Witaj smutku

Depresja najczęściej przejawia się poczuciem ciągłego zmęczenia, niechęci do wykonywania codziennych czynności, utratą zainteresowań i chęci do pracy, przygnębieniem, smutkiem, zamartwianiem się, zrywaniem kontaktów z otoczeniem. Choroba może mieć podłoże genetyczne lub być uwarunkowana czynnikami zewnętrznymi. Na przykład depresja zimowa związana jest ze zmniejszeniem ilości światła padającego na siatkówkę oka, co powoduje spadek produkcji serotoniny w mózgu, odpowiedzialnej za regulację nastroju - mówi prof. Andrzej Rajewski z Kliniki Psychiatrycznej Akademii Medycznej w Poznaniu.

Cywilizacyjne stresy

Występowanie zaburzeń psychicznych, nie tylko depresji, ale także różnego rodzaju lęków czy nerwic wzrasta wraz z rozwojem cywilizacyjnym. Premiuje on bowiem osoby przebojowe, odporne na stres, silne i skuteczne w działaniu. W coraz bardziej wymagającym społeczeństwie osoby bez tych cech mogą się czuć zagubione i trudno im funkcjonować. Wszystkie słabości najboleśniej odczuwają ludzie starsi. - Z wiekiem zmniejszają się zdolności adaptacyjne organizmu, wolniej przebiegają procesy poznawcze, pogarsza się pamięć. Często pogorszeniu ulega sytuacja materialna, wraz ze śmiercią współmałżonka pojawia się osamotnienie, lęki o przyszłość. Utrata sił witalnych i intelektualnych prowadzi do poczucia mniejszej wartości. U osób słabszych psychicznie wszystko to może prowadzić do depresji. Dodatkowo wraz z wiekiem zmniejsza się w organizmie wydzielanie neurohormonów, m.in. serotoniny utrzymujących w odpowiedni poziom napięcia w ośrodkowym układzie nerwowym. Bez nich zmniejsza się energia potrzebna do normalnego funkcjonowania. Depresji sprzyja też miażdżyca i spowodowane wiekiem gorsze ukrwienie mózgu - mówi prof. Andrzej Rajewski. Na zaburzenia nastroju duży wpływ mają również wahania hormonalne. Np. spadek poziomu estrogenów, żeńskich hormonów płciowych u kobiet w okresie przedmenopauzalnym wpływa na obniżenie poziomu serotoniny w mózgu, co może skutkować obniżeniem nastroju, a nawet depresją. Wykazały to liczne badania naukowe przeprowadzone m.in. w Klinice Psychiatrycznej Akademii Medycznej w Poznaniu.

Męski problem

Naukowcy amerykańscy udowodnili, że również u mężczyzn w starszym wieku depresji sprzyja niski poziom męskich hormonów płciowych. Wyniki ich badań opublikowało pismo "Archives of General Psychiatry". Poziom testosteronu w organizmie mężczyzny obniża się po 40 roku życia o 1 procent rocznie. Jak wykazują badania, po 55 roku życia blisko 30 proc. mężczyzn ma zbyt niski poziom testosteronu. Niedobór hormonu objawia się m.in. spadkiem masy mięśni i gęstości tkanki kostnej, szybszym niż dawniej męczeniem się. Mężczyźni częściej się irytują i są rozdrażnieni, pogarsza się im apetyt i słabnie libido. Zespół Molly M. Shores z Centrum Opieki Zdrowotnej Nad Weteranami w Seattle przeprowadził badania na grupie 278 mężczyzn w wieku 45 lat i starszych bez oznak depresji. Po dwóch latach u blisko 22 procent mężczyzn z niskim poziomem testosteronu rozwinęła się depresja, podczas gdy w grupie z prawidłowym poziomem hormonu odnotowano ją jedynie u 7 procent badanych. Jednak by stwierdzić, że podawanie brakujących hormonów może leczyć z depresji, trzeba przeprowadzić dalsze badania.

Witaminowy pomocnik

- Depresja jest uleczalna. Współczesne leki przeciwdepresyjne mają wysoką skuteczność, nie uzależniają, są bezpieczne w stosowaniu i mają mało działań niepożądanych. Jak wykazały badania przeprowadzone przez naukowców z fińskiego szpitala w Kuopio, wysoki poziom witaminy B12 we krwi polepsza reakcję organizmu na leki przeciwdepresyjne. Naukowcy badali 115 pacjentów leczonych na depresję przez pół roku. Okazało się, że wśród osób bardzo dobrze reagujących na leczenie poziom witaminy B12 we krwi był wyższy niż u tych, które reagowały słabiej (zarówno na początku eksperymentu, jak i po półrocznym leczeniu). Zależność była wyraźna także gdy uwzględniono takie czynniki, jak palenie papierosów i picie alkoholu, typ zastosowanego leczenia czy rodzinną skłonność do depresji.