Logo Przewdonik Katolicki

Śladami przeszłości na Kresach

Bożena Łączkowska
Fot.

Na zachodniej Ukrainie znajduje się wiele miast i miasteczek, których nazwy zapisane są na kartach historii, zostały utrwalone w lekturach czy powieściach. KAMIENIEC PODOLSKI W XIV w. należał do Kurnatowiczów, którzy w latach 1366-1370 byli lennikami króla Kazimierza Wielkiego. Przez cztery lata władał nim również Spytek z Melsztyna. Następnie z polecenia króla Władysława Jagiełły...

Na zachodniej Ukrainie znajduje się wiele miast i miasteczek, których nazwy zapisane są na kartach historii, zostały utrwalone w lekturach czy powieściach.

KAMIENIEC PODOLSKI
W XIV w. należał do Kurnatowiczów, którzy w latach 1366-1370 byli lennikami króla Kazimierza Wielkiego. Przez cztery lata władał nim również Spytek z Melsztyna. Następnie z polecenia króla Władysława Jagiełły Kamieniec zajął książę Witold.

W roku 1672 uległ najazdowi Turków. Podczas ewakuacji zamku nastąpił wybuch w prochowni – podobno lont podpalił major artylerii kamienieckiej „Hejking”. Zginął wówczas także komendant obrony zamku Jerzy Wołodyjowski.

Katedra
Prawdopodobnie jest jedyną świątynią na świecie, przed którą stoi minaret – pamiątka z czasów, gdy miasto przejęli Turcy. Obecnie na szczycie minaretu na półksiężycu umieszczony jest posąg Matki Boskiej. Kiedy w ostatnich latach figurę restaurowano i na nowo pozłacano – obliczono, że została w sumie przeszyta ponad 450 kulami! Figura Orędowniczki Miasta to jeden z symboli Kamieńca.

Katedrą opiekuje się od chwili jej odzyskania przez katolików ks. Roman Twaróg – chrystusowiec. Kapłan chciałby utworzyć w dawnym klasztorze ss. Dominikanek Dom Polski, który pełniłby funkcję hotelową i muzealno-ekspozycyjną. Nie wiadomo jednak, czy uzyska zgodę władz i poparcie wspólnoty polskiej. Świątynia została odrestaurowana, a naprzeciwko wejścia znajduje się, również w odrestaurowanym budynku, kuria diecezji kamieniecko-podolskiej, a także siedziba jej ordynariusza bp. Leona Dubrawskiego. Obok jest plebania i niewielki klasztor ss. Urszulanek.

W kaplicy ormiańskiej znajdującej się w tej katedrze, wśród wielu umieszczonych tam tablic epitafijnych największe wrażenie wywiera tablica o treści: „Pamięci katolików, którzy wierze swej dali świadectwo, których imiona starto i wdeptano w ziemię, którzy knowania bestii widzieć nie zdążyli”. Upamiętnia ona tysiące mieszkańców środkowego Naddniestrza, zamordowanych w latach 20., 30. i 40. przez sowieckich oprawców.


Dworek Słowackiego

Kościół dominikański
Był remontowany i zabezpieczany. Wspominano o możliwości zwrotu tego obiektu wiernym obrządku rzymskokatolickiego. Niestety, w nocy z 5 na 6 lipca 1993 r. dostrzeżono nad nim kłęby dymu – kościół został podpalony. Nieumiejętne gaszenie pożaru doprowadziło do całkowitego spalenia świątyni. Ocalały tylko elementy murowane i część stolarki okiennej.

ŁUCK
Położony nad rzeką Styr od 1321 r. był w granicach państwa litewskiego. Po unii lubelskiej w 1569 r. wraz z całym województwem wołyńskim znalazł się w granicach Korony. W zakolu rzeki Styr został wzniesiony zamek, który był wielokrotnie przebudowywany. Odrestaurowano go w latach 70. XX w. Obecnie stanowi przykład obronnej architektury Wołynia.

Katedra
Pierwsza drewniana katedra pw. Świętej Trójcy, powstała w 1427 r., doszczętnie spłonęła i dziś jedyną pozostałością jest dzwonnica. Zbudowano też kościół pw. Świętych Piotra i Pawła (1638-1654), który w 1782 r. został podniesiony do rangi katedry pw. Trójcy Świętej oraz apostołów św. Piotra i św. Pawła. Niestety, ołtarz główny oraz bezcenne obrazy strawił pożar w 1924 r. W roku 1948 katedrę zamknięto i urządzono w niej magazyny. Zwrócono ją jednak katolikom po roku 1980 i w 1998 r. zamiast administratora mianowano ordynariusza. Obecnie biskupem Łucka jest ks. Marcjan Trofimiak.

KRZEMIENIEC
Tutaj urodził się wielki polski romantyk Juliusz Słowacki, który swemu miastu poświęcił jeden z utworów. Zacytujmy fragment:

„Jeżeli kiedy – w tej mojej krainie,
Gdzie po dolinach moja Ikwa płynie,
Gdzie góry moje błękitnieją mrokiem,
A miasto dzwoni – nad szmernym potokiem,
Gdzie konwaliją woniące lewady,
Biegną na skały... pod chaty i sady...
Jeśli tam będziesz duszo... mego łona,
Choćby z promieni – do ciała wrócona
To nie zapomnisz tej mojej tęsknoty,
Która tam stoi jak archanioł złoty” (...)


Zamek
Na Górze Zamkowej, zwanej również Górą Królowej Bony, znajdują się ruiny zamku. W pierwszych wzmiankach pochodzących z XI i XII w. możemy przeczytać o drewnianym dworze książąt ruskich. Rozbudował go książę Witold, a zasadniczej przebudowy w stylu renesansowym dokonała królowa Bona (I poł. XVI w.). Zamek został niestety poważnie zniszczony w czasie buntu kozackiego przez wojska Maksyma Krzywonosa.


Kościół licealny

Dworek Słowackiego
Ocalał natomiast dworek klasycystyczny Juliusza Słowackiego z XVIII w. Obecnie jest to muzeum. Na cmentarzu tunickim (przedmieście Krzemieńca o nazwie Tuniki) znajduje się grobowiec rodziny Januszewskich, dziadków Juliusza. W grobowcu pochowana jest także matka Juliusza Salomea Słowacka-Becu z Januszewskich, która zmarła w 1855 r.

Liceum w Krzemieńcu
Słynne liceum krzemienieckie utworzone przez księcia Adama Czartoryskiego, hr. Tadeusza Czackiego oraz Hugo Kołłątaja, zainaugurowało swoją działalność 1 października 1805 r. Sprowadzono do niego wielu znakomitych profesorów, między innymi Alojzego Felińskiego, Józefa Korzeniowskiego i Euzebiusza Słowackiego (ojca Juliusza). Liceum miało doskonałe zaplecze doświadczalne i wspaniałą bibliotekę z księgozbiorów Stanisława Augusta Poniatowskiego. Nauki pobierali tu nie tylko uczniowie z całych Kresów, ale i z innych miast. Przy szkole istniał teatr, który dysponował największą salą koncertową w mieście. Absolwenci krzemienieckiej szkoły zaliczali się do najlepszych studentów i naukowców na polskich wyższych uczelniach.

Budynki sakralne
W 1720 r. powstał w Krzemieńcu klasztor oo. Jezuitów oraz kościół pw. świętych Ignacego Loyoli i Stanisława Kostki. Po II wojnie światowej pełnił funkcję hali sportowej, a obecnie jest w posiadaniu Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego i jest remontowany.

W 1607 r. bp łucki sprowadził do Krzemieńca franciszkanów, dla których książęta Wiśniowieccy i Zbarascy ufundowali do dziś istniejącą świątynię, zamienioną w 1832 r. w katedralną cerkiew św. Mikołaja. Natomiast wojewoda poznański Stanisław Potocki ufundował w 1750 r. klasztor Reformatów, który w 1807 r. oddano bazylianom.

W kościele katolickim pw. św. Stanisława, zbudowanym w 1856 r., przy ul. Szerokiej, obecnie Szewczenki, zachowała się tablica z napisem: „D.O.M. Pamięci Juliusza Słowackiego Urodzonego w Krzemieńcu 23 sierpnia 1809. Zmarłego w Paryżu 5 kwietnia 1849. Krzemieńczanie 23 sierpnia 1909”.

W budynku starej synagogi mieści się obecnie dworzec autobusowy.

*


Ostoją polskości i żywym pomnikiem trwania nad Ikwą jest ponad 90-letnia pani Irena Sandecka, o której nie zapominają rodacy odwiedzający te okolice.

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki