Tylko głos

Przemówił do was Pan, Bóg wasz, spośród ognia. Dźwięk słów słyszeliście, ale poza głosem nie dostrzegliście postaci. (Pwt 4, 12)

W hebrajskim oryginale werset ten liczy tylko 14 wyrazów, niemniej z wielką siłą wyraża centralną wizję teologiczną Pisma Świętego. Oba bowiem Testamenty zaczynają się od słowa Bożego. W Księdze Rodzaju rozdziera ono ciszę nicości i objawia swą stwórczą moc: „Bóg rzekł: «Niechaj się stanie światłość!» I stała się światłość” (1, 3). Początek bytowi daje „tylko głos”, nie walka boga stworzyciela Marduka i bogini zła Tiamat, jak uczyła mitologia mezopotamska. „Przez słowo Pana powstały niebiosa i wszystkie ich zastępy przez tchnienie ust Jego (…). On przemówił, a wszystko powstało” – śpiewa Psalmista (33, 6.9). Natomiast symbolicznym otwarciem Nowego Testamentu jest Prolog św. Jana: „Na początku było Słowo [Logos] (…) Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało” (1, 1.3).

Zaproponowany przez nas werset z Księgi Powtórzonego Prawa dotyka innego istotnego wymiaru: słowo Boże jest korzeniem nie tylko stworzenia, ale również historii zbawienia. Istotnie, całe doświadczenie przeżyte przez Izrael na Synaju, zamknięte zostaje przez Mojżesza – bo to on teraz przemawia do narodu – w „słuchaniu”, które będzie fundamentem przeżywania wiary w Biblii („Słuchaj, Izraelu!”).

Wyzwolenie i ukształtowanie się w naród, jak i dar Ziemi Obiecanej, są owocem Bożego przykazania. Mojżesz schodzi z góry Synaj z dziesięcioma przykazaniami, czyli Dekalogiem, „lampą dla [moich] kroków i światłem na [mojej] ścieżce” historii (Ps 119, 105). Słowo Boże sądzi i podtrzymuje całe dzieje ludu Przymierza, ponieważ „słowo Pana jest prawe, a każde Jego dzieło oparte na wierności” (Ps 33, 4). Bóg Biblii jest zatem Bogiem objawienia, słowa, głosu (w naszym cytacie hebrajski wyraz gôl [głos, dźwięk] pojawia się aż dwa razy). Nie jest nieruchomym i niemym posągiem, jak złoty święty cielec, symbol płodności, który kapłan Aaron wznosi w dolinie synajskiej.

Wielkie znaczenie ma w tym kontekście polecenie z pierwszego przykazania: „Nie będziesz czynił żadnej rzeźby ani żadnego obrazu („postaci”, o której mowa w naszym wersecie) tego, co jest na niebie wysoko, ani tego, co jest na ziemi nisko, ani tego, co jest w wodach pod ziemią” (Wj 20, 4). Był to trudny wybór dla takiego ludu jak Izrael, spragnionego realizmu, obrazów, zewnętrznych znaków. Boga Biblii nie można, jak ognia, dotknąć, manipulować Nim, nie jest On stworzony na obraz ludzki. Poprzez sprawczą moc Bożego słowa wielbi się transcendencję Boga, Innego niż my, Jego stworzenia, i rzeczy, które zależą właśnie od Niego i od Jego majestatycznego głosu, zbawiającego i osądzającego. Psalmista mówi także: „Posłał swe słowo, aby ich uleczyć i uchronić ich życie od jamy dla nich przeznaczonej (…). Posyła swe słowo i każe im tajać. Każe wiać swemu wiatrowi, a spływają wody” (107, 20; 147, 18).

Tłumaczenie Dorota Stanicka-Apostoł