Nadciśnienie nie boli

Ponad 10 mln Polaków cierpi na nadciśnienie tętnicze krwi, z czego jedna trzecia o tym nie wie, bo się nie bada. Te niekorzystne liczby może zmienić trwający właśnie narodowy program edukacyjny „Cała Polska leczy nadciśnienie”.

„Nieleczone nadciśnienie tętnicze odbiera do 16 lat życia. Co można zrobić przez ten czas? Napisać książkę, zwiedzić świat, ukończyć trzy kierunki… Ograniczeniem jest tylko wyobraźnia. I głupota. Jeśli w wieku 35 lat twoje ciśnienie przewyższa wartości optymalne o 20–30 mm Hg (wartości ciśnienia krwi podajemy w milimetrach słupa rtęci), a ty nie podejmujesz z nim walki, odbierasz sobie lata życia. Zastanów się, czy warto” – ta przestroga to część kampanii informacyjnej prowadzonej w ramach wspomnianego programu, którego organizatorem jest Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego. Choroba najczęściej ujawnia się po 40. roku życia, a jej przebieg – przynajmniej na początku – nie daje żadnych charakterystycznych objawów. Podwyższone ciśnienie tętnicze stwierdzane jest zwykle przypadkowo, podczas rutynowych pomiarów w gabinecie lekarskim. Nadciśnienie „nie boli” jak zapalenie stawów czy migrena, często nawet nie przeszkadza w codziennym życiu. Z czasem przyspiesza jednak rozwój miażdżycy, powoduje szkliwienie naczyń, w następstwie może być przyczyną uszkodzenia niektórych narządów, najczęściej serca, mózgu lub nerek. Z niektórych badań wynika, że umiarkowane nadciśnienie zwiększa śmiertelność wśród mężczyzn ponad 9 razy, a wśród kobiet ponad 19 razy!

Co sprzyja nadciśnieniu?

Przyczyn nadciśnienia może być wiele. Za około 30 proc. przypadków odpowiadają predyspozycje genetyczne. Większość jednak związana jest ze złym stylem życia. Brak ruchu i zbyt kaloryczna dieta, to prosta droga do nadmiernej masy ciała, która stanowi problem nie tylko estetyczny. U ludzi z nadwagą nadciśnienie występuje dwa razy częściej niż u ludzi z normalnym ciężarem ciała. Dlatego też redukcja nadwagi jest najskuteczniejszym środkiem leczniczym, może ułatwiać zmniejszanie dawek leków lub/i ich odstawianie. Podobnie zbawiennie wpływa ograniczenie spożycia soli, która będąc niemalże czystym chlorkiem sodu, powoduje wzrost ciśnienia tętniczego. Jak się szacuje, jej nadmiar w naszej diecie odpowiada za około 30 proc. przypadków nadciśnienia tętniczego, 14 proc. udarów mózgu i 9 proc. zawałów serca. Zmniejszenie ilości sodu w diecie do około 5–6 g powoduje spadek ciśnienia tętniczego o 5/2,7 mmHg. Pamiętajmy, że powinniśmy spożywać mniej niż pół łyżeczki (do herbaty) soli dziennie. Trudno zmieścić się w tych granicach, zważywszy, że dużo soli zawierają m.in.: wędliny i żółte sery, konserwy, kostki rosołowe, musztarda, ketchup, majonez. W efekcie spożywamy jej stanowczo za dużo. Lekarze przekonują też, że nie ma skutecznej terapii nadciśnienia bez rzucenia palenia tytoniu i ograniczenia spożycia alkoholu. Każdy, kto cierpi na nadciśnienie tętnicze krwi, nie powinien unikać wysiłku fizycznego o umiarkowanej intensywności. Minimum to 30–40 minut spaceru, jazdy na rowerze lub pływania, 3–5 razy w tygodniu.

Ogromny wpływ na wysokość naszego ciśnienia ma także nadmierny stres. Walczmy z nim. Przeznaczmy trochę czasu na relaks i znajdźmy sobie jakieś odprężające zajęcie, które pozwoli nam choć na chwilę zapomnieć o narastających problemach życia codziennego.

Gdy modyfikacja stylu życia nie wystarcza, lekarz przepisze odpowiednie leki. Ich regularne zażywanie jest kluczowe dla powodzenia terapii. Niestety, jak się szacuje, około połowy pacjentów przerywa kurację po sześciu miesiącach, gdy poczuje się lepiej, inni przyjmują leki rzadziej, niż zalecił lekarz. To najczęstsze powody nieskuteczności terapii.

Mierz ciśnienie codziennie

Niezależnie od podawanych farmaceutyków, istotne znaczenie ma stosowanie się do zaleceń lekarza i dokonywanie samodzielnych, codziennych pomiarów ciśnienia. O potrzebie kontroli ciśnienia ma przypominać zbliżający się Narodowy Tydzień Pomiaru Ciśnienia (11 do 17 maja). Jest to dobry moment, aby rozpocząć drogę w kierunku lepszej kontroli swego zdrowia. Systematycznych pomiarów powinni dokonywać wszyscy chorujący na nadciśnienie tętnicze, profilaktycznie zaś, każda osoba po 18. roku życia – minimum raz w roku.

Profesjonalnie ciśnienie zmierzyć może lekarz czy pielęgniarka. Możemy o to poprosić podczas każdej rutynowej wizyty w przychodni. U wielu pacjentów stres związany z badaniem wyzwala reakcję odruchową, której jednym z objawów może być tymczasowy wzrost ciśnienia tętniczego. Takie zjawisko nosi nazwę efektu białego fartucha i powoduje, że odczyt ciśnieniomierza jest zakłamany. Warto więc pomiarów dokonywać samodzielnie w domu. Zakup ciśnieniomierza to wydatek rzędu 50–100 zł. Jeśli nie możesz sobie na niego pozwolić, poproś bliskich, by sprezentowali ci takie urządzenie na urodziny lub imieniny. Najwygodniejszy w użyciu będzie aparat elektroniczny, z którego łatwo można korzystać samodzielnie. Przed wykonaniem pomiaru należy usiąść przy stole, uwolnić ramię z krępującej odzieży, odprężyć się i poczekać ok. 10 minut. Ramię, na którym dokonywany jest pomiar, zawsze powinno znajdować się na poziomie serca – dlatego właśnie podczas mierzenia ciśnienia nie powinno się go układać na oparciu krzesła czy kolanach. Jeśli są różnice we wskazaniach wartości ciśnienia na lewym i prawym ramieniu, pomiary wykonujemy na tym ramieniu, na którym zauważamy wyższe wartości. Mankiet aparatu elektronicznego należy założyć na nadgarstku. Mankiet aparatu rtęciowego lub zegarowego zakładamy tak, aby jego dolny brzeg znajdował się 2–3 cm powyżej zgięcia łokciowego i aby ściśle przylegał do ramienia. Nigdy nie należy mankietu aparatu zakładać na ubranie. Ręka powinna być wygodnie oparta o blat stołu. Po kilku sekundach aparat elektroniczny sam wskazuje wartości ciśnienia. Nie należy badać ciśnienia tuż po spożyciu kawy, zjedzeniu posiłku czy po wypaleniu papierosa. Wszystkie pomiary należy notować w specjalnym dzienniczku pomiaru wartości ciśnienia i okazywać lekarzowi podczas kontroli.

.

Nadciśnienie to choroba, która w większości przypadków przebiega bezobjawowo. Do symptomów najczęściej wymienianych przez pacjentów należą: zawroty głowy, uderzenia ciepła, niekontrolowane zaczerwienia twarzy i klatki piersiowej, pulsowanie w skroniach, szum w uszach, bezsenność czy zasłabnięcia. U osób po czterdziestce symptomem choroby może być także rozdrażnienie i impulsywność, chrapanie, duszności oraz nadmierna potliwość. Ponieważ dla skuteczności terapii znaczenie ma jak najwcześniejsze wykrycie choroby, podanych sygnałów nie należy bagatelizować.

Wartości ciśnienia:

optymalne – poniżej 120/80 mmHg

prawidłowe – 120–129/80–84 mmHg

prawidłowe wysokie – 130–139/85–89 mmHg

nadciśnienie łagodne – 140–159/90–99  mmHg

nadciśnienie umiarkowane –160–179/100–109 mmHg

nadciśnienie ciężkie – powyżej 180/110 mmHg

W ramach akcji „Cała Polska leczy nadciśnienie” zorganizowano konkurs (6.03.–19.12.2012) wiedzy na temat nadciśnienia tętniczego. Jako nagrodę można wylosować bon upoważniający do wyjazdu zagranicznego, a województwo, z którego pochodzimy, otrzyma punkt w rankingu na najlepiej kontrolujące ciśnienie województwo w Polsce. Zasady udziału są proste. Należy zarejestrować się na stronie akcji, wypełnić elektroniczny dzienniczek pomiarów ciśnienia oraz odpowiedzieć na otrzymane pytanie. Więcej na stronie: www.e-medycyna.pl.