Młodzi pytają o konserwację zabytków

Czym jest konserwacja zabytków?

- Konserwacja dzieł sztuki jest szczególną służbą mającą na celu ratowanie i utrzymywanie w jak najlepszym stanie dziedzictwa kulturowego. Jest dziedziną interdyscyplinarną,

łączącą umiejętności artystyczne, wiedzę historyka sztuki, wiedzę chemiczną i wiele innych specjalności, które są pomocne w pracy konserwatorskiej. Jest konkretnym działaniem

ratującym zabytki i dziedziną naukową stale rozwijającą się, wykorzystującą osiągnięcia techniki dla skuteczniejszej ochrony i celów badawczych, by opieka nad zabytkami była efektywniejsza. Jest więc nie tylko odtwórcza, ale też bardzo twórczą dziedziną sztuki i nauki. Opieka nad zabytkami, konserwacja dzieł sztuki jest swoistym wyrazem patriotyzmu,

dzięki czemu dobra kultury zachowywane są dla współczesnych i przyszłych pokoleń.

Jakie czynności należy wykonać?

- W konserwacji zachowuje się zasadę, żeby traktować każdy obiekt bardzo indywidualnie. Nie ma więc złotej recepty na wszystko. Koniecznością są też przeprowadzane badania

budowy technicznej, przyczyn zniszczeń i stanu zachowania. Bywają niekiedy bardzo specjalistyczne, chemiczne, mikroskopowe, przy użyciu specjalistycznych urządzeń. Pozwalają na właściwe rozpoznanie zabytku oraz zastosowanie skutecznych metod i środków. Trzeba postępować bardzo ostrożnie i z rozwagą, tak by przede wszystkim nie zaszkodzić,

a uratować i zabezpieczyć to, co cenne i oryginalne. Dlatego trzeba wszystko opracować od początku do końca, bowiem zastosowane na początku środki i metody rzutują na kształt

działań końcowych. W trakcie pracy wyniknąć mogą niespodzianki, trudny problem do rozstrzygnięcia albo ciekawe odkrycia. Jeśli stan zachowania zabytku na to pozwala,

przywraca się jego dawną wartość estetyczną, niekiedy rekonstruuje się zniszczone fragmenty, retuszuje drobne ubytki, posiłkując się zachowanymi dokumentami, np.

fotografiami, rysunkami albo analogicznymi przedstawieniami. Zawsze jednak zabezpiecza się przed dalszym niszczeniem.

Co najczęściej podlega konserwacji?

- W konserwacji ratuje się zarówno wielkie dzieła, jak i małe przedmioty, dzieła o wielkiej wartości artystycznej, historycznej i naukowej, ale i mające tylko osobiste znaczenie

emocjonalne. Konserwuje się wielkie dzieła architektury z ich dekoracjami rzeźbiarskimi i malowidłami ściennymi, obrazy na płótnie i desce, na metalu, na papierze, rzeźby kamienne i drewniane, polichromowane i pozłacane. Konserwowane są książki, starodruki, grafiki, miniatury książkowe, przedmioty ze skóry, tkaniny, dzieła sztuki z różnych metali, także broń, przedmioty rzemiosła artystycznego, eksponaty archeologiczne. Właściwie wszystko może być konserwowane, każde dzieło z każdej epoki i z każdego materiału. Czynniki niszczące oddziałują na wszystko. Konserwatorzy starają się ograniczyć ich negatywne skutki i przedłużyć istnienie dziełom, które są wyrazem myśli, ducha i artyzmu człowieka, są pamiątkami historii, pamiątkami narodowymi, rodzinnymi czy osobistymi.