Logo Przewdonik Katolicki

Święta nie tylko na Facebooku

Ks. Artur Stopka
fot. gpointstudio/Getty Images

Bez czego nie może się obyć polskie świętowanie Bożego Narodzenia? Bez opłatka, życzeń, choinki, karpia, sianka pod obrusem, wolnego miejsca przy wigilijnym stole, kolęd, pasterki… Ostatnie lata pokazują dobitnie, że polskie świętowanie Bożego Narodzenia potrzebuje jeszcze czegoś: smartfona i internetu.

Dwa lata temu jeden z lokalnych serwisów internetowych odnotował: „Atmosferę świąt Bożego Narodzenia da się odczuć również na  Instagramie. Od kilku dni mieszkańcy Tarnowa i okolic dodają świąteczne zdjęcia na tym popularnym serwisie społecznościowym”. W sieci znalazły się więc fotografie m.in. przy choinkach, wigilijnym stole czy innych symbolach, które kojarzą się ze świętowaniem Bożego Narodzenia. „Zobaczcie, jak wyglądają święta na zdjęciach tarnowian i mieszkańców regionu” – zachęcała redakcja, namawiając do kliknięcia w liczącą ponad trzydzieści obrazków galerię zdjęć.

Inaczej niż na co dzień
W 2013 r. „Rzeczpospolita” zwracała uwagę, że w okresie Bożego Narodzenia internauci nie tylko rzadziej korzystają z internetu, ale też inaczej niż na co  dzień. Według danych sprzed dekady użytkownicy sieci rezygnowali z odwiedzin większości stron, które  zwyczajnie biją rekordy popularności. Z danych firmy badawczej Gemius wynikało, że do internetu w tym czasie sięgano przede wszystkim, aby wyszukać życzenia i znaleźć materiał na poprawę humoru.
Z dostępnych danych wynikało nie tylko, że największe spadki odwiedzalności w okresie świątecznym notowały strony rządowe, organizacji pozarządowych, władz lokalnych, szkół i uczelni oraz serwisy oferujące mapy i lokalizatory, ale również, że jest to pewna tendencja widoczna w kolejnych latach. W święta znacznie rzadziej internauci zajmowali się też biznesem, transakcjami finansowymi czy zakupami.
Jednak już trzy lata później „Dziennik Gazeta Prawna” opublikował analizę, dostępną w sieci pod tytułem „Boże Narodzenie w wydaniu online, czyli świąteczne zwyczaje Polaków w XXI wieku”. Wynikało z niej, że internet odgrywa naprawdę znaczącą rolę zarówno w przygotowaniu, jak i w przeżywaniu świąt Narodzenia Pańskiego przez jego polskich użytkowników. „Przepisy świąteczne ściągnięte z internetu, życzenia składane głównie za pośrednictwem mediów społecznościowych i smsów, pomysły na prezenty zaczerpnięte z sieci, a zdjęcia z Wigilii na Facebooku” – wyliczył DGP, twierdząc, że tak właśnie wyglądają współczesne święta Polaków w XXI wieku. Zwrócono uwagę, że internet i urządzenia mobilne zdominowały nie tylko nasze codzienne życie, ale również przygotowania i przebieg świąt. Pokazywały to wyniki badania zrealizowanego przez serwis Prezentmarzeń.com.

W stałym kontakcie
Ponad 90 proc. respondentów przeprowadzonej wtedy świątecznej sondy serwisu przyznało, że aktywnie korzysta z urządzeń mobilnych w przygotowaniu do Bożego Narodzenia. Przede wszystkim do wyszukiwania: przepisów kulinarnych (27 proc.), pomysłów na ozdoby świąteczne i dekoracje domu (24 proc.), do wyszukiwania życzeń świątecznych i kolęd (20 proc.) oraz do ściągania muzyki i przydatnych w okresie świątecznym aplikacji (5 proc.).
Z tego samego badania wynikało również, że media społecznościowe zdominowały same święta, ponieważ pozwalają być w stałym kontakcie ze znajomymi i mieć natychmiastowy dostęp do informacji. „Coraz częściej zamiast przeżywać wyjątkowy czas z rodziną, dokumentujemy przebieg świąt, udostępniając zdjęcia i posty w social mediach przyjaciołom. Jesteśmy z bliskimi, siedzimy przy jednym stole, ale jednocześnie jesteśmy w innej rzeczywistości, którą zapewniają nam smartfony” – zauważył DGP. Ze wspomnianego sondażu wynikało, że na portalach społecznościowych nie tylko relacjonujemy przebieg świąt, ale również za ich pośrednictwem składamy sobie życzenia – wtedy przyznało się do tego 27 proc. ankietowanych.
Istotną zmianą w zwyczajach Polaków okazał się sposób kontaktu podczas świąt z rodziną mieszkającą poza granicami kraju. Ponad 37 proc. respondentów używało do tego mediów społecznościowych, 25 proc. Skype’a, a 18 proc. darmowych aplikacji na telefonie. Co mówią te dane? Pokazują, że już w 2016 r. większość Polaków preferowała korzystanie z rozwiązań umożliwiających kontakt internetowy oraz rozmowy wideo. Tylko 7 proc. potwierdzało, że prowadzi z rodziną w okresie świątecznym tradycyjne rozmowy przez telefon.

Spowiedź przed Magdą Gessler
„Święta to niezwykły, wyjątkowy czas. Znajduje to potwierdzenie również w dosyć nieoczywistych danych, mówiących o tym, co jest dla Polaków ważne przed świętami. Dobrym przykładem może być to, czego poszukujemy w tym czasie w internecie” – mówił rok temu w rozmowie z serwisem Bankier.pl Rafał Cekiera, socjolog z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego.
Z jego obserwacji wynikało, że jedynie przed świętami Bożego Narodzenia i świętami wielkanocnymi hasło „spowiedź” wyprzedza w wyszukiwarce Google poszukiwania aplikacji randkowej Tinder. Socjolog z UŚ zauważył, że „spowiedź” wygrywa też z nazwiskiem popularnej restauratorki i autorki programów kulinarnych Magdy Gessler. „«Spowiedź» wprawdzie wygrywa w wyszukiwaniach z Magdą Gessler, ale już nie tak spektakularnie, ponieważ kulinaria są dla nas ważne przed świętami. O ile w okresie Wielkanocy zdecydowanie częściej wbijamy w wyszukiwarkę +spowiedź+, to w okresie Bożego Narodzenia walka pomiędzy Magdą Gessler a hasłem «spowiedź» ciągle trwa” – relacjonował Rafał Cekiera.
Socjolog zwrócił uwagę, że tuż przed Wigilią Bożego Narodzenia bardzo dynamicznie wzrasta częstotliwość wpisywania w wyszukiwarkę Google takich haseł jak „zwyczaje i tradycje”. Jego zdaniem może to być pośrednim dowodem na to, że wciąż są one dla nas istotne. Przytoczył w tym kontekście wyniki badań CBOS-u, z których wynika, że rok wcześniej spowiedź przed świętami deklarowało 59 proc. Polaków, modlitwę i czytanie Biblii 60 proc., a śpiewanie kolęd 70 proc. Zmniejszyła się natomiast liczba uczestników pasterki – ćwierć wieku wcześniej udział w niej deklarowało 80 proc. Polaków, w 2019 roku 66 proc., a dwa lata temu 53 proc.

Dzielenie się przeżywaniem
Nie wiadomo, jak wielu Polaków (zwłaszcza po doświadczeniach z okresu pandemii) zamiast iść w Wigilię o północy do swego parafialnego kościoła, włącza internet i „uczestniczy” w pasterce transmitowanej z tej albo innej świątyni online. Wiadomo, że Kościół w Polsce stara się zagospodarować ten świąteczny czas również w globalnej sieci. Od lat w czasie Adwentu pojawia się wiele propozycji internetowych rekolekcji, mających jak najlepiej przygotować do świętowania Narodzenia Pańskiego tych, którzy z różnych przyczyn nie mogą wziąć udziału w rekolekcjach w swojej parafii.
Ale to nie wszystko. W 2017 r. ówczesny rzecznik Episkopatu Polski ks. Paweł Rytel-Andrianik poinformował, że tematyka świąt Bożego Narodzenia będzie mocno obecna także w mediach społecznościowych. Wyjaśniał, że opatrzone hasztagami słowa #Wigilia, #Pasterka i #PolskieStajenki złożą się na kolejne akcje internetowe, których celem jest promocja chrześcijańskiego stylu życia, polskiej kultury i tradycji.
Ks. Rytel-Andrianik zwrócił uwagę, że publikacja wpisów z hasztagami #Wigilia, #Pasterka i #PolskieStajenki to także dzielenie się przeżywaniem Bożego Narodzenia z osobami, które nie mogą uczestniczyć w nabożeństwach, są samotne lub przebywają za granicą. „Oczywiście nic nie zastąpi osobistego kontaktu, przełamania się opłatkiem, uścisku dłoni, ale dla niektórych osób media społecznościowe stanowią w danym momencie jedyną formę kontaktu z rodziną, przyjaciółmi” – przekonywał. Dodał, że wykorzystując smartfon i dobre słowo, można nieść radość, nadzieję i prawdziwy pokój płynący z Bożego Narodzenia również w internecie.

---

W 2023 r. Prezentmarzeń.com w dorocznym badaniu postawił pytanie „Jak sztuczna inteligencja zmieni święta Bożego Narodzenia?”. Co ciekawe, ponad 60 proc. respondentów stwierdziło, że w przyszłości, gdy AI pomoże w wyborze wigilijnych i świątecznych potraw, wybierze za nas prezent dla najbliższych, napisze za nas życzenia świąteczne, wzrośnie w nas potrzeba bliskości. Będziemy poszukiwać okazji do spędzania czasu z bliskimi, a celebrowanie uroczystych spotkań zacznie być ważnym elementem życia społecznego. Bo chociaż internet i sztuczna inteligencja zmieniają sposób przeżywania świąt Narodzenia Pańskiego, to jednak nie wszystko da się nimi zastąpić.
 

Komentarze

Zostaw wiadomość

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki