Kogo wzywa wojsko i do czego

Czy stawienie się do kwalifikacji wojskowej zawsze było obowiązkowe, także po zawieszeniu zasadniczej służby?

– Tak, oczywiście. Obowiązek stawienia się na kwalifikację pozostał w mocy również po zawieszeniu poboru. Jeżeli jednak osoba wezwana nie może stawić się w wyznaczonym terminie z ważnych przyczyn, powinna powiadomić o tym właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta i podać powody nieobecności. Wójt, burmistrz lub prezydent wyznacza wówczas nowy termin.

W przypadku niestawiennictwa – zgodnie z artykułem 681 ustawy o obronie ojczyzny – osoba, która nie stawiła się na kwalifikację lub odmawia przedstawienia wymaganych dokumentów, może podlegać karze ograniczenia wolności lub grzywny.

A jeśli wezwanie otrzymała osoba, która przebywa za granicą i tam pracuje albo studiuje? Czy musi wracać do kraju?

– W takiej sytuacji powinna skontaktować się z organem, który ją wzywa, czyli z wójtem, burmistrzem lub prezydentem miasta. To te organy doręczają wezwania co najmniej siedem dni przed wyznaczonym terminem i to one rozstrzygają, co dalej w takiej sytuacji.

Osoba stawiająca się na kwalifikację powinna mieć ze sobą: dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość; dokumentację medyczną z ostatnich 12 miesięcy; dokumenty potwierdzające wykształcenie lub pobieranie nauki oraz posiadane kwalifikacje.

Innymi słowy, kwalifikacja wojskowa nie oznacza powołania do wojska.

– Tak. Pobór do wojska jest obecnie dobrowolny, odbywa się na wniosek kandydata.

Jak duże jest obecnie zainteresowanie ochotniczym wstąpieniem do armii? Wiem, że istnieje możliwość odbycia różnych form szkolenia. Czy mógłby Pan to uporządkować?

– Wojskowe centra rekrutacji przekazują kandydatom pełne informacje o możliwościach wstąpienia do Sił Zbrojnych RP. Rekruterzy, na podstawie dokumentacji, doświadczenia i kwalifikacji kandydata, przedstawiają spersonalizowane ścieżki rozwoju.

W ramach kwalifikacji wojskowej realizowane są takie czynności, jak: założenie ewidencji wojskowej, określenie zdolności fizycznej i psychicznej oraz wydanie zaświadczenia o stawieniu się do kwalifikacji i posiadaniu uregulowanego stosunku do służby wojskowej, a także o określonej kategorii zdolności.

A w przypadku kobiet? Wspomniał Pan o określonych zawodach, ale pytam też o młode dziewczyny, które myślą o wojsku. Jakie kwalifikacje są tu istotne?

– Jeżeli osoba, która ukończyła 18 lat, zgłosiła się ochotniczo do kwalifikacji i złożyła wniosek o powołanie do służby wojskowej, to zakres przydatnych kwalifikacji zależy od zapotrzebowania jednostek wojskowych. Podczas służby i szkoleń realizowane są liczne kursy, np. w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, która składa się ze szkolenia podstawowego i specjalistycznego. W drugim etapie kandydat przygotowuje się do objęcia konkretnej funkcji jako przyszły żołnierz zawodowy o określonej specjalności wojskowej, może to być np. kucharz, strzelec, kierowca i wiele innych.

W przypadku konfliktu zbrojnego, zgodnie z ustawą o obronie ojczyzny, jeśli doszłoby do powszechnej lub częściowej mobilizacji, to kto wzywany jest w pierwszej kolejności?

– W pierwszej kolejności wzywane są osoby, które mają już przeszkolenie wojskowe. To one stanowią podstawowy zasób mobilizacyjny.

A co z osobami, które nie mają przeszkolenia, ale zostały kiedyś zakwalifikowane jako zdolne do służby?

– Takie osoby są powoływane w dalszej kolejności,  po tych, które mają przeszkolenie wojskowe. To właśnie dlatego kwalifikacja wojskowa jest kluczowym elementem systemu obronnego. Podczas niej określamy zdolność do służby, co pozwala skutecznie planować potencjał obronny państwa. Musimy wiedzieć, jakimi zasobami dysponujemy na wypadek zagrożenia.

Co z dorosłymi osobami, które lata temu przeszły kwalifikację, ale nigdy nie odbywały żadnego szkolenia, a chciałyby zdobyć podstawowe umiejętności wojskowe? Czy mogą zgłosić się na przeszkolenie?

– Tak. Służba w wojsku jest dobrowolna, wystarczy złożyć wniosek. Można to zrobić w dowolnym wojskowym centrum rekrutacji; w Polsce wyróżniamy ich 86 ze względu na dany teren administrowany. Można też skorzystać z portalu zostanzolnierzem.pl i złożyć akces do wojska z domu albo zadzwonić na infolinię „Zostań żołnierzem” pod numer 800 180 110. Rekruterzy pomogą wybrać odpowiednią ścieżkę w tej kwestii.

Może Pan podać przykład takiej oferty szkoleniowej?

– W dobrowolnej zasadniczej służbie wojskowej szkolenie odbywa się w dwóch etapach. Pierwszy etap to szkolenie podstawowe, trwające do 28 dni. Ochotnik jest w tym czasie zakwaterowany w jednostce. Drugi etap to szkolenie specjalistyczne połączone z wykonywaniem obowiązków na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej trwające do 11 miesięcy. Podczas szkolenia specjalistycznego można bezpłatnie uzyskać uprawnienia i kwalifikacje, w tym np.: prawo jazdy kat. C, C+E, D, operatorów sprzętów i maszyn, uprawnień w zakresie obsługi sprzętu, nurka, skoczka spadochronowego. W trakcie drugiego etapu Dobrowolnej Zasadniczej Służby Wojskowej nie ma obowiązku skoszarowania w jednostce wojskowej. Po ukończeniu obu etapów możliwe jest przejście do zawodowej służby wojskowej.

Ponadto istnieje także terytorialna służba wojskowa, pozwalająca łączyć pracę zawodową z wojskiem (ich motto brzmi „zawsze gotowi, zawsze blisko”); Legia Akademicka – szkolenie dla studentów, obejmujące moduł podoficerski lub oficerski oraz studia wojskowe realizowane w: Akademii Wojsk Lądowych we Wrocławiu, Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie oraz Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni. Absolwent otrzymuje tytuł magistra i stopień podporucznika. Możliwości jest wiele i zależą od preferencji kandydata.

Podczas tego podstawowego 28-dniowego szkolenia jakie zajęcia są prowadzone?

– Ochotnicy pozyskują wiedzę w zakresie musztry, regulaminów wojskowych, posługiwania się bronią oraz podstawowych umiejętności żołnierskich. Szkolenie podstawowe zakończone jest uroczystą przysięgą wojskową i umożliwia rozpoczęcie kariery w Wojsku Polskim.