Logo Przewdonik Katolicki

Patriotyzm po chrześcijańsku

ks. Artur Stopka
fot. Małgorzata Kolcz/East New

Temat wciąż jest gorący. Choć wydawałoby się, że w kwestii patriotyzmu powiedziano już wszystko, okazuje się, że nadal wiąże się z nim sporo kontrowersji. Jedną z nich jest powiązanie patriotyzmu z religią.

„Co to jest patriotyzm?”. Pod takim tytułem w kwietniu 1905 r. w warszawskim „Tygodniku Ilustrowanym” ukazał się artykuł autorstwa Bolesława Prusa. Odwołując się do najbardziej upowszechnionych opinii, a także encyklopedii Larousse’a, znakomity pisarz już w pierwszym zdaniu stwierdził, że patriotyzm jest to miłość ojczyzny. W następnym spróbował dookreślić ojczyznę, uznając, że ojczyzna oznacza kraj i społeczeństwo. Stąd wyciągnął wniosek, że na imię dobrego patrioty zasługiwałby ten, kto kocha kraj i kocha społeczeństwo.

Lecz już w drugim akapicie autor Lalki i Faraona poczynił zaskakujące spostrzeżenie i doszedł do szokującej także dzisiaj konkluzji. Zauważył, że w powyższej definicji patriotyzmu nie wspomina się o ludziach, więc zgodnie z nią „dobry patriota może nie kochać ludzi; owszem, wolno mu psy wieszać na nich, odsądzać od czci i wiary, choćby byli najzacniejszymi”. Zaskakujące? Na pewno. Ale czy nie intrygująco trafne i skłaniające do zastanowienia nad sensem i istotą patriotyzmu? A także nad pułapkami, które mogą się kryć w pewnych sposobach jego rozumienia i przeżywania.
 
Dlatego, że swoja
Chociaż Wikipedia zapewnia, że patriotyzm jako idea rozwinął się w czasach oświecenia, to przecież nawet powierzchowna znajomość historii prowadzi do odkrycia, że jest on częścią ludzkiej egzystencji od tysięcy lat. „Pięknie z bronią w ręku umrzeć dla ojczyzny” – pisał w VIII w. przed narodzeniem Chrystusa Homer, a zmarły w 65. r. trwającej wciąż ery Seneka Młodszy przekonywał, że „Ojczyznę kocha się nie dlatego, że wielka, ale dlatego, że swoja”. Stary Testament pełen jest przykładów postaw prawdziwie patriotycznych, wystarczy zajrzeć do Psalmów, ksiąg Judyty i Estery, do proroków Izajasza, Jeremiasza, Nehemiasza, a także do Ksiąg Machabejskich.
Patriotów można spotkać na przestrzeni tysiącleci w najróżniejszych miejscach ziemskiego globu. Tym terminem określa się przecież ludzi, którzy nie tylko odczuwali więź ze swoją wspólnotą kulturową i społecznością, w której żyli, ale byli też zdolni do stawiania jej dobra wyżej niż własnego. Gotowi dla niej pracować, a nawet w sytuacjach skrajnych, wobec zagrożenia, poświęcić życie.

Pełna treść artykułu w Przewodniku Katolickim 45/2019, na stronie dostępna od 26.11.2019

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki