Kościół: barometr i busola

Jeden ze znanych socjologów stwierdził ostatnio z niesmakiem, że „polski Kościół jest chorobliwie zachowawczy, tradycjonalistyczny, ślepy i głuchy na dynamiczne przemiany świata”. Ta jednostronna diagnoza to dobry pretekst, by zastanowić się nad naturą i rolą Kościoła w świecie: jaki jest, jaki powinien być, co jest jego niepowtarzalną misją i jak się z niej wywiązuje.

Ilustracją, która pomoże nam podjąć tę refleksję, są dwa przyrządy znane dobrze wszystkim żeglarzom: barometr i busola. Barometr wskazuje nam zawsze aktualną wartość ciśnienia atmosferycznego, pozwala dostrzegać jego zmiany, wahania, trendy. Natomiast busola nieustannie wskazuje jeden niezmienny kierunek: północ. Barometr rejestruje stan faktyczny i dostosowuje się do bieżącej sytuacji; busola stanowi niezmienny, absolutny punkt odniesienia. Obydwa przyrządy są niezbędne i każdy ma swoją dziedzinę zastosowań: barometr mierzy ciśnienie; busola wskazuje kierunek. Nie da się barometrem wytyczyć trasy, ani busolą zarejestrować pogody. Trzeba zatem docenić przydatność każdego z przyrządów i nauczyć się je właściwie stosować.

Czy ta ilustracja uczy nas czegoś o Kościele? Kościół jest jak busola. Jego zadaniem jest wskazywanie niezmiennego kierunku ludzkich dziejów pośród burz i nawałnic świata. Człowiek potrzebuje w życiu punktu odniesienia, celu, kierunku i pewności drogi, którą zmierza. To może dać nam właśnie Kościół. Kościół zakorzeniony w Bogu, oparty na niezmiennej prawdzie, wierny swojej misji i zasadom Ewangelii. A to oznacza, że Kościół z samej swej natury musi być „konserwatywny” – o ile to słowo w ogóle jakoś oddaje istotę posłannictwa Kościoła.

 Ale przypatrzmy się jeszcze naszej ilustracji: busola wskazuje precyzyjnie kierunek bieguna północnego dlatego, że istnieje pole magnetyczne Ziemi. Bez magnetyzmu byłaby tylko nieprzydatnym gadżetem. Kościół może być niezawodnym drogowskazem tylko dlatego, że istnieje Bóg, Stwórca człowieka, całego stworzenia i praw natury. Człowiek jest stworzony według projektu Boga, na Jego obraz i podobieństwo. Do istoty człowieczeństwa należy zdolność poznawania, kochania i podejmowania decyzji. A w Bogu mamy idealny wzorzec, do którego powinniśmy się upodobniać. Wzorzec ten jest wpisany w ludzką naturę, a Słowo Boże jest jakby instrukcją obsługi, która pomaga nam odpowiednio funkcjonować. Na straży tego wszystkiego stoi właśnie Kościół.