Logo Przewdonik Katolicki

Piewcy Kujaw

Krystyna Pawłowska
Fot.

W Muzeum Etnograficznym we Włocławku czynna jest wystawa pt. Kujawiacy w opisach, ikonografii i sztuce XIX i XX wieku. U progu nowego roku szkolnego zachęcam do jej obejrzenia zwłaszcza młodzież szkolną, która winna poznać korzenie rodzimej kultury. O merytorycznej zawartości wystawy pisałam już na łamach Ładu Bożego (nr 30 z 23 lipca 2006). Obecnie pragnę...

W Muzeum Etnograficznym we Włocławku czynna jest wystawa pt. „Kujawiacy w opisach, ikonografii i sztuce XIX i XX wieku”. U progu nowego roku szkolnego zachęcam do jej obejrzenia zwłaszcza młodzież szkolną, która winna poznać korzenie rodzimej kultury.

O merytorycznej zawartości wystawy pisałam już na łamach „Ładu Bożego” (nr 30 z 23 lipca 2006). Obecnie pragnę zwrócić uwagę na kilku dziewiętnastowiecznych badaczy, którzy przebywając z różnych powodów na Kujawach, obok codziennych zajęć, z pasją oddawali się zainteresowaniom folklorystycznym.

Pierwszym piewcą Kujaw był Feliks Jaskólski, podchorąży Pułku 7. Piechoty Liniowej Wojska Polskiego. Przebywając ze swym pułkiem w okolicach Radziejowa, ten wnikliwy obserwator życia wiejskiego i wrażliwy poeta napisał sielankę kujawską pt. „Pasterze na Bachorzy”, wydaną w Warszawie w 1827 r. W tym wyjątkowym dziele autor przedstawił zwyczaje pasterskie ludu na rozległych łąkach Bachorzy. Zamieszczony przez niego opis kujawskiego stroju jest cennym źródłem etnograficznym.

Innym wyjątkowym badaczem był Władysław Matlakowski (1851 [50?]-1895), zdolny warszawski chirurg i redaktor „Gazety Lekarskiej”. Poślubiwszy w 1885 r. Julię Zaborowską ze Zbijewa na Kujawach, podczas wakacji spędzanych w rodzinnym majątku żony z zamiłowaniem zbierał i gromadził tamtejszy folklor muzyczny i słowny. Zgromadzone materiały publikował w ogólnokrajowych pismach. W prezentowanym na wystawie muzealnej miesięczniku geograficzno-etnograficznym „Wisła” znajduje się opublikowane przez niego opowiadanie ludowe spod Chodcza, jak również pieśń dożynkowa i oracja weselna ze Zbijewa. Artykuł zilustrowany jest interesującym rysunkiem korony weselnej panny młodej. Matlakowski był nie tylko dobrym chirurgiem, lecz także sprawnym rysownikiem. Zmarł na gruźlicę w Zbijewie, w wieku 45 lat; spoczywa na cmentarzu w Chodczu.

Z kujawską ziemią związany był także Józef F. Bliziński (1827-93), urodzony w Warszawie. Pochodził z rodziny ziemiańskiej związanej z Kujawami. W 1845 r. krótko gospodarował w odziedziczonych majątkach w Choceniu i Bodzanowie. Był literatem i tłumaczem, zwłaszcza literatury francuskiej, a ponadto zamiłowanym ludoznawcą. W latach 1860-61 opublikował wiele artykułów dotyczących Kujaw, np. w warszawskiej „Gazecie Codziennej”. Za udział w powstaniu styczniowym na wiele miesięcy trafił do więzienia; po zwolnieniu, w latach 1865-73, już jako rezydent, przebywał w majątkach na Kujawach (Bodzanowo, Sędzin i Siniarzewo). Zbierał materiały etnograficzne, współpracując ściśle z Oskarem Kolbergiem, przygotowującym do druku dwa tomy „Kujaw” z jego wiekopomnego dzieła „Lud. Jego zwyczaje...”. Był ponadto autorem haseł słownikowych o Kujawach, m.in. w Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda, którą także można zobaczyć na wystawie.

Gdy mowa o etnografii Kujaw, nie sposób pominąć fundamentalnych badań wspomnianego Oskara Kolberga, który przebywał tu wiele miesięcy, goszcząc w okolicznych dworach. Dowodzi tego bogata korespondencja, jaką prowadził z przedstawicielami tutejszego ziemiaństwa: Antonim Morzyckim z Ruszkowa, Michałem Sokołowskim z Głuszyna, Adolfem Biesiekierskim z Bodzanowa. Bez ich pomocy i wsparcia finansowego wydane w 1867 r. w Warszawie dwa tomy „Kujaw” na pewno miałyby skromniejszy wymiar. Warto na koniec podkreślić, że przyjaciel i współpracownik Kolberga Adolf Biesiekierski był także zdolnym publicystą i rysownikiem. Swoje materiały z Kujaw ogłaszał w warszawskim „Tygodniku Ilustrowanym”. Tamże w 1863 r. zamieścił, wykonane na podstawie własnych rysunków z natury, ciekawe drzeworyty przedstawiające Kujawiaków. W „Tygodniku Ilustrowanym” zamieszczono także (w 1868 r.) inne ciekawe drzeworyty, przedstawiające „Typy kujawskie”, wykonane na podstawie zdjęć włocławskiego „fotografisty” Władysława M. Majorkiewicza, pioniera fotografii na Kujawach. Wszystkie te ryciny również można zobaczyć na wystawie prezentowanej w Muzeum Etnograficznym we Włocławku.

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki