Nadzieja i wspólnota

Nadzieja jest twórcza

Nadzieja chrześcijańska nie oznacza, że mamy uciec od świata, od ziemskich zadań i trudności, lecz podobnie jak Chrystus musimy zakosztować życia w całej jego różnorodności. W Ewangelii św. Mateusza jest taka piękna scena tuż po zmartwychwstaniu Chrystusa. O świcie kobiety przychodzą do grobu, aby dopełnić pogrzebowych rytuałów i przeboleć stratę po Mistrzu. Spotykają jednak aniołów, którzy twierdzą, że Pan powstał z martwych i wysyłają kobiety do pozostałych uczniów. Ciekawe, że według św. Mateusza do pierwszego spotkania obu Marii ze zwycięskim Panem dochodzi dopiero wtedy, kiedy niewiasty wyruszają w drogę, by powiadomić o wszystkim apostołów. Chrystus nie objawia się im przy grobie, lecz podczas wypełniania misji: idą z Dobrą Nowiną do wspólnoty uczniów. Jezus towarzyszy kobietom, idąc ich śladami i umacnia je. Podobnie Chrystus idzie z nami, gdy wypełniamy naszą nadzieję, czyli chrześcijańskie powołanie: małżonka, księdza, wdowy, osoby samotnej, zakonnika.

Benedykt XVI, podobnie jak francuski filozof Gabriel Marcel, uważa, że nadzieja jako cnota związana jest bardziej z byciem niż z posiadaniem. Rozpacz, która zabija w człowieku nadzieję, doprowadza go do przekonania, że jest już kompletnie opuszczony i osamotniony. Zostaje niejako sam z sobą. Nie widzi sensu. Oczywiście jest to nieprawda. Rozpacz ucina w świadomości człowieka jakiekolwiek więzy miłości. Wtedy wydaje mu się, jakby zapadał się w nicość, w otchłań, w bezrelacyjność. Rozpacz unieruchamia w pasywności. Natomiast nadzieja połączona z miłością jest twórcza, otwarta na spotkanie. Bo tylko „ten, którego kochają, zostanie zbawiony” – jak pisze ks. Jan Twardowski w wierszu Zbawiony. Wypływa z doświadczenia wspólnoty i do niej prowadzi. Z tego samego powodu nadzieja nie jest pasywnym i bezradnym oczekiwaniem na koniec. Kiedy w trakcie mszy świętej modlimy się, abyśmy „pełni nadziei oczekiwali przyjścia naszego Pana”, prosimy o wewnętrzne wyposażenie do wypełniania misji w tym świecie. Prosimy, abyśmy nie ulegli zniechęceniu. W Ewangelii według św. Mateusza Jezus wyraźnie pokazuje, że czuwanie i oczekiwanie pełne nadziei polega na aktywnej zmianie tego świata, na zwróceniu się ku bliźnim.

Wspólnota oczyszcza z iluzji ego

W encyklice o miłości Benedykt XVI pisze, że „istnieje głęboka komunia między naszymi istnieniami, poprzez wielorakie współzależności są ze sobą powiązane. Nikt nie żyje sam. Nikt nie grzeszy sam. Nikt nie będzie zbawiony sam. Nieustannie w moje życie wkracza życie innych: w to, co myślę, mówię, robię, działam. I na odwrót, moje życie wkracza w życie innych: w złym, jak i w dobrym”. Te współzależności, które tworzymy w Ciele Chrystusa, ale także szerzej – w świecie, często konfrontują nas, wydobywają z naszego serca to, co stwarza przeszkody na drodze do przyjęcia Boga i bliźnich. Bycie we wspólnocie ma nas wyzwolić ze zgubnego wpływu skupienia na sobie.

Pewnego razu ktoś zwrócił mi uwagę w prywatnej wymianie wiadomości na Messengerze, że napisałem w poście niewłaściwy tytuł książki. Odpowiedziałem, że zaczerpnąłem cytat z powieści opatrzonej dokładnie takim tytułem, jaki podałem w swoim tekście. – To niemożliwe. Nigdy się z takim nie spotkałem – oznajmił mój rozmówca. Jakże się zdziwił, kiedy okazało się, że jednak istnieje książka pod takim tytułem. Wtedy oświeciło także i mnie, że wszyscy, jeśli tak można powiedzieć, przesiewamy rzeczywistość przez sita naszego doświadczenia i poznania. Sądzimy, że wygląda ona zawsze tak, jak nam się wydaje. Próbujemy ją nagiąć do siebie albo stawiamy siebie w jej centrum i nie lubimy, gdy nagle nasza pozorna „wszechwiedza” zostanie podważona. Taką „niewygodną” rolę kontestacji naszego wybujałego ego pełni wobec nas wspólnota zakorzeniona w nadziei. Pozbawia nas wielu iluzji, co niewątpliwie boli. Jednak dzięki niej jesteśmy oczyszczani.

Gwiazdy nadziei

Jednak o wiele więcej otrzymujemy przyjemnych dobrodziejstw dzięki nadziei we wspólnocie niż tych mniej przyjemnych. Benedykt XVI pisze w encyklice o nadziei: „Życie jest niczym żegluga po morzu historii, często w ciemnościach i burzy, w której wyglądamy gwiazd wskazujących nam kurs”. Nie mam wątpliwości, że tymi gwiazdami, dzięki którym nawigujemy nasze życie, często stają się nasi bracia i siostry w wierze. Któż z nas się czasem nie zawaha? Kto nie potrzebuje dobrego słowa i pociechy? Kto nie chce czasem zwierzyć się drugiemu i zostać wysłuchanym? We wspomnianej już encyklice o miłości Benedykt XVI dzieli się poruszającą intuicją na temat związku naszej otwartości wobec bliźnich z poznaniem objawiającego się Boga: „Jedynie moja gotowość do wyjścia naprzeciw bliźniemu, do okazania mu miłości, czyni mnie wrażliwym również na Boga. Jedynie służba bliźniemu otwiera mi oczy na to, co Bóg czyni dla mnie i na to, jak mnie kocha” (nr 18).

Miłość przyciąga miłość. Nie czytanie o Bogu otwiera nam oczy serca na Jego aktywną obecność, lecz miłość bliźniego. Powoduje ona, że widzimy to, co niewidzialne. Kiedy się czyni miłość, to się ją również wszędzie dostrzega. Ale równie dobrze można by w miejsce Boga w powyższym zdaniu wstawić nadzieję. Kocham, bo mam nadzieję, ale też im bardziej kocham, tym jej siła wydaje się wzrastać. Na końcu encykliki o nadziei Benedykt XVI pisze, że „jako chrześcijanie nie powinniśmy pytać się jedynie: jak mogę zbawić samego siebie. Powinniśmy również pytać, co mogę zrobić, aby inni zostali zbawieni i aby również dla nich wzeszła gwiazda nadziei. Wówczas zrobię najwięcej także dla własnego zbawienia”.