Logo Przewdonik Katolicki

Pomiędzy Bogiem a ludźmi

Michał Gryczyński
Fot.

Każdego roku, na przełomie września i października, w sposób szczególny przywołujemy w liturgii pamięć o aniołach, zarówno o wodzu zastępów anielskich św. Michale Archaniele, jak i o aniołach stróżach. Są tymi, którzy podtrzymują szczególną więź pomiędzy światem ziemskim a niebieskim (Rdz 19, 15), a sprawowana przez nie odwieczna liturgia (Ap 4, 8-11) łączy się z liturgią...

Każdego roku, na przełomie września i października, w sposób szczególny przywołujemy w liturgii pamięć o aniołach, zarówno o wodzu zastępów anielskich św. Michale Archaniele, jak i o aniołach stróżach.



Są tymi, którzy podtrzymują szczególną więź pomiędzy światem ziemskim a niebieskim (Rdz 19, 15), a sprawowana przez nie odwieczna liturgia (Ap 4, 8-11) łączy się z liturgią Kościoła sprawowaną na ziemi. Tradycja ukazuje anioły - czyste duchy - jako uczestniczące w świętości Boga, otaczające Chrystusa w kluczowych momentach i towarzyszące Jego posłannictwu wobec ludzi.

Anioł - kto to taki?


Ci, których nazywamy aniołami, są Bożymi zwiastunami - z greckiego angelos znaczy "zwiastun" - dobrze znanymi z kart Pisma Świętego, zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu. Uosabiają obecność samego Boga, kontaktują się z ludźmi jako Jego wysłannicy i sprawują opiekę nad każdym z nas. Choć pamiętamy, że są i tacy aniołowie, którzy wypowiadając Bogu posłuszeństwo - non serviam! (nie będę służył!) - zostali strąceni do piekła. Krążą od tej pory po świecie na naszą zgubę, szkodząc człowiekowi i jego zbawieniu.
Z Pisma Świętego wiemy, że liczba aniołów jest ogromna. W Księdze Daniela prorok dzieli się swoją wizją mistyczną, pisząc: "Tysiące tysięcy służyło Mu, a dziesięć tysięcy po dziesięć tysięcy stało przed Nim" (Dn 7, 10), co potwierdził później Apostoł Narodów w Liście do Hebrajczyków: "Wy natomiast przystąpiliście do Góry Syjon, do miasta Boga żyjącego, Jeruzalem niebieskiego, do niezliczonej liczby aniołów" (Hbr 12, 22). Apokalipsa św. Jana nie pozostawia wątpliwości: "I słyszałem głos wielu aniołów dokoła tronu..., a liczba ich była miriady miriad i tysiące tysięcy" (Ap 5, 11).

Mój anioł pójdzie przed Tobą


Stary Testament podkreśla udział aniołów w chwale Stwórcy: "Chwalcie Go wszyscy Jego aniołowie" (Ps 148, 2), także w Jego rządach nad światem "pełni mocy, wykonujący Jego rozkazy". Anioł strzeże wrót raju (Rdz 3, 24) i opiekuje się Narodem Wybranym (Wj 23, 20). Te tajemnicze istoty objawiają prorokom wolę Bożą (Iz 6,6; Ez 40, 3n,; Za 1, 8n) i troszczą się zarówno o konkretnych ludzi - co najwymowniej ilustruje Księga Tobiasza (Tb 3, 17 i 12, 12) - jak i o całe narody (Dn 10, 13-21).
Nowy Testament ukazuje zadania aniołów, którzy uczestniczą w mesjańskim posłannictwie Chrystusa. Od wcielenia, co widać przy zapowiedzi Zachariaszowi narodzenia syna, Jana Chrzciciela (Łk 1, 11); przy zwiastowaniu Maryi poczęcia Syna Bożego (Łk 1, 26); w wyjaśnieniach i radach udzielonych Maryi i Józefowi (Łk 1, 30-37; Mt 1, 20-21); we wskazaniach danych pasterzom w noc Bożego Narodzenia (Łk 2, 9-15) wobec zagrożenia ze strony Heroda (Mt 2, 13).
Aniołowie są obecni podczas czterdziestodniowego postu Jezusa na pustyni (Mt 4, 11), a także pocieszają Go podczas modlitwy w Ogrójcu (Łk 22, 43). Po zmartwychwstaniu anioł - pod postacią młodzieńca - oznajmia niewiastom nowinę pustego grobu i zachęca je, aby powiadomiły uczniów (Mk 16, 5-7). Dwóch aniołów ujrzała także Maria Magdalena (J 20, 12-17). Są również przy wniebowstąpieniu i tłumaczą apostołom, że On przyjdzie tak samo, jak wstąpił do nieba (Dz 1, 10-11).
Piotr Apostoł napisał, że w niebie są Mu poddani: aniołowie, Moce i Potęgi (1 P 3, 22), a w nieokreślonej przyszłości pojawią się u boku Zbawiciela na Sądzie Ostatecznym (Ap; Mt 24, 31). O Paruzji, czyli powtórnym przyjściu Chrystusa, piszą wszyscy synoptycy, że "przyjdzie w chwale Ojca swojego, razem z aniołami świętymi" (Mk 8, 38).

Anielska hierarchia


Biblijny przekaz ukazuje ów świat aniołów jako zhierarchizowany, wymieniając - zwłaszcza za św. Pawłem Apostołem - chóry anielskie. Usystematyzował je już w V w. Pseudo-Dionizy Aeropagita w dziele "O świętym porządku niebieskim", a korekt w nazewnictwie dokonał papież Grzegorz Wielki. Chóry anielskie tworzą więc: Serafini, Cherubini, Trony, Panowania, Władze, Moce, Księstwa, Archaniołowie i Aniołowie. Owa hierarchia jest jednak bardziej złożona, ponieważ bywa dzielona jeszcze na triady. Pierwszą z nich mają tworzyć aniołowie oblicza Bożego: Serafini, Cherubini i Trony; drugą - a ma ona pośredniczyć między triadą pierwszą a trzecią - Panowania (Państwa), Władze (Potęgi) i Moce (Zastępy) i wreszcie ostatnią, najbliższą człowiekowi: Księstwa (Zwierzchności), Archaniołowie i Aniołowie.

Michał, Gabriel i Rafał


Pośród przejawów czci oddawanej aniołom na szczególną uwagę zasługuje kult aniołów stróżów i pobożność archanielska. Pismo Święte objawiło nam imiona archaniołów: Michał, Gabriel i Rafał. W Księdze Tobiasza czytamy: "Ja jestem Rafał, jeden z siedmiu, którzy stoją w pogotowiu i wchodzą przed majestat Pański" (Tb 12, 15). Imię Gabriela pojawia się już w Księdze Daniela (Dn 8, 16 i 9, 21), a potem w Ewangelii św. Łukasza (Łk 1, 19, 26). Ale najczęściej występuje imię Michała: trzy razy u Daniela (Dn 10, 13.21; 21, 1), w Liście św. Judy (Jd 9) i w Apokalipsie (Ap 12, 7).
Wiadomo, że jest ich siedmiu, ale znamy imiona właśnie tych trzech. A są to imiona teoforyczne, to znaczy odnoszące się do Boga: Michał (Michael) tzn. "Któż jak Bóg!", Gabriel - "Bóg jest moją mocą" i Rafał (Raphael) - "Bóg uzdrawia". Michał jest patronem Kościoła, opiekunem umierających i ma towarzyszyć duszom zmarłym na Sądzie Bożym. Za swego orędownika uważają go także cudzoziemcy, policjanci i żołnierze. Gabriel odbiera cześć jako patron pracowników telekomunikacji, poczty, radia i telewizji, a Rafał opiekuje się szczególnie chorymi i podróżnymi. Każdy z archaniołów ma swoje osobne wspomnienie liturgiczne: Michał - 29 września, Gabriel - 24 marca, a Rafał - 24 października.

Ty zawsze przy mnie stój!


Od czasów papieża Pawła V osobną cześć odbierają aniołowie stróżowie. W 1670 r. Klemens X polecił obchodzić uroczystość ku ich czci 2 października. Teologia katolicka od średniowiecza głosi, że każdy człowiek ma swego anioła, który czuwa tylko nad nim. Św. Tomasz z Akwinu pisał w "Summie teologicznej", że Bóg postawił przy każdym człowieku Anioła Stróża, który okazuje mu potęgę, mądrość, łaskawość i miłosierdzie. Ale czy jako ludzie dorośli jesteśmy jeszcze wierni tej modlitwie z czasów dzieciństwa: "Aniele Boży, Stróżu mój, Ty zawsze przy mnie stój..."?

Papieska angelologia


Pius XI miał się kiedyś zwierzyć grupie pielgrzymów, że nie tylko rozpoczyna i kończy każdy dzień modlitwą do Anioła Stróża, ale przyzywa jego pomocy również w ciągu dnia i że wielokrotnie jej doświadczył. I właśnie dlatego mówił do przedstawicieli inteligencji katolickiej: "Zalecamy to nabożeństwo zawsze ludziom światłym. Niech nie zapominają o tym, że mają przy sobie niebieskiego przewodnika, niech pamiętają, że anioł Boży istotnie czuwa nad nimi. Ta myśl doda im odwagi i ufności".
Po latach Jan XXIII - który na chrzcie otrzymał imię Angelo - wyjawił, że wspomniany Pius XI zalecał owo nabożeństwo także duchownym pełniącym służbę dyplomatyczną.
Jan XXIII okazał się pojętnym uczniem Piusa XI i dlatego często mówił o aniołach oraz ich posłannictwie wśród ludzi. Zalecał kapłanom, aby uciekali się pod ich opiekę podczas odmawiania brewiarza, rodzicom - by wyrabiali w swoich dzieciach przekonanie, że Anioł Stróż jest przy nich zawsze obecny, a kierowcom - by wzywali ich pomocy podczas jazdy samochodem. Uważał, że myśl o zwołaniu Soboru Watykańskiego II podsunął mu właśnie Anioł Stróż. Wyznał kiedyś, że modli się do niego pięć razy dziennie i dodał, że ilekroć oczekuje na spotkanie z ważną osobistością, prosi swego Anioła Stróża, aby porozumiał się z Aniołem Stróżem tej osobistości i wpłynął na jej życzliwe usposobienie do rozmowy. Cóż to za perspektywy dialogu, również politycznego!

Jak czcimy anioły?


Obok pięknych modlitw liturgicznych o aniołach, mniej i bardziej rozbudowanych tekstów nowenn, litanii i egzorcyzmów, istnieją również "Godzinki anielskie", ułożone przez michalitę z USA ks. Bartłomieja Sławińskiego.
W 1751 r. portugalska zakonnica Antonina d'Astonac przeżyła wizję św. Michała Archanioła, który objawił jej, że pragnie odbierać cześć przez odmawianie dziewięciu wezwań, skierowanych do kolejnych chórów anielskich. Z odmawianiem owej Koronki anielskiej związane są obietnice szczególnej opieki podczas życia, a po śmierci - wyzwolenia z czyśćca. Pius IX dołączył do tego nabożeństwa liczne odpusty, które można wyjednywać duszom czyśćcowym. Koronka przypomina Różaniec. Składa się z dziewięciu części, a każda z nich zawiera po cztery paciorki: Ojcze nasz i trzy Zdrowaś Maryjo. Znane są również teksty nowenny, krótszej i dłuższej - opartej także o dziewięć wezwań do chórów anielskich, z zanoszeniem próśb o kolejne łaski.
Godzi się także wspomnieć o "Modlitwie spadochroniarza" André Zirnhelda, francuskiego skoczka spadochronowego, który zginął w 1942 r. na Pustyni Libijskiej. Św. Michała Archanioła wybrali na swego patrona nie tylko skoczkowie francuscy, ale również belgijscy, hiszpańscy, portugalscy i włoscy.

Jarmarczna twarz anioła


Oswoiliśmy się z ikonograficznym archetypem anioła, obrazkami, na których prezentują nam swoje wiotkie postacie, urodziwe oblicza, pukle złocistych włosów, powłóczyste szaty i okazałe skrzydła na plecach. I zatęskniliśmy za tym wizerunkiem, bo anioły przeżywają od dobrych kilku lat swoisty renesans. Nie w teologii, lecz w kulturze popularnej, zwłaszcza w filmach i literaturze jarmarcznej. Wystarczy odwiedzić kilka sklepów z upominkami, aby się przekonać jak często z wystaw przyglądają się nam twarze aniołów. A może to raczej elfy?
Ile z owego archetypu anioła mają bohaterowie amerykańskiej popkultury: Superman, Człowiek-Pająk czy Batman? Oni także, na swój sposób, angażują się po stronie dobra i opiekują się ludźmi...

Do św. Rafała Archanioła

Panie Boże, racz zesłać nam pomoc świętego Rafała Archanioła, ponieważ, jak wierzymy, przebywa on zawsze w obecności Twojego majestatu, niech przedstawia Tobie nasze prośby i wyjedna nam Twoje błogosławieństwo. Przez Pana naszego. Amen.


"Oto ja posyłam anioła przed tobą, aby cię strzegł w czasie twej drogi i doprowadził cię do miejsca, które ci wyznaczyłem. Szanuj go i bądź uważny na jego słowa. Nie sprzeciwiaj się mu w niczym, gdyż nie przebaczy waszych przewinień, bo imię moje jest w nim. Jeśli będziesz wiernie słuchał jego głosu i wykonywał to wszystko, co ci poleca, będę nieprzyjacielem twoich nieprzyjaciół i będę odnosił się srogo do odnoszących się tak do ciebie!"

Anielskie posłannictwo (Wj 23, 2-23)


Modlitwa o dobrą śmierć

Święty Michale Archaniele, chwało Kościoła pielgrzymującego, któremu Bóg zlecił przyjmowanie dusz po śmierci, oddaję się Twojej przemożnej opiece. Broń nędznej duszy mojej przed szatanem i wszelkimi jego pokusami. Przede wszystkim przyjmij mnie w godzinę śmierci do wiekuistej chwały, abym wraz z Tobą wychwalał Boga na wieki. Amen.


Modlitwa do św. Michała Archanioła

Leon XIII polecił, aby kapłani odmawiali ją po Mszy św., a Pius XI zarządził w 1930 r., aby zanosić ją w intencji odwrócenia zarazy bezbożności:

Święty Michale Archaniele, broń nas w walce. Przeciw niegodziwości i zasadzkom złego ducha bądź nam obroną. Niech mu rozkaże Bóg, pokornie prosimy. A Ty, Książę wojska niebieskiego, szatana i inne duchy złe, które na zgubę dusz krążą po świecie, mocą Bożą strąć do piekła. Amen.


Do św. Gabriela Archanioła

Boże, Ty spośród wszystkich aniołów wybrałeś Archanioła Gabriela na zwiastuna tajemnicy Twojego wcielenia; spraw łaskawie, abyśmy wspominając jego imię na ziemi, doznali jego opieki z nieba. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki