Chór ma sto lat

Chór Prymasowski przy bazylice archikatedralnej w Gnieźnie powstał w kwietniu 1914 roku, ale muzyka towarzyszyła temu miejscu wiele lat wcześniej.

Od kapeli do chóru

Już w XVI wieku przy gnieźnieńskiej katedrze istniały kapele muzyczne. Etatowy zespół zawodowych muzyków, Capella Musices Ecclesiae Metropolitanae Gnesnensis, działał tu od roku 1629. Kapele te odegrały bardzo ważną rolę w kształtowaniu kultury muzycznej Kościoła w Polsce i na świecie.

W 1810 roku kapituła katedralna postanowiła zmienić nazwę kapeli z Capella Musices na Bursa Musicorum. W 1835 roku Bursa Musicorum została przekształcona w Chór Kościoła Metropolitalnego Gnieźnieńskiego, składający się z kapeli instrumentalnej i głosów wokalnych.

Pod koniec XIX wieku w Kościele rozpoczęła się tzw. reforma cecyliańska, zmierzająca do ograniczenia w liturgii muzyki instrumentalnej na rzecz muzyki chóralnej. Na skutek tej właśnie reformy w 1914 roku ks. Stanisław Tłoczyński, ówczesny dyrektor muzyki rozwiązał orkiestrę katedralną, rozbudowując jednocześnie chór. Odtąd muzykę w katedrze gnieźnieńskiej wykonywał chór archikatedralny, który później, z inicjatywy kard. Stefana Wyszyńskiego przyjął nazwę Chóru Prymasowskiego. Zabieg ten był jednocześnie odpowiedzią daną ludowej władzy, która celowo starała się poniżyć urząd prymasowski. Dziś gnieźnieński chór jest jedynym, noszącym taką właśnie dumną nazwę, i związanym bezpośrednio z każdym kolejnym prymasem Polski.

Na organach

Chór Prymasowski prowadzony jest przez dyrektorów muzyki, mianowanych przez arcybiskupów gnieźnieńskich. Urząd ten pełnili kolejno: ks. kanonik Stanisław Tłoczyński (1914–1958), ks. infułat Władysław Zientarski (1959–1965), ks. prof. dr hab. Ireneusz Pawlak (1965–1970), ks. kanonik Ryszard Figiel (1970–2008), ks. kanonik Dariusz Sobczak (od 2008). Zespołowi śpiewaczemu towarzyszą akompaniatorzy, którzy zazwyczaj pełnią jednocześnie funkcję organisty tytularnego bazyliki prymasowskiej. Należeli do nich: Arthur Zepke (1914–1923), Teoophil Barczyński (1923–1939), Stanisław Jerzy Bury-Burczyński (1945–1953). W historii chóru pojawiali się również muzycy nieetatowi, proszeni przez dyrektora o akompaniowanie chórowi: Klemens Waberski (1953–1958), Andrzej Galantowicz, Helena Szymczak, Jacek Weiss, Tadeusz Ochowiak (do 1963 roku) oraz kolejni organiści tytularni: Antoni Kowalicki (1963–1974), Longin Kosiński (1974–2005), a obecnie Ryszard Superczyński (od 2005 roku).

Repertuar

Chór Prymasowski z racji wykonywania muzyki liturgicznej w każdą niedzielę i uroczystości posiada bogaty repertuar muzyczny. Wykonuje m.in. utwory: Wacława z Szamotuł, Mikołaja Zwierzchowskiego,  Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, Leo Hasslera, Jana Sebastiana Bacha, Georga Haendla, Wolfganga Amadeusza Mozarta, Józefa Haydna, Ludwika van Beethovena, Franciszka Schuberta, Andrew Loyda Webera i wielu innych kompozytorów.

Obecnie liczący 57 członków Chór Prymasowski – choć jest zespołem amatorskim – utrzymuje się na wysokim poziomie artystycznym. Jest to możliwe między innymi dzięki dobrze prowadzonym ćwiczeniom z emisji głosu.

Obchody jubileuszu 100-lecia Chóru Prymasowskiego

27 września, godz. 19.00., bazylika prymasowska w Gnieźnie

Koncert Galowy Chóru Prymasowskiego z okazji jubileuszu 100-lecia istnienia.

Patronat honorowy nad koncertem objął m.in. prymas Polski abp Wojciech Polak.

Po koncercie spotkanie w Prymasowskim Wyższym Seminarium Duchownym w Gnieźnie.

28 września, godz. 10.15., bazylika prymasowska w Gnieźnie

Uroczysta Msza św., poświęcenie tablicy pamiątkowej ks. Stanisława Tłoczyńskiego, założyciela chóru i propagatora kultury muzycznej, i Mateusza Zwierzchowskiego, kapelmistrza i kompozytora (spoczywających w katedrze) – oraz wszystkich muzyków kościelnych działających w bazylice prymasowskiej.