Woda źródłem zdrowia

W obiegowej opinii picie dużych ilości wody niezbędne jest tylko w gorące dni, bo woda szybciej z nas wyparowuje. To nieprawda, w zimne dni nasz organizm także potrzebuje odpowiedniego nawodnienia, bo wydatkujemy więcej energii na ogrzanie ciała i noszenie ciepłej ciężkiej odzieży. Ponadto organizm potrzebuje wody podczas każdego wysiłku fizycznego (większe parowanie wody z organizmu), podczas spożycia wysokokalorycznych posiłków (więcej wody potrzeba do procesów metabolicznych), podczas spożycia produktów bogatych w błonnik (większe straty wody z kałem), podczas spożycia produktów o wysokiej zawartości sodu czy podczas spożycia alkoholu (alkohol działa moczopędnie, wyprowadza wodę z organizmu).

Przynajmniej 2 l na dobę

Trwająca właśnie Kampania „Woda – naturalnie ze źródła”, organizowana pod patronatem Ministerstwa Zdrowia, ma przekonać do korzyści wynikających z picia wody.

Jeśli nie dostarczamy organizmowi odpowiedniej ilości wody, następuje proces odwodnienia, który już na poziomie 2-3 proc. masy ciała jest odczuwalny dla naszego ustroju. Jest to szczególnie niebezpiecznie u małych dzieci, osób starszych, u chorych na cukrzycę i kamicę nerkową. Organizm ludzki potrafi produkować wodę. Tzw. woda metaboliczna powstaje w wyniku przemian metabolicznych: białek, tłuszczów i węglowodanów. U osób zdrowych stanowi ona ok. 200-500 ml na dobę, w zależności od wartości energetycznej pożywienia. – Potrzebujemy jednak więcej wody, niż organizm jest w stanie jej wytworzyć. Woda jest neutralnym rozpuszczalnikiem, a zatem najzdrowszym płynem dla naszego organizmu. Warto wyrobić w sobie nawyk picia co najmniej 2 l wody dziennie. Pijmy ją często, małymi łykami, nie dopuszczajmy do uczucia pragnienia – przestrzega dr Agnieszka Jarosz z Instytutu Żywności i Żywienia. Efekty edukacji i promocji picia wody na szczęście widać, w 2009 r. wypiliśmy jej niemal dwukrotnie więcej niż w roku 2000.

Organizm ludzki nie jest w stanie magazynować większej ilości wody, dlatego musimy dostarczać mu jej regularnie, najlepiej pijąc wodę butelkowaną. Jeśli możemy, wybierajmy wodę w butelkach szklanych. Szkodliwe substancje, z których wykonane są butelki plastikowe, łatwo przenikają do znajdującej w się w nich wody. W zależności od butelki mogą to być np. działające rakotwórczo poliwęglany czy polichlorki winylu. Oczywiście są to śladowe ilości, ale także nie bez znaczenia dla naszego organizmu. Również sama woda wodzie nierówna, dlatego dobrze jest śledzić aktualne wyniki testów przeprowadzanych przez organizacje konsumenckie i wybierać tylko te najlepiej sprawdzone. Generalnie jednak kupując wodę butelkowaną mamy pewność, że jej skład, sposób wydobycia i czystość zostały potwierdzone na etapie kontroli jakości. Pamiętajmy jednak, że woda zawarta jest też w pożywieniu, głównie w warzywach i owocach. Instytut Żywności i Żywienia zaleca, by dziennie przeciętny dorosły człowiek dostarczył organizmowi co najmniej 2 l płynów. – Warto wybrać taki płyn, który będzie najkorzystniejszy dla naszego zdrowia i sylwetki, dlatego zachęcam do picia wody – przekonuje dr Agnieszka Jarosz.

Dla każdego coś innego

Warto dobrać odpowiednią wodę dla swoich potrzeb zdrowotnych – np. osoby chore na nadciśnienie tętnicze powinny unikać wody o wysokiej zawartości sodu, za to dobre są dla nich wody o wyższym stężeniu magnezu. Z kolei dla kobiet w ciąży i niemowląt najlepsze są wody źródlane. Pamiętajmy, że kaszek i mleka dla niemowląt nie należy rozpuszczać w wodach wysoko zmineralizowanych, ponieważ ich skład będzie zaburzał bilans pierwiastków zawartych w produktach dla najmłodszych. Natomiast osoby cierpiące na kamicę nerkową powinny unikać wody o wysokiej zawartości wapnia, podczas gdy chorzy na osteoporozę powinni szukać wody o jak najwyższym stężeniu tego pierwiastka. Osoby, których praca wiąże się z przebywaniem w wysokich temperaturach lub z dużym wysiłkiem fizycznym, szybciej tracą sód i potas, warto uzupełniać te niedobory wodą o wysokiej zawartości tych pierwiastków.

Objawy odwodnienia:

• bóle i zawroty głowy

• obniża się wydolność fizyczna

• problemy z koncentracją

• zaburzenia mowy

• zaburzenia elektrolitowe, które mogą prowadzić do zaburzeń pracy serca

• zmiany ciśnienia krwi

• zaparcia

• suchość śluzówek i zaburzenia wydzielania śliny

• zmniejszenie wydalania moczu, a z nim produktów przemiany materii, co prowadzi do zatrucia organizmu (działanie mocznika i kreatyniny)

• zaburzenie, a nawet zatrzymanie pracy nerek, szybkie zatrucie organizmu produktami przemiany materii (przy bardzo dużym odwodnieniu)

• zatrzymanie pracy gruczołów potowych i przegrzanie organizmu

Rola wody

• jest składnikiem tkanek i płynów ustrojowych

• transportuje w organizmie tlen, składniki odżywcze i inne ważne substancje, które się w niej rozpuszczają

• jest niezbędna do regulacji m.in.: ciepłoty ciała, wydalania produktów przemiany materii czy procesów trawienia - ułatwia spożywanie, trawienie i wykorzystanie pożywienia

• pełni funkcję ochronną dla mózgu, gałki ocznej, płodu, rdzenia kręgowego

Wzrost zapotrzebowania na płyny:

- wzmożony wysiłek fizyczny (intensywne ćwiczenia, ciężka praca fizyczna)

- wysokie temperatury otoczenia

- odpowiednie nawodnienie dodatnio wpływa na cerę w procesie starzenia się organizmu

- w zapobieganiu i leczeniu kamicy nerkowej - osoba z kamicą nerkową powinna wypijać około 3-3,5 l płynów

- w chorobach przebiegających z gorączką

- w biegunkach o różnej etiologii

- w zaparciach

- w zespole jelita drażliwego

- w dietach: dieta niskoenergetyczna, dieta cukrzycowa

Jak tracimy wodę

• Utrata wody przez skórę – utrata wody powstaje wskutek parowania, co zależy od przemiany materii organizmu oraz od wilgotności i temperatury otoczenia.  W klimacie umiarkowanym straty wody przez skórę wynoszą ok. 600 ml/dobę

• Utrata wody przez płuca - powietrze wdychane ulega wysyceniu parą wodną, której część wydostaje się z powietrzem wydychanym do atmosfery. U osoby zdrowej utrata wody na tej drodze wynosi ok. 400 ml/dobę. Łączna utrata wody przez skórę i płuca nazywana jest „nieodczuwalną” lub „nieuchronną” i stanowi 1l/dobę

• Utrata wody drogą pokarmową – utrata wody z kałem wynosi ok. 100 ml.

• Utrata wody przez nerki – nerki wydalają każdą ilość wody, która przewyższa zapotrzebowanie organizmu. Nerki muszą wydalić nie tylko nadmiar wody, ale i rozpuszczone w niej substancje niepożądane dla organizmu.

• U osób zdrowych nerki są zdolne do wydalania tych substancji przy niewielkiej ilości moczu, ale nie mniejszej niż 500 ml/ dobę