Swietłana Aleksijewicz w Warszawie

Autorka wspaniałych książek opisujących sowiecki i postsowiecki świat, w których oddaje głos zwykłym ludziom, uczestnikom dziejowych kataklizmów i historycznych przemian, pracuje nad kolejnym dziełem. Czy będzie czymś na miarę wspomnianego wielogłosu o Czarnobylu (który wykorzystali twórcy także znakomitego serialu HBO)? Miejmy nadzieję. Tym razem Aleksijewicz wsłuchuje się w świadectwa Białorusinów na temat ich niepodległościowego zrywu, ostatecznie spacyfikowanego przez reżim Łukaszenki. Ta książka powstaje również w Polsce, bo to u nas właśnie żyje bardzo prężna i po 2020 roku coraz liczniejsza (obecnie szacowana na około 300 tysięcy), społeczność białoruska. I to właśnie Białorusini stanowili większość audytorium podczas autorskiego wieczoru Aleksijewicz w MSN.

Przyznam, że odczułem wielką satysfakcję, radość, a może nawet dumę, uświadamiając sobie, że oto Warszawa staje się forum wymiany wolnej myśli pomiędzy przedstawicielami ciemiężonego, białoruskiego społeczeństwa a kimś, kto jest dla młodej generacji tego społeczeństwa niewątpliwym autorytetem, sumieniem, przewodnikiem. Pomyślałem, że dziś Warszawa staje się dla Białorusinów tym, czym dla Polaków przez całe dziesięciolecia komuny (nie wspominając już o czasach Wielkiej Emigracji) był Paryż.

Ale autorka wspaniałego wielogłosu Wojna nie ma w sobie nic z kobiety nie mówiła im tylko „Nie wiem”, które tak mnie poruszyło. Mówiła o nadziei, o solidarności i o tym, że wierzy, iż Białorusini, którzy są dziś rozsiani po Europie, kiedyś powrócą do ojczyzny i będą kształtować jej oblicze. I zachęcała, by myśleli w takich właśnie kategoriach i by się do tego przygotowywali, jak najlepiej wykorzystując pobyt za granicą, kształcąc się, nawiązując międzynarodowe kontakty i poznając świat.

Warto pamiętać, że ważną duchową i kulturotwórczą rolę dla młodej generacji Białorusinów odgrywa Kościół katolicki w Polsce, organizując dla nich wsparcie duszpasterskie. Choć większość z nich wyznaje prawosławie, to około 15 proc. stanowią katolicy. Ich duszpasterstwa pracują w Warszawie i innych wielkich miastach. Przybywający do nas ze Wschodu sąsiedzi chcą uniknąć zarówno całkowitej asymilacji, jak i tworzenia zamkniętych, białoruskich enklaw. Nasi duszpasterze doskonale to rozumieją. „Mam nadzieję, że będziemy współtworzyć Kościół otwarty, powszechny, w którym każdy może znaleźć swoje miejsce i modlić się w swoim języku” – powiedział ks. Leszek Kryża, który niedawno został pierwszym Krajowym Koordynatorem Duszpasterstwa Białorusinów w Polsce.

Tak, dokonuje się u nas cicha, acz piękna i systematyczna praca na rzecz Białorusinów – ich godności, cywilizacyjnego i duchowego rozwoju oraz wolności. Obyśmy, niebawem, wspólnie mogli się nią cieszyć.