Logo Przewdonik Katolicki

Katechezy katedralne: ks. Tadeusz Hanelt

Monika Białkowska
Fot.

Sześć dni czy ewolucja? Jak Pan Bóg stwarzał świat.

Kościół do XIX wieku głosił tezę, że Bóg stworzył świat w ciągu sześciu dni. Nie bardzo wiedziano, jak obronić honor Biblii, pozostając w zgodzie z naukami przyrodniczymi, których postęp pozwalał poznać, że świat nie mógł powstawać jak, jak opisuje to Księga Rodzaju. Przełom w tej kwestii przyniósł Sobór Watykański II.

 
Ojcowie soborowi orzekli, że Biblia przekazuję prawdę niezbędną do zbawienia – a informacje, które zbawienia nie dotyczą, przekazywane są zgodnie z ówczesnym stanem wiedzy. Autorzy biblijni byli dziećmi swojej epoki – ich wiedza jest dziś dla nas bardzo uboga, ale przecież i nasza dzisiejsza wiedza będzie zapewne równie uboga dla ludzi za kolejnych 1000 lat. Tak jak nie można zarzucać Kopernikowi, że jego wiedza była mniejsza niż wiedza dzisiejszych licealistów, tak i autorom biblijnym nie można mieć za złe, że nie wiedzieli o świecie tego, czego my sami dowiedzieliśmy się dopiero w XX w. Nie było żadnego świadka stwarzania świata, którego świadectwo mogłoby dotrzeć do autora biblijnego. Bóg zaś nie informował autora biblijnego, w jaki sposób stwarzał świat – to było człowiekowi niepotrzebne do zbawienia.
 
Bóg Jedyny
Opis stworzenia świata jest poematem katechetycznym, który ma przekazać prawdę o Bogu Jedynym, który jest Stwórcą całego świata. Spisujący go autor biblijny żył w V w. przed Chrystusem, w epoce perskiej. Naród Izraela był wówczas praktycznie pogański – czcił wprawdzie Boga Jahwe, ale też wielu innych bogów. Dopiero niewola babilońska uświadomiła im, że albo będą wierzyć w Jedynego Boga – albo przestaną istnieć. W takich właśnie okolicznościach powstawał opis stworzenia świata. Celem jego napisania było podtrzymywanie wiary w okolicznościach ciągłej pokusy, w pogańskim kraju pełnym świątyń bóstw. Autor biblijny napisał tekst, w którym wszystko to, co było czczone jako bóstwa: słońce, księżyc, gwiazdy, morskie potwory (krokodyle) – opisuje jako Boże stworzenia. Czytelnik miał wyciągnąć jeden wniosek: jest tylko jeden Bóg, Stwórca wszystkich rzeczy. Widać tu wyraźnie, że biblijnemu autorowi nie zależało na przekazaniu nam, jak świat powstawał, ale na opowiedzeniu, że wszystko, co stworzone, pochodzi od Boga.
 
Dramat w siedmiu aktach
Opis stworzenia z Księgi Rodzaju jest poematem opisującym świat tak, jak go wówczas rozumiano. Ziemia jest płaska, położona na wodzie jak wyspa. Woda jest pod ziemią i jest nad ziemią, ponad kopułą nieba. Pod ziemią i pod wodą znajduje się szeol. Pierwsze trzy dni stwarzania świata to stwarzanie trzech przestrzeni: światła, wód i powietrza oraz ziemi. Kolejne trzy dni, paralelne do pierwszych, są wypełnianiem przestrzeni. Przestrzeń światła wypełniona jest jego nośnikami: słońcem, księżycem i gwiazdami, przestrzeń wód i powietrza – rybami i ptakami, a przestrzeń ziemi – zwierzętami i ludźmi. Kolejność taka jest logiczna w poemacie i nie da się jej przestawić, choć nie może być zgodna z rzeczywistością – trudno przecież mówić o istnieniu na świecie światła bez jego nośników, np. słońca. Przedstawiona jest tu raczej pewne artystyczna wizja niż chronologiczny porządek, bardziej kolejne akty dramatu niż kalendarz rzeczywistych wydarzeń.
 
Pełnia i doskonałość
Kolejne akty dramatu stworzenia świata oparte są na schemacie tygodnia – siedmiu dni. To również ma swoje uzasadnienie katechetyczne, a nie historyczne. Autor biblijny chciał swoim rodakom przypomnieć o konieczności czczenia szabatu, który był jedynym wyróżnikiem Narodu Wybranego pośród narodów pogańskich. Cyfra 7 symbolizowała również w świecie starożytnym pełnią, doskonałość i skończoność: siedem dni stwarzania świata nie jest więc teologiczną doktryną, ale przypomnieniem, że świat stworzony przez Boga jest pełny i doskonały. Było to oczywiste dla ludzi, pośród których autor biblijny żył i dla których pisał.
 
Katechizm
W opisie stworzenia świata są też inne teologiczne prawdy – że Bóg jest jeden; że istniał, zanim powstał świat i pozostaje poza światem; że świat całkowicie zależny jest od Boga; że człowiek jest obrazem Boga, to znaczy ma w sobie część z Boga; że kobieta i mężczyzna są równymi sobie ludźmi. Chociaż więc opis stworzenia świata nie jest podręcznikiem nauk przyrodniczych i nie daje nam żadnej wiedzy na temat sposobu powstawania świata, to na pewno jest pierwszym i bogatym katechizmem wiary.
 

 

 

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki