Duszpasterz, społecznik i polityk

Niedawno minęła 130. rocznica urodzin wybitnego Wielkopolanina, posła, senatora i biskupa katowickiego Stanisława Adamskiego.

Ten ogólnie szanowany duszpasterz, społecznik i polityk urodził się w 1875 r. Pochodził z niezamożnej rodziny, dbającej o wykształcenie i wychowanie dzieci w tradycji patriotycznej. Już podczas studiów w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu i Gnieźnie dość szybko odkryto jego szczególne zdolności organizacyjne.

Decydującym momentem w jego życiu stało się przeniesienie do Poznania, gdzie powierzono mu szereg odpowiedzialnych funkcji kościelnych i społecznych. Zaliczał się do bliskich współpracowników ks. Piotra Wawrzyniaka, który wprowadził go do władz Związku Spółek Zarobkowych i Gospodarczych oraz do kierownictwa Drukarni i Księgarni św. Wojciecha.

W porozumieniu z innymi utworzył podziemną reprezentację Polaków, która – w końcu 1918 r. – została przekształcona w oficjalną organizację wszystkich Polaków zamieszkałych na terenie Rzeszy. Jako przedstawiciel Komisariatu Rady Ludowej brał też udział w rozmowach i pertraktacjach w Berlinie i w Warszawie (m.in. sprawa rządu i wejścia w skład Sejmu Ustawodawczego reprezentantów byłego zaboru pruskiego).

W 1930 r. „rozstał się” z Wielkopolską, został biskupem w Katowicach, a w Episkopacie zajmował się m.in. prasą, szkolnictwem i Akcją Katolicką. Po wybuchu II wojny światowej nie opuścił swych diecezjan, a po jej zakończeniu w Polsce Ludowej stanowczo występował w obronie swobód religijnych.

W 1952 r. za „uprawianie działalności godzącej w interesy społeczne państwa polskiego” skazano go na pięcioletnie wygnanie ze „swojej” diecezji. Po wyroku pojechał w rodzinne strony, do Lipnicy, do klasztoru SS. Urszulanek. Przez cały czas utrzymywał kontakty z diecezją i Episkopatem, mimo że był inwigilowany przez urzędników Służby Bezpieczeństwa. Do Katowic powrócił po Październiku ’56. „Ingres” sędziwego biskupa stał się wielką manifestacją (do katedry wniesiono go na fotelu). Zmarł w Katowicach w 1967 r., w 68. rocznicę święceń kapłańskich. Miał 92 lata i był wówczas najstarszym polskim biskupem.

26 IV 2000 r. w 125. rocznicę urodzin ks. Stanisława Adamskiego na budynku na poznańskim Ostrowie Tumskim nr 3, w którym mieszkał w latach 1920-1930, wmurowano tablicę pamiątkową, przed którą przystają nie tylko Wielkopolanie.