Przebaczenie

„Ujrzał go jego ojciec i wzruszył się głęboko; wybiegł naprzeciw niego, rzucił mu się na szyję i ucałował go” (Łk 15, 20)

Wybitny filozof, Pascal, w swych „Myślach” tworzy dialog Boga z duszą na temat grzechów często ignorowanych przez człowieka – gdyby się ujawniły, spowodowałyby wielki dyskomfort grzesznika. Bóg jednak oświadcza: „Nie popadaj w rozpacz, ponieważ twoje grzechy zostaną ci ukazane w tej samej chwili, w której będą ci wybaczone”. Wina, nawrócenie, przebaczenie są rzeczywistościami powiązanymi ze sobą i już w Starym Testamencie często spotykamy radosną celebrację Bożego przebaczenia: „Szczęśliwy ten, któremu została odpuszczona nieprawość, którego grzech został puszczony w niepamięć” (Ps 32, 1). Słynny „De profundis” wysławia ten wielki dar, wyglądany z napięciem tak, jak strażnicy oczekują świtu. „Ty udzielasz przebaczenia [...] U Pana bowiem jest łaska i w obfitości u Niego odkupienie” (Ps 130, 4.7).

Chociaż sprawiedliwość Boża jest surowa i rozciąga się „do trzeciego i czwartego pokolenia”, to Jego miłosierna miłość jest nieskończona i rozlewa się „w tysiączne pokolenia” (Wj 20, 5-6; 34, 7). Dlatego prawo biblijne opisuje ofiarnicze ryty przebłagalne, które mają być sprawowane w świątyni; ich najwyższym wyrazem jest uroczystość Kippur, po hebrajsku „pokuta, przebaczenie”, autentyczna zbiorowa absolucja Izraela (Kpł 16). Jednak prorocy podkreślą konieczność nawrócenia serca w myśl znanego wezwania z „Miserere”: „Ty się bowiem nie radujesz ofiarą [...] Moją ofiarą, Boże, duch skruszony; nie gardzisz, Boże, sercem pokornym i skruszonym” (Ps 51, 18-19).

Nowy Testament przesiąknięty jest tematem przebaczenia, które wyrasta z miłości Boga i z nawrócenia człowieka. Niezapomniana przypowieść o synu marnotrawnym pełnym grzechu i ojcu pełnym przebaczenia, przytoczona przez Łukasza (15, 11-32), jest niemal scenariuszem historii grzechu, nawrócenia i przebaczenia. Spotkanie dwóch miłości, Boga i nawróconego, wyrażone jest  przez Jezusa we wstrząsających słowach o jawnogrzesznicy: „Odpuszczone są jej liczne grzechy, ponieważ bardzo umiłowała” (Łk 7, 47). Odpuszczanie grzechów przez Jezusa często wzbudza reakcje słuchaczy: „Któż może odpuszczać grzechy, prócz jednego Boga?” (Mk 2, 7).

Tym samym ustanowi On w Kościele „posługę jednania” (2 Kor 5, 18). Uczyni to, zapowiadając Piotrowi: „co rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązane w niebie” (Mt 16, 19), ale także apostołom: „którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone” (J 20, 23, zob. Mt 18, 18). Fundamentem tego daru, który osiągnie apogeum w sakramencie pojednania, jest śmierć Jezusa, co On sam ogłosi nad kielichem wina podczas Ostatniej Wieczerzy: „to jest moja Krew Przymierza, która za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów” (Mt 26, 28). Najstarsze „Credo”, przekazane przez Pawła, mówi, że „Chrystus umarł – zgodnie z Pismem – za nasze grzechy” (1 Kor 15, 3). Ostatnim gestem Jezusa na Krzyżu będzie przebaczenie skruszonemu łotrowi i samym krzyżującym (Łk 23, 33-43).

Chrześcijanin zatem, naśladując swego Pana i Mistrza, musi przebaczać nie „aż siedem, lecz aż siedemdziesiąt siedem razy” (Mt 18, 22), pamiętając o prośbie, którą każdego dnia zanosi w Ojcze nasz: „Odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom”. Przebaczajmy, ponieważ i nam przebaczono.

Faryzeusze - termin ten wskazuje na „oddzielonych” lub „oddzielających”, czyli na tych, którzy zachowują przepisy biblijnego Prawa. Jest to prąd w judaizmie o charakterze duchowym, otwarty na potrzeby ludu, reprezentowany przez świeckich, będący często w opozycji do prądu kapłańskiego, tak zwanych saduceuszy. Ewangelie polemizują z faryzeuszami bardziej z powodu ich hipokryzji i niekonsekwencji w postępowaniu niż doktryny, która była dość bliska niektórym naukom Jezusa.

Publikanie - słowo pochodzenia łacińskiego, tłumaczenie greckiego telónes z Ewangelii. Chodzi o poborców podatków na rzecz państwa rzymskiego. Z tego powodu byli znienawidzeni, a nierzadko okazywało się, że byli skorumpowani i nadużywali władzy. Chrystus troszczy się o doprowadzenie także do ich nawrócenia (zob. historia Zacheusza w Łk 19, 1-10).

Tłum. Dorota Stanicka-Apostoł