Skarby ukryte w ziemi

Wystawa prezentowana w oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie zainteresuje nie tylko mediewistów czy miłośników archeologii. ?Czerwień ? gród między Wschodem a Zachodem? to interesująca podróż w czasy średniowiecza.

Zagadka Grodów Czerwieńskich

Problem Grodów Czerwieńskich i ich stolicy Czerwienia to zagadka, którą naukowcy próbują rozwikłać już od wielu lat. Zdaniem historyków i archeologów interpretacja fragmentów, które możemy odnaleźć w staroruskim latopisie Powieść minionych lat, opisującym dzieje państwa ruskiego od czasów najdawniejszych do początku XII w., pod rokiem 1018, kiedy to ?Bolesław [?] ludzi mnóstwo uprowadził ze sobą i Grody Czerwieńskie zajął dla siebie?, jak również pod rokiem 1031, gdy ?Jarosław i Mścisław [?] poszli na Lachów i zajęli Grody Czerwieńskie znowu? i pojawiająca się parokrotnie nazwa stolicy Czerwień, pozostaje otwarta. Uważa się, że trzon tego terytorium stanowiło dorzecze Huczwy, wschodnią granicę wyznaczał Bug, zachodnią rzeka Wieprz, na północy ? obszar późniejszej ziemi chełmskiej. Krakowska wystawa, pokazywana po raz pierwszy w Tomaszowie Lubelskim, obejmuje przedmioty odnalezione w Czermnie, gdzie najprawdopodobniej znajdował się główny ośrodek dawnych Grodów Czerwieńskich. To prawdziwe archeologiczne wydarzenie. Srebrna i pozłacana biżuteria: pierścienie, zausznice, naramienniki, bransolety mankietowe i spiralne, kotły, czyli efektowne wisiory mocowane przez kobiety do nakrycia głowy, dewocjonalia, w tym krzyże relikwiarzowe czy krzyżyki-zawieszki, elementy umeblowania domu i narzędzia pracy ówczesnych rzemieślników, czyli zabytki obrazujące życie codzienne ludzi średniowiecza, a także różnego rodzaju broń i elementy wyposażenia wczesnośredniowiecznego wojownika oraz przedmioty związane z handlem można obejrzeć na trwającej wystawie w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka ? Oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie. ? To tylko niektóre z ponad 600 wykopalisk odkrytych w Czermnie przez archeologów z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie w latach 2010?2011 ? mówi kurator wystawy Mirosław P. Kruk. Zostały zgromadzone w dwóch salach. ? W pierwszej znajdują się biżuteria, pieczęcie książęce i ruskie, plomby drohiczyńskie związane z handlem, w drugiej sali zgromadzono sztukę oraz różne wytwory ludzkiej działalności. Znajdują się tutaj przedmioty z takich dziedzin życia, jak m.in.: szklarstwo, rolnictwo, budownictwo, garncarstwo ? opowiada kurator ekspozycji.

Wyjątkowe znaleziska

Czermno to wieś nad rzeką Huczwą w powiecie tomaszowskim, niedaleko granicy z Ukrainą, kryje w sobie niezwykłe skarby. Od lat jest miejscem badań prowadzonych przez naukowców. Na nadrzecznych łąkach zachował się masyw wału obronnego, wyniesienia podgrodzi i chrześcijańskie cmentarzyska. Przez łąki, od grodu w stronę rzeki, ciągnęły się dwa pomosty, szerokie na trzy metry, ułożone na potężnych dębowych palach. Jeden z nich miał ok. 100 m długości, drugi znacznie więcej. ? Na wystawie eksponowane są belki z takiego drewnianego pomostu, liczącego ponad tysiąc lat ? dodaje Kruk. Prowadziły one najpewniej do przystani. Gród w Czermnie miał cały system fos i kanałów zasilających je w wodę. Fosy otaczały całe grodzisko i najbliższe podgrodzia. Ponad dwa lata temu archeologowie z Lublina odkryli w tym miejscu istnienie fundamentów romańskiego kościoła. Znalezisko to może świadczyć o tym, że znajdował się tam główny ośrodek średniowiecznych Grodów Czerwieńskich. Kolekcja zabytkowych przedmiotów prezentowana na krakowskiej ekspozycji pochodzi z okresu między XI a XIV w. Obok wspominanych kobiecych kosztowności, dewocjonaliów czy militariów, wyjątkowo interesujące są też ołowiane pieczęcie (bulle) wykonywane na zlecenie władzy świeckiej i duchownej. Wśród nich jest pieczęć z wyobrażeniem proroka Dawida, a należąca do księcia Dawida Igorewicza, oraz bulla z wizerunkiem św. Bazylego Wielkiego i archanioła Michała lub Gabriela, której właścicielem był książę Ruryk Rościsławowicz. Badania zapoczątkowane przez archeologów w grodzisku w Czermnie będą kontynuowane. Można mieć nadzieję, że naukowcy odkryją kolejne wartościowe przedmioty.

Eksponaty prezentowane w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka zostały sprowadzone z Muzeum Regionalnego w Tomaszowie Lubelskim. Wystawę, którą dofinansowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, będzie czynna do 1 września.