Królewskie miasto

Pyzdry to miejscowość licząca ponad trzy tysiące mieszkańców, położona na prawym brzegu Warty, przy drodze z Wrześni do Kalisza.

Mieszkańcy Pyzdr z dumą podkreślają królewski rodowód swojego miasta i pieczołowicie pielęgnują resztki zachowanych pamiątek historycznych.

Pierwsza wzmianka o Pyzdrach pochodzi z 1232 roku. W XIII wieku stał tu gród warowny z osadą targową, a pierwszy kościół parafialny datowany jest na X-XI wiek. Prawo lokacyjne nadał miastu książę Bolesław Pobożny, który podobnie jak później Przemysł II często gościł w Pyzdrach. Jednak najbardziej związany z tym miastem był Kazimierz Wielki, któremu mieszkańcy tego miasta uratowali życie.

W kronice Jana Długosza odnaleźć można zapis mówiący o tym, że syn Władysława Łokietka przebywał w Pyzdrach w czasie najazdu Krzyżaków w 1331 roku. Młodemu jeszcze wówczas królewiczowi, dzięki pomocy mieszkańców Pyzdr, udało się przedostać na drugi brzeg Warty i umknąć najeźdźcom. Miasto zostało zdobyte przez Krzyżaków, którzy w odwecie za udzielenie pomocy Kazimierzowi krwawo rozprawili się z mieszczanami, a gród złupili i podpalili. Król Kazimierz Wielki w dowód wdzięczności za uratowanie mu życia odbudował gotycki zamek, a miasto otoczył murami. Na pamiątkę tamtego wydarzenia od wielu lat, w ostatnią niedzielę sierpnia, odbywa się "Bieg Kazimierzowski" , którego trasa liczy około 15 km.

W kolejnych wiekach Pyzdry były jeszcze wielokrotnie niszczone przez zawieruchy wojenne. Najpierw w 1656 roku, w trakcie najazdu Szwedów. Później, w okresie konfederacji barskiej, miała tam miejsce potyczka między Rosjanami a oddziałami konfederatów. Rosjanie nie mogli przemóc polskiego oporu, więc podpalili miasto. Podczas zaborów Pyzdry były najdalej wysuniętym na zachód miastem carskiej Rosji. Kiedy wybuchały powstania, najpierw listopadowe (1830 r.), a później styczniowe (1863 r.), w tym przygranicznym mieście gromadzili się ochotnicy, którzy przekradali się do oddziałów powstańczych.

We wspomnianym okresie w Pyzdrach znajdowały się dwa kościoły: parafialny pw. Narodzenia NMP oraz przyklasztorny pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela. Jednak w 1864 roku, w wyniku represji zastosowanych przez zaborcę po powstaniu, władze carskie dokonały kasaty konwentu franciszkańskiego w Pyzdrach. Kościół został przejęty przez diecezję, a część klasztoru w późniejszym okresie przeznaczono na muzeum regionalne.

Dwa kościoły

Historia parafii pw. Narodzenia NMP w Pyzdrach jest bogata, jak i burzliwa zarazem. W jej dziejach odbija się bowiem trudna i krwawa historia tego urokliwego miasta. Początkowo parafia ta była bardzo rozległa. Z biegiem lat zostały z niej wydzielone nowe wspólnoty parafialne w: Czeszewie, Mikuszowie, Wszemborzu, Kołaczkowie oraz Gorazdowie. Obecny kościół parafialny pw. Narodzenia NMP zbudowano przed 1265 rokiem. Podczas najazdów był on niszczony przez Krzyżaków, Szwedów, Rosjan. Wielokrotnie płonął, ale zawsze był odbudowywany. W XIX wieku kościół otrzymał barokowy wystrój, a pod koniec XX wieku został zregotyzowany. Podobne koleje losu przechodził kościół pofranciszkański pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela, do którego przylegają budynki klasztorne. Ciekawostką są freski świętych w krużgankach klasztornych, które wykonał poznański franciszkanin Adam Swach. Na jednym z malowideł można odnaleźć autoportret malarza.

Wspólna sprawa

Dwa zabytkowe kościoły od wieków służą mieszkańcom Pyzdr. Przez lata poprzednicy obecnego proboszcza, ks. prałata Jana Andrzejczaka, dbali o nie w miarę swych możliwości. Jednak kiedy ksiądz Andrzejczak rozpoczął w 1991 roku swą posługę w Pyzdrach, trzeba było natychmiast podjąć prace konserwatorskie we wnętrzach świątyń. Należało także uporać się z wilgocią, która poważnie niszczyła mury kościoła pofranciszkańskiego. Niezbędne okazały się też remonty dachów. Ksiądz prałat zabrał się do pracy z ogromną energią. - Staramy się przywrócić dawną świetność wszystkim parafialnym budowlom - tłumaczy ks. Andrzejczak. Dzięki jego staraniom wyremontowane zostały dachy na budynkach klasztornych i kościołach. To niełatwe zadanie, gdyż powierzchnia dachów wynosi kilka tysięcy metrów kwadratowych. Kolejno restaurowane są wnętrza świątyń oraz przeprowadzane prace konserwatorskie elewacji. W trosce o rozwój duchowy wiernych mieszkających poza Pyzdrami wybudowana została druga kaplica filialna pw. MB Fatimskiej w Rudzie Komorskiej (pierwsza od 1985 roku służy mieszkańcom w Górnych Grądach). - Wszystkie prace, budowa tej kaplicy, renowacje obrazów i konserwacje ołtarzy w kościołach w Pyzdrach realizowane są dzięki niezwykłej życzliwości i przy ogromnym wsparciu wspólnoty parafialnej oraz miejscowych władz samorządowych - tłumaczy ks. prałat Jan Andrzejczak. Miejscowy proboszcz troszczy się nie tylko o sprawy materialne parafii. Równie ważna jest troska o rozwój duchowy wiernych. W parafii działa schola liturgiczna i Wspólnota Żywego Różańca. Pracę rozpoczyna Akcja Katolicka. - Mam nadzieję, że aktywność wszystkich tych grup będzie nadal owocna, a działalność członków Akcji Katolickiej będzie budzić świadomość współodpowiedzialności za Kościół i przyczyni się do włączenia wielu parafian w różne formy apostolatu świeckich w naszej parafii - mówi z nadzieją ks. Andrzejczak.