Drogowskazy dla Kościoła

Zamysł zwołania pierwszego w trzecim tysiącleciu Synodu Archidiecezji Poznańskiej został ogłoszony przez księdza arcybiskupa Stanisława Gądeckiego w orędziu telewizyjnym na Boże Narodzenie 2003 roku. Prace synodu zainaugurowała uroczysta Msza Święta odprawiona y g w katedrze poznańskiej 18 kwietnia 2004 r. W wygłoszonej wówczas homilii metropolita poznański określił zadanie, jakie stawia przed synodem: jak na progu trzeciego tysiąclecia, w świetle pontyfikatu Jana Pawła II, wieloletniego nauczania Papieża Polaka oraz dokumentów II Polskiego Synodu Plenarnego, Kościół w archidiecezji poznańskiej czynić szkołą człowieczeństwa, wspólnoty, kultury i wiary.

Prace przygotowawcze

 Najpierw, jeszcze w kwietniu 2004 r., Komisja Główna Synodu (w skład której obok księdza arcybiskupa Stanisława Gądeckiego weszli księża biskupi pomocniczy, członkowie Sekretariatu Synodu oraz Zespołu Prawnego Synodu) przygotowała podstawowe dokumenty niezbędne dla zorganizowania postawionych zadań. Opracowano regulamin synodu i harmonogram prac, powołane zostały 32 komisje synodalne. Na przełomie maja i czerwca 2004 r. arcybiskup metropolita wydał dwa dekrety powołujące parafialne zespoły synodalne (PZS) oraz młodzieżowe zespoły synodalne (MZS). W sumie powstało 771 takich zespołów, skupiających blisko 10 tys. wiernych. Zgodnie z harmonogramem synodu, w okresie od września do grudnia 2004 r. PZS i MZS, przygotowując się do prac nad dokumentami synodalnymi, przestudiowały naukę Katechizmu Kościoła Katolickiego o Kościele. W tym samym czasie komisje synodalne przygotowały pierwszą wersję dokumentów opracowanych według jednolitego schematu: analiza sytuacji duszpasterskiej w archidiecezji poznańskiej – nauczanie Kościoła – zadania. Komisja Główna Synodu spotykała się z przewodniczącymi komisji synodalnych dla zorientowania się w kierunkach prac.

 W 2005 roku w trzech kolejnych numerach „Biuletynu synodalnego” opublikowano dokumenty skierowane do dyskusji w parafialnych zespołach synodalnych. W wyniku tych dyskusji do Sekretariatu Synodu wpłynęło kilka tysięcy protokołów zawierających wnioski i postulaty. Zostały one uporządkowane i przekazane komisjom synodalnym, które przygotowały drugą wersję dokumentów synodalnych. Te poprawione dokumenty Komisja Główna Synodu skierowała pod głosowanie na trzech sesjach plenarnych synodu, które odbyły się w kościele Nawiedzenia NMP w Poznaniu w dniach 29 kwietnia, 30 września i 9 grudnia 2006 roku. 363 uczestników sesji plenarnych (kapłanów, osób życia konsekrowanego i osób świeckich) w głosowaniu przyjęło wszystkie dokumenty wymaganą większością 2/3 głosów.

Redakcja dokumentów

 3 marca 2006 roku ksiądz arcybiskup Stanisław Gądecki wydał dekret ustanawiający Komisję Redakcyjną dokumentów końcowych synodu. Komisja przystąpiła do prac po zakończeniu sesji plenarnych i do połowy 2008 roku przygotowała redakcję dokumentów synodalnych w dwóch tomach: pierwszym, noszącym tytuł „Dokumenty” – zawierającym pastoralne opracowania przygotowane przez komisje synodalne, i drugim, noszącym tytuł „Statuty” – zawierającym zapisy prawne, które wraz z aneksami stanowią zbiór prawa partykularnego archidiecezji poznańskiej. Nie sposób streścić całości spraw, które podjęte zostały w dokumentach synodalnych. W pierwszym tomie opisana jest bardzo szeroka panorama działalności pastoralnej Kościoła w archidiecezji poznańskiej: najpierw problematyka dotycząca Ludu Bożego, czyli osób tworzących Kościół w naszej archidiecezji (arcybiskup poznański, biskupi pomocniczy, prezbiterzy, instytuty życia konsekrowanego i stowarzyszenia życia apostolskiego, wierni świeccy); następnie różnorakie zagadnienia ujęte w trzy rozdziały: „Martyria”, „Liturgia”, „Diakonia”. Rozdział noszący tytuł „Martyria” omawia zagadnienia związane z: przepowiadaniem słowa Bożego (posługa przepowiadania, duszpasterstwo biblijne, nauka społeczna Kościoła, Wydział Teologiczny UAM, katechizacja, szkolnictwo katolickie), posługą duszpasterską (duszpasterstwa: specjalistyczne, dzieci i młodzieży, duszpasterstwo akademickie, duszpasterstwo rodzin), działalnością różnych grup katolików świeckich (ruchy, stowarzyszenia i organizacje katolickie, nauka i kultura, środki społecznego przekazu). Rozdział zamyka opis form dialogu ze światem prowadzonego przez Kościół w archidiecezji poznańskiej (dialog ekumeniczny, międzyreligijny i światopoglądowy, ewangelizacja, misje). W kolejnym rozdziale zatytułowanym „Liturgia” przedstawione są zagadnienia związane ze sprawowaniem kultu Bożego (sakramenty święte, pozostałe akty kultu Bożego, służba liturgiczna, czasy i miejsca pielgrzymkowe, beatyfikacje i kanonizacje). Trzeci rozdział „Diakonia” podejmuje sprawy związane z posługą rządzenia w Kościele (władza arcybiskupa poznańskiego, dekanaty i parafie, świeccy pracownicy kościelni, kościelne dobra doczesne, posługa charytatywna, budownictwo kościelne i ochrona zabytków, cmentarze). Już tylko samo wymienienie tytułów ukazuje, jak szeroki jest zakres tematów, którymi zajął się synod.

Tom prawny

 Drugi tom dokumentów synodalnych, mający charakter prawny, ułożony został według tego samego schematu rzeczowego. Zawiera on „kodeks” prawa partykularnego, czyli te zapisy prawa kościelnego, które obowiązują w sposób szczególny na terenie archidiecezji poznańskiej. Pomoże to z pewnością zarówno kapłanom, jak i wiernym świeckim rozwiązać święte, muzyka i śpiew kościelny, kult maryjny, sanktuaria i duszpasterstwo w kancelarii parafialnej czy w różnych sytuacjach duszpasterskich (chrzest, bierzmowanie, katechizacja itp.). Cennym uzupełnieniem tego tematu jest wielostronicowy wykaz źródeł oraz około 40-stronicowy indeks tematyczny.

135 posiedzeń, 1400 stron

 W obu tomach liczących w sumie około 1400 stron nie należy szukać sensacji. Opisana została rzetelnie sytuacja, w jakiej znajduje się Kościół w archidiecezji poznańskiej i podano szereg wskazań, których realizacja powinna pomóc w ożywieniu jego działalności. Dokumenty synodu, zbierając całość rozproszonych dotąd opracowań i aktów prawnych, uporządkowały je, przez co stają się one teraz bardziej dostępne. W czerwcu 2008 r. Komisja Główna Synodu po 135 posiedzeniach zakończyła swoje prace, przekazując dokumenty synodu księdzu arcybiskupowi metropolicie. Abp Stanisław Gądecki, po dokonanej przez siebie korekcie tych dokumentów, przekazał je do druku. 23 listopada br. podczas uroczystej Mszy św. sprawowanej w katedrze poznańskiej ksiądz arcybiskup metropolita podpisze „Dekret promulgujący Dokumenty i Statuty Synodu Archidiecezji Poznańskiej (2004–2008)”. Dekret ten stanowi, że Dokumenty i Statuty Synodu Archidiecezji Poznańskiej (2004–2008) stanowić będą prawo obowiązujące w archidiecezji poznańskiej od dnia 1 stycznia 2009 r. Pozostanie zatem trudne i ważne zadanie zapoznania się z tymi dokumentami i wprowadzenia w życie ich zapisów. Z zadania tego nikt, kto należy do Kościoła w archidiecezji poznańskiej, nie powinien czuć się zwolniony.