„Jezu, wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa”. Jezus mu odpowiedział: „Zaprawdę, powiadam ci: Dziś będziesz ze Mną w raju”. (Łk 23, 42–43)
Znane jest określenie ewangelisty Łukasza nadane mu przez Dantego w łacińskim utworze Monarchia jako „scriba mansuetudinis Christi”, pisarz łagodności, miłosierdzia, miłości Chrystusa. Rzeczywiście, trzecia Ewangelia – najdłuższa ze wszystkich, licząca 19 404 greckie słowa ujęte w 1151 wersów – skonstruowana jest z oświadczeń Jezusa i scen, z których przebija realizowana już w praktyce mowa programowa wygłoszona w synagodze w Nazarecie, opierająca się na cytacie z Izajasza: „Duch Pański spoczywa na Mnie, ponieważ Mnie namaścił i posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność, a niewidomym przejrzenie, abym uciśnionych odsyłał wolnymi ” (4, 18).
Jezus przyszedł na świat „odszukać i zbawić to, co zginęło” (19, 10), tak że został nazwany „przyjacielem celników i grzeszników” (7, 34). Zawsze wybierał ostatnich tego świata, ubogich, wykluczonych, wyrzuconych na margines. Symboliczny staje się zatem ostatni gest Chrystusa, który chcielibyśmy przypomnieć za sprawą Jego ostatniej rozmowy, tej ze współukrzyżowanym złoczyńcą. Greka określa go mianem kakourgos, które nie tyle wskazuje na tradycyjnie pojmowanego „łotra”, ile odnosi się – według wielu uczonych – do „przestępców” par excellence , czyli zelotów buntujących się przeciw Rzymowi, skazywanych na karę główną (właściwą dla nich) przez ukrzyżowanie.
Ciekawe, że także drugi „złoczyńca” zwraca się do Jezusa, posługując się ironicznie Jego tytułem mesjańskim „Czyż Ty nie jesteś Mesjaszem?” (23, 39). Natomiast wspomniany wcześniej towarzysz kaźni nazywa Go królem i z wiarą i nadzieją prosi: „wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa”. Jezus zaś odpowiada mu obietnicą wzmocnioną owym „dziś” rajskiej wieczności: „Dziś będziesz ze Mną w raju”. Grecki termin paradeisos (raj) jest odwzorowaniem staroirańskiego pojęcia, które w hebrajskim języku biblijnym przybrało postać pardes i początkowo oznaczało ogród, rodzaj ogrodzonego parku, a w Nowym Testamencie pojawia się tylko trzy razy: tu, następnie u św. Pawła, gdy ten opisuje swoje mistyczne uniesienie (2 Kor 12, 4) oraz w Apokalipsie, gdzie wiernym Kościoła w Efezie złożona zostaje obietnica, że zwycięzcy dane będzie „spożyć owoc z drzewa życia, które jest w raju Boga” (2, 7).
My zaś w tym miejscu zdajmy się na słowa argentyńskiego autora Jorge Luisa Borgesa, który w jednym z wierszy z pochodzącego z 1960 r. zbioru Stwórca zatytułowanym po prostu Łukasz XXIII, tak opisuje tę ostateczną godzinę: „W ogromnej męce umierania na krzyżu usłyszał pośród ludzkich złorzeczeń, że Ten, który konał obok, jest Bogiem. I rzekł Mu bez namysłu: Wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa. A niepojęty głos, który pewnego dnia osądzi wszystkie istoty, obiecał mu ze straszliwego krzyża Raj. Nic więcej nie powiedzieli sobie aż do końca…”
Tłumaczenie Dorota Stanicka-Apostoł
