Nieoceniony humanista

Janusz Pasierb był osobą ze wszech miar wykształconą: dr. hab. historii sztuki, dr. teologii i archeologii, prof. zwyczajnym nauk humanistycznych warszawskiej Akademii Teologii Katolickiej, gdzie był również kierownikiem Katedry Sztuki Kościelnej, prof. w Wyższym Seminarium Duchownym w Pelplinie. Ponadto był wiceprzewodniczącym Komisji Episkopatu ds. Sztuki, działał także w Radzie Zabytków przy Ministerstwie Kultury i Sztuki. Mimo podjęcia tak wielu działań i zaangażowania w tak wiele spraw, pozostał człowiekiem niezwykle skromnym i wrażliwym.

Człowiek i Bóg

Urodził się w Lubawie na Pomorzu w 1929 r. Dzieciństwo i młodość spędził w Tczewie i w ukochanym Pelpinie. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1952 r. Studiował także polonistykę - "swoją wielką miłość" - na Wydziale Teologicznym UJ. Ponadto kształcił się we Fryburgu i Rzymie. Janusz Pasierb był przede wszystkim kapłanem i poetą. Kapłanem, który traktował swe powołanie jako posłannictwo, misję, olbrzymią odpowiedzialność i tłumaczenie Słowa. Nieustanne poszukiwanie Boga w świecie i wśród ludzi, wrażliwość na piękno i drugiego człowieka zrodziły w nim pragnienie poezji. Posiadał rzadką umiejętność mówienia o sprawach wiary i moralności nie tylko językiem teologii, ale także językiem ogólnej kultury. Był poetą w sprawie życia i bycia, w typie wrażliwości i umysłowości, w patrzeniu na świat. Pozostawił bogaty dorobek naukowy i poetycki. W jego esejach, dzienniku i tomikach wierszy zawarty jest zapis ludzkich doświadczeń i wewnętrznych zmagań człowieka. Pasierb był zapatrzony w człowieka, ale jednocześnie zauroczony Bogiem. Napisał kiedyś: "Wszystkim można się znużyć, ale nie Bogiem". Nie unikał tematów trudnych, niewygodnych, tych związanych ze sprawami ostatecznymi.

Kapłan i poeta

Zadebiutował na łamach "Tygodnika Powszechnego" w 1971 r. utworem "Notatka o powrocie jesienią". Był autorem czternastu tomików poetyckich. W jego poezji można wyróżnić trzy tendencje: zainteresowanie kulturą i światem sztuki, problematykę egzystencjalną w świetle wiary oraz poetycką wrażliwość słowa ujawniającą się w precyzji języka. Swą twórczość liryczną traktował bardzo poważnie i z wielkim przejęciem, choć nie lubił się na ten temat wypowiadać. Sam zresztą napisał w jednym z wierszy: "coś w nas umiera gdy tworzenia staje się profesją". Rozumiał trud poezji, trud sięgania i wydobywania z niej głębokich sensów. Poeta zwraca uwagę na to, co zapomniane, niedostrzeżone, pośpiesznie przeczytane, milczące, po prostu "nazywa co jest w tobie". Postrzegał rzeczywistość przez pryzmat Ewangelii. Najczęstszymi motywami, po które sięgał, były m.in.: ciało, śmierć, samotność oraz cierpienie. Pasierb miał swój ulubiony czas - Adwent i swoją ulubioną epokę - Renesans. Wiele podróżował po Europie, Ameryce Północnej i Południowej, po Bliskim Wschodzie. Mijane miejsca, zetknięcie z przeszłością i tradycją narzucały pisarzowi problematykę i organizowały jego świat poetycki. Mawiał, że chcąc zrozumieć człowieka, należy sięgnąć po wartości powstałe w Grecji, Rzymie i w świecie hebrajskim.

Pasierba wyróżniała doskonała znajomość tradycji i Kościoła oraz troska o jego przyszłość. Zanurzony w kulturze, sztuce i literaturze, wydobywał z niej to, co najlepsze i najszlachetniejsze. Zwracał uwagę na podstawowe wartości związane z chrześcijaństwem i Europą. Jego wiersze krzepią w chwilach zwątpienia, są nośnikiem ewangelicznych cnót: wiary, nadziei i miłości. Wiary trudnej i wymagającej, miłości połączonej z cierpieniem i nadziei wbrew nadziei - nawet w obliczu śmierci.

Życie i śmierć

W swej twórczości opisywał człowieka z jego ułomnościami i ograniczeniami. Człowieka, w którym tkwi dobro i zło. Zdawał sobie sprawę, że przedstawiał niedoskonały obraz doskonałego Boga. Jego poezja to nieustanne zachwycanie się Jego wielkością. Wiersze Pasierba są autentyczne, płyną z poczucia przynależności do Transcendentnego i jednocześnie z potrzeby zbliżenia człowieka do Boga.

Pasierb zmarł 15 grudnia 1993 r. po ciężkiej chorobie. Został pochowany na cmentarzu w Pelplinie. Na płycie grobowca umieszczono fragment jego utworu, który najlepiej oddaje poetycką wrażliwość autora: "wiem, że jesteś życiem przecież umieram".