Logo Przewdonik Katolicki

Łamanie chleba, Eucharystia, Msza św.

Monika Białkowska
Fot.

Aby zrozumieć, czym jest Msza św., trzeba wrócić do czasów Starego Testamentu i do opisanego w Księdze Wyjścia momentu, kiedy Izraelici wychodzili z Egiptu do Ziemi Obiecanej.

Katechezy katedralne – ks. Bogdan Czyżewski


 

W nocy przed wyjściem spożywali ucztę, a wcześniej krwią baranka oznaczali drzwi swoich domów. W ten sposób zostali uchronieni, gdy wszystko, co było pierworodne w Egipcie, zostało zniszczone. Odtąd każdego roku, 14. dnia miesiąca Nizan, Izraelici spożywali Paschę – upieczonego baranka, przaśne chleby na pamiątkę pośpiesznego wyjścia z Egiptu i gorzkie zioła, symbolizujące gorzki los przodków w niewoli. W czasie tej uczty najmłodszy członek rodziny pytał ojca, dlaczego ta noc tak różni się od innych, a ojciec w odpowiedzi wygłaszał haggadę, tłumacząc sens obchodzącego święta i przypominając, co Bóg uczynił dla Izraela nie tylko tej nocy, ale przez wieki.

 

Pascha nowego Przymierza

Według relacji trzech Ewangelistów, Jezus z uczniami również spożywał ucztę paschalną w noc przed swoją męką. Była to ostatnia wieczerza paschalna Starego Przymierza – Nowe Przymierze będzie miało swoją Paschę.

Najstarszy przekaz dotyczący owej uczty paschalnej i ustanowienia Eucharystii znajdujemy u św. Pawła (1 Kor 11, 24–25). Jezus spożywając Paschę z apostołami, zmienił jej sens. Stare świadectwa chrześcijańskie potwierdzają, że chrześcijanie od samego początku gromadzili się, żeby sprawować to, co nazywano Pamiątką Pana. Początkowo zapewne ograniczano się do spożywania Ciała i picia Krwi Chrystusa – pierwsi chrześcijanie, żydzi, którzy przyjęli, że Jezus jest Mesjaszem, słowa Bożego słuchali w synagogach. Dopiero kiedy na skutek ewangelizacji pogan do Kościoła weszli ludzie niewyznający judaizmu, zaczęto czytać fragmenty Pisma Świętego podczas Mszy św.

 

Określenia

Eucharystię nazywano „łamaniem chleba”, gdyż wśród uczestników liturgii rozdzielano łamane, przaśne chleby.

Nazwa „Wieczerza Pańska” nawiązywała do wydarzenia w Wieczerniku.

Słowo „Eucharystia” jest greckie i oznacza dziękczynienie. Początkowo tym słowem określano błagalną i dziękczynną modlitwę, którą odmawiano nad chlebem i winem, prosząc, by Bóg przemienił je w swoje Ciało i Krew. Później nazwę Eucharystia przeniesiono na cały ryt.

Określenie „Msza św.” również pojawiło się bardzo wcześnie, po raz pierwszy w swoim liście użył go papież Leon Wielki w 445 r. Pochodzi ono od łacińskiego missa, oznaczającego zwolnienie, odprawienie, odesłanie. Słowa Ite, missa est, które słyszymy na zakończenie Mszy św., są odesłaniem wszystkich jej uczestników – ale nie odesłaniem bezcelowym, ale posłaniem do konkretnych zadań, do zanoszenia Chrystusa tym, którzy Go nie znają, do dzielenia się Nim z innymi.

 

Historia

Początkowo obrzędy Mszy św. były skromne. Najstarsze o nich świadectwo daje św. Justyn w swojej Apologii, opisując w 150 r., jak chrześcijanie zbierają się w niedzielę rano na spotkaniu, które rozpoczyna czytanie Pisma Świętego ze Starego i Nowego Testamentu oraz (oddzielnie) Ewangelii. Po czytaniu następowało tłumaczenie tekstów przez tego, który przewodniczył zgromadzeniu (biskupa lub delegowanego przez niego kapłana), modlitwa powszechna, pocałunek pokoju, ofiarowanie darów, modlitwa eucharystyczna, dziękczynienie nad darami, Komunia św. i zbieranie datków pieniężnych, z których później biskup wspomagał wdowy i ubogich ze wspólnoty.

Oprócz chleba i wina chrześcijanie przynosili na modlitwę również dary naturalne: chleby, mięsa czy owoce, z których po zakończonej modlitwie przygotowywano wspólny posiłek, tak zwaną agapę. Zwyczaj ten stosunkowo szybko zanikł.

Po edykcie mediolańskim w 313 r., kiedy chrześcijaństwo stało się religią oficjalną, szybko zaczęła zwiększać się liczba wiernych. Wówczas też zmienił się nieco sposób sprawowania Eucharystii, wcześniej przystosowany dla małych wspólnot, gromadzących się w prywatnych domach. Zaczęła tworzyć się nowa, piękna i bogata liturgia, która zachowała jednak pierwotny szkielet, oparty na dwóch częściach: liturgii słowa i liturgii eucharystycznej.

 

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki