Logo Przewdonik Katolicki

Drugie życie kolędy

Jacek Borkowicz
Kompozytor ze swoją żoną i córką, ok. 1920 r. fot. Wikipedia

Kolędę dzwonów znają wszyscy Amerykanie, ale ona tak naprawdę nazywa się Szczedryk. Skomponował ją Mykoła Łeontowycz – nadzieja ukraińskiego odrodzenia kultury początków XX wieku. Sto lat temu został zastrzelony we własnym domu przez agenta sowieckiej bezpieki.

Carol of the bells to jedna z najpopularniejszych kolęd całego świata. Kolędę dzwonów uwielbiają szczególnie Amerykanie, wykonując ją w chórach chłopięcych, żeńskich i mieszanych, w salach koncertowych, ale przede wszystkim w kościołach i kaplicach różnych wyznań – w okresie po Bożym Narodzeniu. Gdyby zapytać o pochodzenie tego utworu przeciętnego anglosaskiego słuchacza, zapewne przysięgać będzie, że jest to produkcja rodzima. Mało kto wie, że w rzeczywistości kolęda ta wywodzi się z Ukrainy. A w dodatku owiana jest mgłą mrocznej tajemnicy.

Szczodry wieczór
Szczedryk – taki naprawdę nosi tytuł ów utwór – to na Ukrainie nazwa prastarego słowiańskiego obyczaju. Z nowym rokiem nasi przodkowie, podobnie jak my dzisiaj, zwykli życzyć sobie wszelkiej pomyślności. Życzenia składano w czasie tak zwanej równonocy, gdy zima przechodziła w wiosnę. W „szczodry wieczór” chodzący od chaty do chaty śpiewacy obdarowywani byli przez gospodarzy tym, czym chata bogata. W zamian otrzymywali życzenia, aby ich hojność wynagrodziło bóstwo, nieskąpiące rodzinie dostatku przez cały rok. Pamiątką tego zwyczaju są chociażby pierożki zwane „szczodrakami”, które wypieka się w różnych regionach Polski.
Wraz z przyjęciem chrześcijaństwa „szczodre wieczory” przeniesiono na okres Bożego Narodzenia. Teraz już nie pogańskie bóstwo, ale Chrystus błogosławić miał nawiedzanym przez kolędników gospodarzom. Na Ukrainie szczedryk obchodzi się po staremu, według juliańskiego kalendarza, 13 stycznia, to znaczy tydzień po prawosławnym Bożym Narodzeniu. Lokalną osobliwością jest fakt, że tradycyjne pieśni wykonują dziewczęta.

PK-02.jpg

Pełna treść artykułu w Przewodniku Katolickim 2/2022, na stronie dostępna od 16.02.2022

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki