"Ocalić od zapomnienia" cz. 2

„Ocalić od zapomnienia”… To cykl pięciu odcinków, w których pragniemy ukazać niezwykłą pracę bydgoskiego kapłana ks. prałata Stefana Brylla na temat utraconej architektury sakralnej minionych wieków. W poprzedniej części opisaliśmy kościół św. Idziego oraz świątynię karmelitów.

Kościół Świętego Ducha

W roku 1448 następuje fundacja drewnianej kaplicy Świętego Ducha (w miejscu obecnego kościoła klarysek) i pierwszego szpitala – przytułku (dzisiaj miejsce lokalizacji muzeum) przez burmistrza, wójta, radę miejską i grupę zamożnych mieszczan. Rok 1529 to powstanie murowanego kościoła pod tym samym wezwaniem, zaś lata 1615-1618 to narodziny klasztoru Sióstr Klarysek na miejscu dawnego szpitala. Nowa świątynia, dla której prezbiterium stanowił dotychczasowy kościół, powstała w roku 1645. Dom Boży w czasie konsekracji otrzymuje patronów – św. Wojciecha, św. Klarę oraz św. Barbarę.  W 1836 r., po kasacji zakonu przez władze pruskie, klasztor zamieniono na lecznicę miejską, a kościół pełnił kolejno funkcje: wagi miejskiej, magazynu wyrobów spirytusowych, zakładu oczyszczania miasta, siedziby zawodowej Straży Pożarnej i na końcu Pogotowia Ratunkowego.

Rok 1878 to rozbudowa skrzydła lecznicy miejskiej wzdłuż ul.Gdańskiej.  Szpital istnieje do 1937 r., a po wojnie powstaje tam siedziba muzeum. W 1901 r. następuje odrestaurowanie górnej wieży kościoła, a w 1920  przywrócenie świątyni sakralnego charakteru. Rok 1922 to czas konsekracji, a 1925 - nadanie wezwania Wniebowzięcia NMP. Kościołem od 1993 r. opiekują się ojcowie z Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów.

Kościół św. Stanisława

Rok 1529 to fundacja szpitala-przytułku św. Stanisława (obecnie Zbożowy Rynek nr 3 i 4) przez starostę bydgoskiego Kościeleckiego w zamian za likwidację Szpitala Świętego Ducha na Przedmieściu Gdańskim. Miejsce to służyło ubogim, obłożnie chorym i osobom starszym. W roku 1583 następuje budowa i konsekracja kościoła św. Stanisława, przylegającego do szpitala od strony wschodniej. Przy świątyni i szpitalu istniał dom prepozyta oraz cmentarz (dzisiaj Bernardyńska 3). Rok 1817 to czas sprzedaży przez władze pruskie zabudowań terenu szpitala i kościoła obywatelowi niemieckiemu. Następuje likwidacja kościoła i szpitala. Budynki rozebrano w 1877 r. Domy mieszkalne przy Zbożowym Rynku postawione w ich miejscu mają identyczny plan jak dawne zabudowania. Przypominają o nich również dwa płaskorzeźbione tonda wtopione w ścianę budynku przy Zbożowym Rynku 3.

Kościół Świętej Trójcy

Około roku 1550 w części Przedmieścia Poznańskiego, zwanego Chwytowem, mieszczanin Jan Łapimucha buduje murowany kościółek jednonawowy w stylu późnogotyckim, pod wezwaniem Świętej Trójcy. Budowę zakończył w następnych latach Jan Regulski. Rok 1579 to konsekracja świątyni przez biskupa włocławskiego Stanisława Karnkowskiego. W latach 1655-1656 wydano niemieckim ewangelikom pozwolenie na korzystanie z kościoła. Wizytacja w 1730 r. pozwala zrekonstruować wygląd kościoła. Był on murowany, zaś z boku znajdowała się drewniana dzwonnica. Świątynia była w środku drewniana. Chór był ozdobiony wizerunkami apostołów, a podłoga i czternaście ławek – herbami. Wewnątrz znajdowały się dwa konsekrowane ołtarze. W wielkim ołtarzu umieszczone były obrazy Matki Bożej i Trójcy Świętej, w małym zaś – Biczowania Pana Jezusa i wizerunek Matki Bożej. W 1763 r. w ołtarzu głównym królował koronowany obraz Matki Bożej Częstochowskiej. Rok 1786 to dewastacja świątyni przez władze pruskie i utworzenie w niej magazynu zbożowego. W 1790 r. wojsko pruskie przejmuje kościół i przeznacza go na prochownię. Rozebranie świątyni przez władze pruskie następuje w roku 1829. Teren kościoła i cmentarza użytkuje w następnych latach pobliski tartak. Rok 1906 przynosi pozwolenie władz pruskich na budowę nowego kościoła dla Polaków z lokalizacją na dawnym cmentarzu Świętej Trójcy.

Kolejne świątynie przedstawimy za dwa tygodnie.