Powstrzymać epidemię

Wirus grypy przenosi się drogą kropelkową - w kropelkach wydzielin z dróg oddechowych w czasie kaszlu, kichania, rozmowy. Potrafi dość szybko mutować, dlatego co roku krąży już inny jego rodzaj. Z tego powodu szczepienia należy powtarzać. To się po prostu opłaca. Koszt szczepionki przeciw grypie to 25-30 zł, a koszt leczenia grypy bez powikłań to 50 do 200 zł. Niestety, grypa toruje drogę innym groźnym wirusom i bakteriom. Wywołane przez nie powikłania mogą doprowadzić nawet do zgonu. Tzw. nadkażenia, głównie bakteryjne, mogą się pojawić już pięć dni po zakażeniu. Objawami powikłań pogrypowych są m.in.: wysoka, przedłużająca się gorączka, szybki i świszczący oddech, trudności w oddychaniu, ból w klatce piersiowej, niechęć do picia. Często po okresie ostrej infekcji i poprawie stanu zdrowia na 1-2 dni gorączka wraca i pojawia się męczący kaszel. Objawy te mogą zwiastować zapalenie płuc. Zmiany zachowania, np. utrudniony kontakt z chorym i uporczywe wymioty mogą świadczyć o powikłaniach mózgowych. Jednym z najgroźniejszych powikłań pogrypowych jest zapalenie mięśnia sercowego, które może doprowadzić do jego niewydolności. Duży procent pacjentów oczekujących na przeszczep serca swój stan "zawdzięcza" właśnie powikłaniom pogrypowym. U kobiet w ciąży grypa może wywołać powikłania i ryzyko poronienia. Naukowcy odkryli, że ryzyko zachorowania dziecka na schizofrenię zwiększa się trzykrotnie, jeżeli w pierwszej połowie ciąży matka zaraziła się wirusem grypy. U przewlekle chorych grypa może zaostrzyć objawy choroby podstawowej.

Przepis na pandemię

- Stałym rezerwuarem wszystkich wirusów grypy jest dzikie ptactwo wodne. Może następować transmisja wirusów od ptactwa dzikiego do ssaków i ptactwa domowego. Kilka lat temu wirus ptasiej grypy zaczął się rozprzestrzeniać w Azji właśnie dlatego, że nie zachowano środków ostrożności. Na jednym targowisku obok siebie umieszczono klatki z ptactwem dzikim oraz hodowlanym i doszło między nimi do wymiany wirusów. Trzeba było wybić miliony ptaków. Były one zagrożeniem dla ludzi, gdyż wirus z ptaków może przechodzić na człowieka. Na szczęście ptasia grypa nie przenosi się z człowieka na człowieka. Niestety, może to być tylko kwestią czasu. Dużą rolę w transmisji wirusów odgrywają świnie. Zwierzę to może jednocześnie zarazić się wirusami ludzkimi i ptasimi. To stwarza ryzyko wymiany fragmentów genomu wirusa grypy, co jest jednym ze źródeł powstawania jego mutacji. Jeśli zmutowany wirus ptasiej grypy posiądzie kiedyś zdolność przenoszenia się z człowieka na człowieka, światu grozi wielka fala zachorowań - mówił podczas konferencji prof. Jacek Wysocki. Niestety, jest to możliwe, gdyż wirus grypy jest mistrzem w zmianach swej struktury. Co 10-40 lat zmiany te są tak radykalne, że określa się je mianem skoku antygenowego. Towarzyszy mu zwykle pandemia grypy, czyli fala zachorowań obejmująca cały świat. W XX wieku odnotowano cztery pandemie grypy. W 1918 roku ponad 40 milionów istnień ludzkich pochłonęła grypa zwana "hiszpanką". W 1957 r. szalała grypa "azjatycka", w 1968 r. grypa "Hong Kong", a w 1977 r. "rosyjska". - Przed pandemią wywołaną skokiem genowym wirusa grypy trudno się zabezpieczyć, bo istniejące szczepionki nie są przygotowane na tak radykalnie inny typ wirusa. Istnieją leki przeciwwirusowe, ale są one bardzo drogie i dlatego nie są powszechnie stosowane. Chociaż bogate kraje, także Azji Południowo-Wschodniej, mają je w zanadrzu, by móc przerwać ewentualną pandemię, nikt nie wie, czy taka operacja powiedzie się na dużą skalę. Mimo to należy się szczepić przeciw grypie. Nawet jeśli wirus wywołujący tę chorobę dokona kolejnego skoku antygenowego, zaszczepiony organizm będzie bardziej odporny, szybciej poradzi sobie z infekcją i mniejsze będzie ryzyko powikłań - przekonywał prof. Jacek Wysocki.

Odporność w siedem dni

Przeciwwskazaniami do szczepień przeciwko grypie są m.in uczulenie na białko jaja kurzego (na którym oparta jest szczepionka), uczulenie na inne składniki szczepionki (jak neomycyna, formaldehyd), wiek poniżej sześciu miesięcy, ostra choroba przebiegająca z gorączką. Karmienie piersią nie jest przeciwwskazaniem do szczepień przeciw grypie. Można się szczepić w czasie ciąży, ale dopiero w drugim i trzecim trymestrze. Szczepić się powinni zwłaszcza przedstawiciele zawodów, w których ma się ciągły kontakt z ludźmi, np. personel medyczny szpitali, nauczyciele, policja, handlowcy. - Szczepić się powinni również wszyscy wyjeżdżający do krajów strefy tropikalnej. Tam nie ma sezonowości zachorowań na grypę. Wirusy atakują cały rok. Natomiast w krajach Ameryki Południowej i w południowych rejonach Afryki sezon grypowy występuje odwrotnie niż u nas, czyli od kwietnia do września. Po zaszczepieniu odporność na grypę pojawię się po około siedmiu dniach - mówił prof. Jacek Wysocki.

Ostrożnie z aspiryną

Jeśli jednak zachorujemy na grypę, powinniśmy pozostać w łóżku, wypoczywać i przyjmować dużo ciepłych płynów. W razie potrzeby można przyjmować leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. Wirusy, w tym także grypy, w przeciwieństwie do bakterii, nie poddają się leczeniu antybiotykami. Jednak w przypadku towarzyszącego grypie dodatkowego zakażenia bakteryjnego lekarz zwykle zaleci ich stosowanie. Należy pamiętać, że dzieci do 18 roku życia, gdy zachorują na grypę, nie mogą przyjmować salicylanów np. aspiryny. Takie połączenie u osób młodych może doprowadzić do powstania zespołu Rey'a. Objawia się on zaburzeniami świadomości, utratą przytomności, wymiotami, zaburzeniami pracy wątroby. U około połowy pacjentów choroba ta kończy się śmiercią.