Sztuka poza chronologią

Budynek, w którym mieści sie Muzeum Narodowe we Wrocławiu, nie został zbudowany z przeznaczeniem na wystawy dzieł sztuki. Można nawet powiedzieć, że wręcz przeciwnie: to zwykły urząd, budynek dawnej Rejencji, czyli Zarządu Prowincji Śląskiej, wzniesiony w latach 1883–1886 jako pierwszy gmach rządowy w Niemczech, zaprojektowany w stylu neorenesansu niderlandzkiego. Nic dziwnego, że zaadoptować go do celów wystawienniczych było niezwykle trudno i adaptacja ta wciąż trwa. Dziś w nudnych urzędniczych wnętrzach można oglądać najciekawszą sztukę tego regionu. W 1947 r. wybór padł właśnie na ten budynek, ponieważ po II wojnie światowej okazał się najmniej uszkodzony. Gmachy działających przed wojną dwóch najważniejszych muzeów Wrocławia: powstałego w 1880 r. Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych oraz Śląskiego Muzeum Rzemiosła Artystycznego i Starożytności zostały niemal całkowicie zniszczone. Wojna zaważyła także na kolekcjach sztuki. Dzieła z wrocławskich muzeów i kościołów wywieziono, a cenniejsze obiekty zabezpieczono. Akcja ta, którą zapoczątkował ówczesny konserwator zabytków Dolnego Śląska Günter Grundmann, uchroniła między innymi wiele obrazów Willmanna. Wiele z tych dzieł przetrwało w różnych miejscach całego Śląska, większość jednak zaginęła prawdopodobnie wywieziona przez Niemców na Zachód lub została zniszczona przez szabrowników i wojska radzieckie. Powołany po wojnie Referat Muzeów i Ochrony Zabytków zajął się zabezpieczeniem pozostałości zbiorów muzealnych. Jednak ówczesne władze starały się zatrzeć niemieckie ślady na Śląsku i w ten sposób duże fragmenty kolekcji sztuki śląskiej trafiły do muzeów w innych częściach Polski. Po 1989 r. na szczęście coraz liczniejsze zespoły zabytków wracały na Śląsk. Oprócz cennej sztuki śląskiej muzeum we Wrocławiu może pochwalić się jedną z największych w kraju kolekcji polskiej sztuki nowoczesnej. Od grudnia 2012 r. warto zwrócić uwagę na kolekcję sztuki europejskiej, szczególnie XIX-wieczne malarstwo niemieckie.

 

Ponad 200 obrazów znalazło się na ekspozycji zaaranżowanej nie tyle chronologicznie, jak to zwykle bywa, lecz tematycznie. Zresztą wędrówka po salach wystawowych pokazuje, jak bardzo różne wpływy i inspiracje przenikały się i wpływały na historię sztuki. Malarze z Północy jeździli do Włoch, poprzez sztukę dialogowali z mistrzami Południa, nawiązywali do dawnych czasów, pewne tematy przedstawiali po swojemu. To przenikanie motywów i wątków jest najciekawszym szlakiem tej wystawy. Najpierw więc przygotowano zestawienie renesansu włoskiego i północnoeuropejskiego: różnice w podejściu do tematyki religijnej, a potem nowe malarstwo świeckie powstałe pod wpływem idei humanizmu, przemian obyczajowych i religijnych. Kolejna część pokazuje twórców złotego wieku malarstwa niderlandzkiego, a więc sceny z codziennego życia, krajobrazy i bardzo ciekawe portrety; idąc dalej, malarstwo włoskie barokowe będzie można porównać z francuskim, hiszpańskim i polskim. W sali zaaranżowanej na dawny Gabinet Konesera zaprezentowany jest znakomity zespół XVIII-wiecznych prac powstałych w środowisku Akademii Sztuki w Wiedniu. Kolejne części wystawy to prezentacje najważniejszych kierunków stylów od klasycyzmu do symbolizmu przede wszystkim w sztuce niemieckiej. Kurator Piotr Łukaszewicz podkreśla, że Muzeum Narodowe we Wrocławiu może się pochwalić wybitnymi dziełami najbardziej znanych niemieckich twórców. Ozdobą części awangardy XX w. jest obraz Wassilego Kandiskiego zatytułowany Wieczorem – jedyna praca tego wybitnego artysty w zbiorach polskich. Trafił do muzeum przez przypadek: właściciele brudnego szarego płótna ukrytego za szafą, zmieniając mieszkanie, tak na wszelki wypadek zanieśli obraz do muzeum. Uzupełnieniem wystawy są rzeźby i zbiory rzemiosła artystycznego.