Logo Przewdonik Katolicki

Czciciele św. Małgorzaty z Chojny

Marcin Jarzembowski
Fot.

Tym razem gościmy w parafii św. Małgorzaty w Chojnie, gdzie znajduje się przepiękny kościół, któremu patronuje święta dziewica i męczennica. W roku 1360 miejscowi właściciele wybudowali i wyposażyli drewnianą świątynię, która w 1364 została włączona do archidiecezji poznańskiej i przyłączona do gnieźnieńskiej. Dzisiaj to cząstka Kościoła bydgoskiego.

Święta godząca w smoka

Chojeńska parafia powstała poprzez odłączenie od parafii kcyńskiej. Od początku istnienia wspólnoty jej patronką była św. Małgorzata – dziewica i męczennica, żyjąca na przełomie III i IV wieku w Antiochii Pizydyjskiej. Jej kult jako świętej był bardzo rozpowszechniony w średniowieczu. Na różnego rodzaju wizerunkach jest przedstawiana, jak poskramia smoka. Wszystko zgodnie z przekazem, który głosi, że gdy była więziona, ukazał jej się szatan pod postacią smoka piekielnego. Małgorzata miała przepędzić go znakiem krzyża. To dlatego w ikonografii chrześcijańskiej przedstawiana jest jako postać stojąca na smoku i godząca w jego paszczę wydłużonym krzyżem. Mimo iż nie należała do królewskiego rodu, często ma koronę na głowie, co ma podkreślić jej szlacheckie pochodzenie. W dłoni trzyma gałązkę palmową jako symbol męczeństwa. To patronka wielu polskich kościołów i parafii. Jej postać występuje w herbach m.in. Nowego Sącza, gminy Góra Świętej Małgorzaty i gminy Tuchola.

Wielowiekowa historia

Samą świątynię w Chojnie zbudowali cystersi z Łekna. Możliwe, że była to właśnie pierwsza świątynia parafii chojeńskiej, drewniana, podobna do zabytkowego kościoła w Tarnowie Pałuckim, niedaleko Wągrowca. Poprzednia świątynia stała prawdopodobnie na tym samym miejscu co obecna, czego można się domyślać, czytając zapisy pogrzebów w księdze metrykalnej z lat 1730–1826. Wokół świątyni chowano zmarłych. Pod nią znajdowało się podziemie, na które natrafiono przy budowie nowej zakrystii w 2003 r. To tam od czasu do czasu grzebano ciała zasłużonych i bogatych ludzi. Z biegiem lat zlikwidowano jednak przykościelny cmentarz, a nową nekropolię otwarto poza wsią.

W roku 1776 na miejscu drewnianego kościoła została zbudowana zabytkowa świątynia, uposażona przez dziedzica Chojny –  Macieja Mielżyńskiego, kasztelana wałeckiego, przy pomocy miejscowego proboszcza ks. Wawrzyńca Frauza. Wówczas do wspólnoty należały miejscowości: Barowo, Budki, Chojna, Dobieszewo, Jeleń, Jeziorki, Potulin i Smolarnia. Rok 1776 to pewna data ukończenia budowy obecnej świątyni, jak wynika z protokołu powizytacyjnego, zapisanego w księdze metrykalnej z lat 1730–1776.

XX i XXI wiek

Obiekt sakralny był wielokrotnie przeobrażany. Została dobudowana – jak już wspominaliśmy – nowa zakrystia, a wyjście z prezbiterium na zewnątrz za głównym ołtarzem zostało zamurowane. Także posadzka wykonana początkowo z cegieł została wymieniona na deski. Ołtarz św. Małgorzaty i konfesjonały pochodzą z kościoła poklasztornego z Gołańczy z czasów jego zamknięcia przez władze pruskie i przekształcenia w zbór ewangelicki. Dzisiaj do parafii należą miejscowości: Chojna, Dobieszewko, Jeziorki i Potulin.

Przed drugą wojną światową były plany budowy nowego kościoła, jednak zgromadzony materiał został w czasie trudnego okresu walk rozprowadzony. Po wojnie ocalały księgi metrykalne, trzy kielichy, dwie patery oraz monstrancja, które kilku parafian odważyło się potajemnie zakopać w szczelnie zamkniętej skrzyni w szkolnym ogrodzie.

Również po zakończeniu działań wojennych parafia wracała bardzo powoli do normalnego życia. Przez pierwszych sześć lat do Chojny dojeżdżali księża ze Smogulca i Jaktorowa. Wtedy to także parafia otrzymała komplet używanych i nowych szat liturgicznych. Przy okazji odnawiania wnętrza, ołtarz główny został cofnięty do tylnej ściany. Dzwonnica po wojnie stała niestety pusta. W styczniu 1952 r. zawisły na niej dwa dzwony: mały „Ave Maria” – używany o wadze 80 kg i średni „Małgorzata” – o wadze 150 kg, odlany na zamówienie w Przemyślu.

Na przestrzeni lat poszczególni proboszczowie dbali o cały obiekt sakralny i przyległe tereny, przeprowadzając kolejne remonty.

Pierwszym proboszczem, którego dane występują w dokumentach parafii w Chojnie, był w 1417 r. ks. Jakub. Z kolei ks. Józef Duczmal – urzędujący w latach 1906–1931 – zasłynął z umacniania polskości na miejscowych terenach. Obecnie posługę pasterza parafii pełni ks. Ryszard Stawiarz. Życie duchowe tworzą wierni działający w wielu wspólnotach, m.in. w Bractwie św. Małgorzaty, które krzewi kult ku czci patronki, Żywym Różańcu oraz Służbie Liturgicznej Ołtarza.

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki