszerzyła rodzinne sojusze na państwa Rzeszy – Brandenburgię, Brunszwik, Bawarię, Saksonię. Ta swoista integracja Europy Środkowej, poza sferą polityki, zaznaczyła się również w gospodarce poszczególnych krajów, kulturze umysłowej, mentalności społeczeństw, sztukach pięknych. Celem wystawy jest właśnie ukazanie problemu cywilizacyjnej różnorodności w jedności – współistnienia kultur regionalnych i tworzenia się wspólnej tradycji.
 
Polityka, sztuka, kultura i codzienne życie
Ekspozycja w Zamku Królewskim ogniskuje się wokół historii dynastii oraz poszczególnych władców z domu Jagiellonów, osobistości z ich otoczenia, a także zagadnień ceremoniału dworskiego. Historia rodziny Jagiellonów jest opisana przez arcydzieła z najważniejszych kolekcji z wszystkich ziem Europy Jagiellońskiej – od Litwy, Polski, Czech, Węgier po Chorwację. Poza nimi ekspozycję w Zamku wzbogaciły muzealia i archiwalia z Niemiec, Szwecji i Stanów Zjednoczonych. Oprócz malarstwa będzie można obejrzeć wyroby z dziedziny rzemiosła artystycznego, w tym złotnictwa, a także szaty liturgiczne, iluminacje książkowe powstałe w kręgu mecenatu poszczególnych władców. Interesującym świadectwem panowania kolejnych władców dynastii są bite przez nich medale, listy i dokumenty, nierzadko bardzo bogato zdobione, w tym kodeks króla Macieja Korwina czy modlitewnik z fundacji kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego. Zobaczyć można też liczne przedmioty pochodzące z monarszych kolekcji sztuki, m.in. należące do Izabeli Jagiellonki (naszyjnik z pereł, solniczka, sztućce z uchwytami z kryształu), oraz wspaniałe tkaniny (arrasy) i biżuterię, zamawiane przez Zygmunta I Starego i Zygmunta Augusta. Osobną część poświęcono na przybliżenie królewskich rezydencji w Krakowie (na Wawelu), Wilnie, Pradze (na Hradczanach) oraz w Budzie, prezentując ich widoki, detale architektoniczne, fragmenty wystroju wnętrz i wyposażenia. Muzeum Narodowe w Warszawie z kolei przedstawia dorobek cywilizacyjny Europy Jagiellońskiej, akcentując zwłaszcza takie zjawiska, jak: bogactwo twórczości artystycznej, działalność uniwersytetów, wzorce religijności, społeczne przemiany sztuki, a także rozwój gospodarki i przemysłu. Przybliżona została twórczość najważniejszych artystów oraz przedstawiony rozkwit sztuki w najważniejszych miejskich ośrodkach. Celem wystawy jest ukazanie problemu cywilizacyjnej różnorodności w jedności – współistnienia kultur regionalnych i tworzenia się wspólnej tradycji. Na warszawskiej ekspozycji zaprezentowano muzealia z kolekcji państwowych, prywatnych i kościelnych. Prezentowanych na ekspozycji 250 eksponatów pochodzi ze wszystkich ziem Europy Jagiellońskiej. Warto podkreślić, że prace nad przygotowaniem ekspozycji rozpoczęły się już w 1999 r. Po pokazie w Warszawie wystawa pojedzie do Poczdamu, gdzie będzie można ją oglądać od marca do czerwca 2013 r.
Wystawa czynna do 27 stycznia 2013 r.
 
 

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki