Praca nadliczbowa i w dni wolne

Przepisy kodeksu pracy przewidują możliwość pracy w nadgodzinach oraz w niedziele i święta. Jednak wyraźnie ograniczają możliwość takiej pracy. Praca w godzinach nadliczbowych dopuszczalna jest w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii.

Ponadto praca w godzinach nadliczbowych dopuszczalna jest w razie szczególnych potrzeb pracodawcy. Według przepisów prawa pracy można przepracować 150 godzin nadliczbowych w ciągu roku. Jednak w regulaminie pracy lub układzie zbiorowym albo w umowie o pracę pracodawca może ustalić inną liczbę godzin nadliczbowych.

Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje dodatek w wysokości 100 proc. wynagrodzenia za pracę nadliczbową przypadającą w nocy lub w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, albo w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub święto.

Dodatek w wysokości 50 proc. przysługuje pracownikowi za pracę w godzinach nadliczbowych w każdym innym dniu niż wyżej wymienione. Na pisemny wniosek pracownika, pracodawca może udzielić pracownikowi, w tym samym wymiarze, czasu wolnego od pracy w zamian za czas przepracowany w nadgodzinach. Ponadto pracodawca może również bez wniosku pracownika udzielić mu czasu wolnego w zamian za pracę w nadgodzinach, ale wyłącznie do końca okresu rozliczeniowego i to w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. Należy też dodać, że pracownikowi, który otrzymał czas wolny od pracy, nie przysługuje już dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.

Pracodawca ma obowiązek zorganizowania tak pracy, aby godziny nadliczbowe zdarzały się tylko sporadycznie. Dlatego też, jeżeli w umowie o pracę zapisany został ośmiogodzinny dzień pracy, to pracownik w ciągu tych ośmiu godzin powinien wykonać swoją pracę, bez konieczności pracy w nadgodzinach. 

Przepisy prawa pracy pozwalają również na pracę w niedziele i święta, w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia albo w celu usunięcia awarii. Ponadto praca w dni wolne możliwa jest przy pracy zmianowej, w ruchu ciągłym oraz w innych przypadkach szczegółowo wymienionych w kodeksie pracy. Za pracę w dni wolne pracodawca musi zapewnić pracownikowi inny dzień wolny od pracy.