Pielgrzymka wiary, solidrności i dialogu

Z przemówienia abp. Stanisława Gądeckiego do przywódców religijnych Izraela, Jerozolima, 11 marca 2013 r.

Jeśli chodzi o Kościół katolicki w Polsce, to bardzo angażuje się on w dialog z judaizmem przynajmniej od ponad 20 lat. Czyni to w tym celu, by lepiej uświadomić sobie korzenie własnej wiary. By uprzytomnić sobie ? w tym dniu poświęconym na modlitwę i refleksję ? nierozdzielną więź chrześcijaństwa z judaizmem, niewynikającą z ludzkiego kaprysu, ale z woli Bożej i z Bożego postanowienia. W dialogu przypominamy sobie wyraźniej, że ? ze względu na ocalenie całego rodzaju ludzkiego ? Bóg zwrócił się najpierw ze szczególną miłością ku Izraelowi. Jego też ustanowił świętym korzeniem (Rz 11, 16), z którego miało wzrastać drzewo wiary. I choć nie wszyscy Izraelici tak właśnie rozumieli swoją misję, to jednak szlachetny korzeń pozostał.

By doszło do rzeczywistego dialogu, trzeba spełnić przynajmniej jeden warunek ? ludzie muszą być zgodni co do jednej rzeczy. Winni być przekonani o istnieniu prawdy i wzajemnie się szanować choćby ze względu na to, że każdy z nich pozostaje w relacji z tą samą prawdą. Na dłuższą metę też nikt nie jest w stanie wykazać drugiemu człowiekowi błędu, dopóki nie przekona go, że dostrzega dobro, które ten w sobie nosi.

Pośród warunków wstępnych dialogu jawi się też sprawa sympatii. Już św. Augustyn zauważył, że sympatia pozostaje koniecznym warunkiem żywego poznania. Tylko to możemy poznać naprawdę, czemu okazujemy co najmniej życzliwość. Dopiero wówczas możemy zrozumieć, ku czemu drugi człowiek kieruje swoją myśl, skąd przychodzą mu do głowy wypowiadane przez niego sądy, a także jaki jest ich właściwy sens, ukryty nieraz w niedoskonałych formach wyrazu. Tylko to może otworzyć drzwi do prawdy.

(?)

Dialog to również sprawa cmentarzy. Miejsc, gdzie najbardziej uwidacznia się związek zachodzący między przeszłością i teraźniejszością, pomiędzy tym, co było, a tym, co jest. Tam odkrywamy łatwiej, że nasza dzisiejsza tożsamość jest zakorzeniona w życiu tych, którzy żyli przed nami na tej ziemi, że nasza obecna wiara naznaczona jest wiarą naszych przodków. Tylu Żydów przez całe wieki żyło w Polsce i tutaj umierało całkiem zwyczajnie, a ich groby rozsiane są po całej naszej ojczyźnie. Wśród zmarłych odnajdujemy ludzi wielkich i genialnych oraz cichych i zupełnie nieznanych. Jedni i drudzy wpisali się nie tylko w historię i kulturę żydowską, lecz także w dzieje Polski. Przede wszystkim jednak byli oni na tej ziemi świadkami obecności Boga.

Przez to nie można zapomnieć także o tych, których koniec życia i śmierć nie były ani ciche, ani spokojne. O Żydach, którzy zostali zamordowani podczas ostatniej wojny światowej. W obliczu ich tragedii powtarzano pytanie: gdzie wówczas był Bóg? Tymczasem trzeba raczej pytać: gdzie wówczas był człowiek? Co stało się z człowiekiem stworzonym na obraz i podobieństwo Boga? Wyparłszy się Stwórcy, ukazał on swoje ciemne oblicze. Spełniło się mysterium lunae. Księżyc zaparł się słońca i tym samym pozbawił się światła, które do tej pory odbijał.

Cóż w obliczu tego wszystkiego mamy czynić? ?Pragniemy, aby świadomość przeszłości zrodziła niezłomną wolę budowania nowej przyszłości, w której nie będzie już antyjudaizmu wśród chrześcijan ani postaw antychrześcijańskich wśród Żydów, lecz po obu stronach zapanuje wzajemny szacunek, jaki przystoi tym, który oddają cześć jednemu Stwórcy i Panu i mają wspólnego ojca w wierze Abrahama? (Pamiętamy: Refleksje nad Shoah, V). Niech świadectwo i życia, i śmierci tych milionów ludzi będzie dla nas sposobnością do budowania wzajemnych braterskich więzi, a przez to odkrywania miłości Boga, który działa w człowieku i poprzez człowieka, gdy ten nie odwraca się od Niego. ?Pragnąłbym ? mówił Ojciec Święty ? aby u świtu trzeciego tysiąclecia prawdziwy dialog między chrześcijanami i żydami przyczyniał się do tworzenia nowej cywilizacji, wspartej na jednym, świętym i miłosiernym Bogu, która stanie się animatorką ludzkości pojednanej w miłości? (Jan Paweł II, Audiencja generalna, 28.04.1999 r.).

(?)

Módlmy się wspólnie do Boga, aby nad ludzkością zabłysła gwiazda pojednania. Prośmy Boga, bo tylko On może otworzyć i oczyścić nasze serca i pomóc nam dostrzec, że przemoc nie przynosi pokoju, a tylko jeszcze większą przemoc, gdzie ostatecznie każdy ponosi stratę. O łaskę pojednania dla wszystkich, którzy współcześnie wciąż cierpią pod panowaniem nienawiści i przemocy zrodzonej przez nienawiść.

Z okazji dzisiejszego spotkania prosimy Boga o błogosławieństwo dla Was wszystkich. Niech On Was strzeże i kieruje Waszymi przyszłymi krokami.

abp Stanisław Gądecki

Z przemówienia abp. Stanisława Gądeckiego do prezydenta Izraela Szymona Peresa, Jerozolima, 14 marca 2013 r.

Wielce szanowny Panie Prezydencie. Przybyliśmy do Izraela jako delegacja Konferencji Episkopatu Polski na zaproszenie Ambasady Izraela w Warszawie. Pierwszym celem naszego przybycia do Ziemi Świętej jest dotarcie do źródeł wiary i Kościoła katolickiego. Drugim celem jest wyrażenie naszej solidarności z żyjącymi tutaj chrześcijanami. Wreszcie trzecim celem jest kontynuacja dialogu chrześcijańsko-judaistycznego, który ? od ponad 20 lat ? prowadzimy w Kościele katolickim w Polsce.

(?) Chcielibyśmy wyrazić naszą satysfakcję z powodu postępu dialogu i pertraktacji między Stolicą Apostolską a Państwem Izrael w ostatnich 20 latach. Ten dialog, zapoczątkowany i kontynuowany ze światowymi stowarzyszeniami i organizacjami żydowskimi, poszerzył się w ostatnich latach także o rozmowy z Głównym Rabinatem Izraela. (?) Jesteśmy zaniepokojeni z powodu następstw ?arabskiej wiosny?, która prawie wszędzie wyniosła do władzy filozofię i politykę Braci Muzułmańskich. Także Hamas w Palestynie jest w ręku Braci Muzułmańskich.

Sukces Braci Muzułmańskich oraz Hamasu polega na byciu blisko ludzi. Ich działanie nie ogranicza się do akcji polityczno-militarnej, lecz ma także charakter humanitarny, ekonomiczny i społeczny. To sprawia, że pośród ludzi rośnie poparcie dla Hamasu. Jest to lekcja dla wszystkich; tylko z podejściem ludzkim do narodu palestyńskiego można zabezpieczyć sobie przyszłość.

Jeśli chodzi o ?państwo? palestyńskie, Stolica Apostolska popiera uznanie państwa palestyńskiego ? nie jako ?faktu dokonanego? albo owocu procedur konfliktowych z prawem Izraela do istnienia ? lecz jako owocu negocjacji i umów między Izraelem a Palestyną.