Pluton, odmaszerować!

Pluton przestał być planetą! Podczas zebrania Generalnego Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Pradze zdecydowano, że Układ Słoneczny ma tylko osiem planet. Cztery z nich to planety skaliste: Merkury, Wenus, Ziemia i Mars, cztery pozostałe to planety gazowe: Jowisz, Saturn, Uran i Neptun. „Zdegradowany” Pluton, podobnie jak dwa inne obiekty: Ceres i Xena, został zaliczony do tzw. planet karłowatych.

Klasyfikacja Plutona od dawna sprawiała naukowcom sporo kłopotu. Ciał niebieskich podobnych do niego jest w Układzie Słonecznym więcej. Wiele z nich dopiero czeka na swoje odkrycie. Wcześniej planetą przestał być Ceres, największa planetoida z pasa planetoid pomiędzy Marsem a Jowiszem. Gdy odkryto ją w 1801 r., niemal od razu okrzyknięto planetą. Kiedy jednak w jej pobliżu zaczęto odkrywać coraz więcej podobnych obiektów, straciła z czasem ten status. Siedliskiem potencjalnych „planet” jest znajdujący się za Neptunem Pas Kuipera – zbiór drobnych ciał niebieskich. Obecnie znanych jest blisko tysiąc obiektów znajdujących się w tym obszarze. Największy z nich 2003 UB 313, tymczasowo zwany Xeną, ma swój księżyc i jest większy od Plutona. Swego czasu nazywano go dziesiątą planetą.

Nowe definicje

Już od jakiegoś czasu wśród naukowców zaczęły pojawiać się opinie, że nie ma naukowego uzasadnienia, by Pluton był planetą, a Xena i Ceres nie. Naukowcy stanęli przed dylematem: uznać te obiekty za planety czy „zdetronizować” Plutona? Ostatecznie zwyciężył ten drugi wariant.

Według nowej definicji, planeta to ciało niebieskie, które: a) krąży po orbicie wokół Słońca, b) ma dostatecznie dużą masę, aby jej siły grawitacji potrafiły utrzymać ją w stanie równowagi hydrostatycznej (niemal okrągły kształt) i c) „oczyściło” okolicę swojej orbity z innych większych obiektów.

Planeta karłowata z kolei – to ciało niebieskie, które krąży wokół Słońca, ma dostatecznie dużą masę, aby jego siły grawitacji potrafiły utrzymać je w stanie równowagi hydrostatycznej, i nie jest samo w swojej okolicy ani też nie jest księżycem.

Wszystkie pozostałe obiekty okrążające Słońce są „mniejszymi ciałami Układu Słonecznego”.

Lodowy karzełek

Pluton został odkryty w 1930 r. przez Amerykanina Clyde’a W. Tombaugha. Ma zaledwie 0,0021 masy Ziemi. Jest dwa razy mniejszy niż najmniejsza z planet – Merkury, a nawet mniejszy od naszego Księżyca i kilku innych księżyców naszego układu.

Wnętrze Plutona, podobnie jak jądra komet, zbudowane jest w większości z lodu. Panuje na nim ekstremalnie niska temperatura – minus 230 stopni Celsjusza. Porusza się w kierunku przeciwnym do planet. Obiega Słońce raz na 248 lat. Pluton ma trzy naturalne księżyce, w tym największego – Charona. Jego średnica sięga połowy rozmiarów Plutona. Oba obiekty krążą wokół wspólnego środka masy. Więcej informacji o Plutonie dostarczy sonda New Horizons, która wystartowała w styczniu tego roku. Swój cel osiągnie w 2015 roku.